مدرنیسم از سرباالیی میآمد

Iran Newspaper - - News - پرويز براتی روزنامهنگا­ر

در گفتمــان هنــر معاصر ایــران همــواره فرامتنهایی وجــود دارد کــه مانــع داوری درســت دربــاره جایــگاه حقیقی افراد، ســبکها و جریانها میشــود. پی بردن بــه راز پــرده نشــینی اجبــاری خانــدان هنرمنــد ِپتگــر بــدون توجه بــه ایــن فرامتنها امــکان پذیر نیســت؛ پردهنشــین­یای که هر چند نفی ســوبژکتیو تفســیرهای منتقدان و روشــنفکرا­ن به آن دامــن زد، اما نظم گفتار قــدرت در به وجــود آمدن و حــدوث آن نقشــی جدی داشت.

از اوایــل دهــه ۰۳ شمســی، ســه جریــان مــوازی شــامل «نگارگــران»، «نقاشــان مکتــب کمالالملــ­ک» و «امپرسیونیس­ــتهای مکتــب روس» در عرصــه تجســمی ایــران فعالیــت میکردنــد که اغلــب بــا برچســب «نقاشــی بــازاری» بــه کنــج فراموشــی رانــده شــدند. در این بین «امپرسیونیس­ــم روســی» در میــان هنرمنــدان ایرانیاالص­ل ســاکن روســیه و قفقــاز رواج یافت کــه هنرمندانی از میــان آنــان همچــون رســام ارژنگــی، میــر مصــور و حبیــب محمــدی بــه ایــران آمدنــد و در تبریــز و بعدها در رشــت و تهران کار کردنــد و بــه تعلیم روشهای خود به شاگردانشــ­ان پرداختند. هنرمنــدان همیــن شــاخه بودند کــه جوانترهایـ­ـی چــون پتگرهــا و عبــاس کاتوزیــان و دیگــران را تحــت تأثیر آموزههــا و تعلیمات خــود قرار دادنــد. در بیــن این هنرمنــدان حرفهای و پــرکار کــه اغلــب مدرنیســ ِم رایــِج آن روزگار را - کــه به واقــع از ســرباالیی میآمــد- بــر نمیتافتند؛ نقاشــیهای اجتماعــی جعفــر و علیاصغــر پتگر، یکســره از معــرض دید و داوری درســت دور ماند و این جفایی است که در حق این دو نقاش شد.

نخستین آثار جعفر برادران اکبری (پتگر) بیشتر بازتابدهنـ­ـده طبیعــت و محیــط زندگــی نقــاش بود. ســوژه آثــارش در این دوره عمومــاً بازنمود آن قشــر از مردم اســت کــه نقاش خــود، از میانشــان برخاســته و با آنان زیســته اســت؛ از جمله «پیرمرد مرغفــروش»، «رفوگر»، «قالیفروشــ­ان دورهگرد»، «مــادر نقــاش» و دیگــر شــخصیتهای زندگــی روزمره.موضوع بســیاری از آثار جعفــر پتگر در این دوره بیانگر تهدســتی مــردم و بهنمایــشد­رآوردن کارگــران و روســتاییا­ن ایرانــی اســت. امــا در برخی دیگــر از آثار خود، ضمــن حفظ عناصــر فیگوراتیو، رنــگ را تــا حــدودی از قیدوبنــد فــرم کالســیک میرهاند و ســطح صاف و صیقلیافته را به انبوهی از قشر ضخیم رنگ میکشاند. جعفر پتگــر نامی بزرگ در تاریخ نقاشــی ایران محســوب میشــود، نــه از بابــت کشــفهای شــگفت نقاشــانها­ش بلکــه بــه خاطــر اســتنادات او از زندگــی واقعــی مــردم و صحنههــای زندگــی مــردم فــرو دســت. آنچه نقاشــیهای جعفر - و نیــز علــی اصغــر -پتگــر را ماندگار میکند، آن نیروی بزرگ و توانایی عاشــقانه نفوذ در چهره انسانی زندگی و دوست داشتن و تصویر هنرمندانه آن است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.