ضرورت علنی بودن رأی نمایندگان

Iran Newspaper - - صفحه اول - محمد فاضلی عضو هیأت علمی دانشگاهشهی­د بهشتی

ایــده علنــی بــودن رأی نماینــدگا­ن در ایران ســالیان زیادی ســابقه دارد و شــخصاً چند ســال قبــل و زمانی کــه هنوز در بیــن برخــی اصولگرایــ­ان طرفــداری پیدا نکــرده بــود، آنرا مطرح کردم. معتقدم اهمیتی نــدارد که اصولگرایان یا هر گروه سیاســی دیگــری به چه نیتــی دنبال علنی شــدن رأی نمایندگان هســتند و اصالً مهم نیست که با ایشان اختالف ســلیقه سیاســی داریم یا نداریم، مهم این اســت که باید از ایده درســت «علنی شدن رأی نمایندگان» دفاع کرد و آنرا ایدهای از اساس اصالحطلبان­ه میدانم.

بگذارید از مثال ســادهای آغاز کنم. نســبت نمایندگان و مردم در دو واژه وکیل و موکل هم بیان میشود. نمایندگان وجود دارند تا با وکالت از مردم، در امور قانونگذاری و نظارت نقشآفرینی کنند و مدافع حقوق ایشــان باشند. مخفی بودن رأی نمایندگان به همان اندازه طنزآمیز است که روزی گفته شود وکال در دادگاهها رأی و نظر خود درباره پرونده موکلشان را مخفیانه به دادگاه اعالم میکنند و موکالن نیز هیچگاه نمیتوانند به نظر وکیل دسترســی داشــته باشــند. موکالن در ایــن موقعیت فرضــی چگونه بایــد به وکیل اعتمــاد کنند یا درباره ادامه اســتخدام او بــرای وکالت پرونده تصمیم بگیرند؟ و از کجــا باید مطلع شــوند کــه عملکرد وکیل بر حکــم صادره درخصــوص پرونده اثر داشــته یا نداشته است. نســبت مردم با رأی مخفی نمایندگان مجلس نیز همین گونه اســت. رأی مخفی، کل رابطه مــردم و نمایندگان مجلس برای اعتماد کردن و ارزیابی عملکرد را به گفتارهای نمایندگان که میتواند نمایش گفتاری هم باشد تقلیل میدهد. نمایندگان مجموعهای از کردارها را انجام میدهند که واقعیترین و شاید مؤثرترینشا­ن رأی دادن است. بخش مهمی از نمایندگان در کل طول عمر نمایندگــی خود هرگز نطق مهمی انجام نمیدهند، طرحی پیشــنهاد نمیکنند و سخن مؤثری درخصوص لوایح و قوانین در کمیسیونهای مجلس یا صحن علنی ارائــه نمیدهنــد، اما رأی ایشــان در کمیســیونه­ا و صحن علنی، تأثیرگذار اســت. مخفی بودن رأی ســبب میشــود واقعیترین و مؤثرترین کــردار نماینده در طول دوران فعالیتش از دید موکالن دور بماند.

رأی مخفــی، نماینــدگا­ن را از «شناســنامه پارلمانی» داشــتن محــروم میکند. نمایندگان شناســنامه تعلقات سیاســی، خلقیات شــخصی و ســوابق مدیریتی یا تعامــالت بینفردی دارند، اما شناســنامه پارلمانی هر نماینــده در قالب نطقها، موضعگیریها­ی رســانهای و آرا او ســاخته میشــود. مخفی بــودن رأی این امکان را فراهــم میکنــد کــه دورویی سیســتماتی­ک گســترش یابد و افــراد کــرداری کامالً متعــارض با هویــت بهنمایش درآمده از خود داشــته باشــند. هیــالری کلینتون از جمله سناتورهایی بود که به جنگ امریکا با عراق رأی مثبت داده و این به بخشی از شناسنامه سیاسی و پارلمانی او بدل شده بود. او بخشی از تاوان این کنش سیاسی خود را در انتخابات ریاست جمهوری سال 2016 زمانی پرداخت که دونالد ترامپ او را به جنگطلبی و موافقت با جنگ عراق متهم کرد.

فقدان رأی آشکار به معنای نابود کردن بخش مهمی از تاریخ پارلمانی است. رأی مخفــی دســت نمایندگان را برای بازی کردن نمایشهــای جذاب برای مردم و رأی دادن خــالف نظر مردم، بده بســتانهای سیاســی و اقتصادی با وزرا و ســایر اقدامات نادرست باز میگذارد.

درســت اســت که احزاب در ایران جای درخوری نداشتهاند و برخی معتقدند که رأی آشــکار در شــرایط قــوام یافتن احزاب اهمیت مییابد، امــا این واقعیت را هم باید لحاظ کرد که رأی آشــکار خودًبه تشکلیابی سیاسی کمک میکند. افراد در شــرایط رأی مخفــی میتوانند کامال خالف اجماع حزبی و گرایش تشــکیالتی رأی بدهند و کماکان برچســب ارتباط حزبی یا جناحی داشــتن را حفظ کنند. این بدان معناســت که شــکلگیری حزب با تقاضایی روبهرو نیســت و قوامــی ندارد. حــزب زمانــی در صحن پارلمان معنایی مییابد که ســازوکاره­ایی بــرای الزام به عملکرد حزبی وجود داشته باشد. رأی مخفی ارزیابی عملکرد هر نماینده را دشوار میسازد و از همین جهت قضاوت درباره آنها در هر انتخابات بر اساس آرایی که در دوره قبلی مجلس دادهاند ناممکن است. نمایندگان از همینرو، بیشتر از آنکه به منطق و محتوای آرایی که در مجلس میدهند دقت داشــته باشــند، به نسبت خودشــان و فضــای اجتماعــی، اقتصــادی و سیاســی موکالن مؤثر نظر دارند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.