نبرددیپلما­تیکدرنیویو­رک

گزارش «ایران» از حضور هیأت ایرانی در مجمع عمومی سازمان ملل

Iran Newspaper - - أخبار - مریم ساالری خبرنگار دیپلماسی

محمدجــواد ظریف روز گذشــته در حالی برای حضور در هفتاد و چهارمین نشست ســاالنه مجمــع عمومــی ســازمان ملــل راهی نیویورک شــد که خاورمیانه در چند هفته گذشــته باز هم تجلی پیچیدهترین معادالت منطقهای شد. رقابت عربستان بــا ایران و تــالش بــرای راه انداختن کارزار جنگ علیه آن نه فقط در مسأله «حمله پهپــادی بــه آرامکــو» کــه در تــالش برای بهرهگیــری از ظرفیــت شــورای امنیــت ســازمان ملل جهت ســاماندهی اقدامی دیگــر علیه ایــران بــروز و ظهــور یافت اما ایــن همه کش و قوسها مانع از آن نشــد کــه مجمــوع ایــن رویدادهــا در ســطحی فراتــر و در چارچــوب چگونگــی رویکــرد دیپلماتیک تهران درمواجهه با اقدامات امریــکا دیده نشــود. رویکردی که از ســوی ایــران در چند ماه گذشــته و در مواجهه با فراز و فرودهای سیاســی منطقه در پیش گرفته شد، نتیجهای از پیش معین داشت و مشــخص کرد چگونه میتوان خواستی را کــه بــا تمامیــت ارضی و نیــز وضعیت امنیتــی جمهــوری اســالمی در گرماگــرم رایزنیهــا پیرامــون حفــظ برجــام تقابل داشــت، با اســتفاده از دیپلماسی اجرایی کرد. چــه به نظر میرســد نتیجه پیگیری چنین سیاســتی از ســوی ایران چنان شــد که ســعی عربستان برای کشــاندن امریکا بــه جنگ علیه ایــران از طریق تالشهای به ظاهر افشــاگران­ه درباره ماجرای حمله پهپــادی بــه آرامکو نــاکام بمانــد و امریکا در پیگیــری سیاســت فرسایشــی خــود در قبــال ایــران بــه موضعگیریها­یــی اکتفا کنــد کــه بــی تردید تحــت تأثیر سیاســت چندوجهی تهــران و محافظهکاری حاکم بر سیاستهای جاری دولت امریکا اتخاذ شده است. به این ترتیب اگر این احتمال میرفــت که امریکا بــه بهانه اتهام حمله به تأسیسات نفتی عربســتان، به طراحی یــک حملــه نظامی هرچنــد محــدود به ایران بیندیشد، بار دیگر خود را به درگیری نظامی بی رغبت نشــان دهد و خواســتار روی آوردن به دیپلماسی شود.

با همــه اینهــا رونــد تحوالت جــاری و سیاســت با دســت پس زدن و بــا پا پیش کشــیدن امریــکا در قبال ایران مانــع از آن نشــد که وزیر امور خارجه ایران در آستانه سفر به امریکا و به راه انداختن موج دیگر دیپلماســی در نیویورک، هشــدار ایــران را به گوش واشنگتن نرساند. چه ظریف در گفتوگو با «ســیانان» در پاســخ به این ســؤال که پیامدهای اقــدام نظامی امریکا یا ســعودیها علیه ایران چه خواهد بود، تأکیــد کــرد: «یــک جنگ تمــام عیــار.» با این حــال در چنیــن روزهای پر تنشــی در روابــط تهران با امریکا از یک ســو و ریاض و متحدانــش از ســوی دیگــر، ایــران که در زمین تحوالت منطقه دســت بــاال را دارد، واکنشی در امتداد سیاست خارجی دولت روحانی بروز داده است. وزیر خارجه ایران بار دیگر تأکید کرده است که ایران خواهان پرهیز از جنــگ و مایل به مذاکره با رقبای منطقهای خود، یعنی عربستان و امارات متحده عربی اســت و همچنین گشــودن راه مذاکره با امریکا از طریق بازگشت این کشور به برجام و لغو همه تحریمها علیه ایران ممکن میشود. این پیشنهاد ایران را باید راهکاری برای برون رفت از وضعیتی دانســت کــه اصطکاکهای درونــی مانع از رشــد و توسعه آن شــده است و بستری برای ترک تازی برخی بازیگران منطقهای فراهم آورده است.

وزیــر امورخارجه کشــورمان همچنین در توئیتــی هفــت ابتــکار دیپلماتیــ­ک ایــران را در ســطح جهانــی و منطقــهای بــرای راه حل گفتوگوی مســالمت آمیز برشــمرد و بــه برخی شــعارهای مزورانه واکنــش نشــان داد. پیشــنهاد بــا عنــوان امنیت در خلیج فــارس (۵۸۹۱)، گفت و گوی تمدنها (۷۹۹۱)، دنیا علیه خشونت (۳۱۰۲)، مجمــع گفت و گــوی منطقهای (4۱۰۲)، طرح صلح یمن (۳۱۰۲)، فرآیند آســتانه (۷۱۰۲)، پیمــان منطقــهای عدم تجاوز(۹۱۰۲) هفت پیشنهادی بوده است که بیش از دو دهه از سوی ایران برای حل مســالمت آمیز مســائل بین الملــل ارائه شده است. ■ آزمونواشنگ­تن

تالش عربســتان برای مقابلــه با ایران در زمیــن منطقــه از حیث ایجــاد تفرقه و دامن زدن به تنشهای موجود متناســب بــا دیــدگاه و شــرایط کشــورهای مختلف و مناسباتشــ­ان بــا ایــران بــا بازخوردهــ­ای متفاوتــی مواجــه شــده اســت. چنانکــه برگزاری جلســه شــورای امنیت ســازمان ملل به بهانه رسیدگی به ادعای عربستان مبنــی بر دســت داشــتن ایــران در حمله پهپــادی بــه تأسیســات نفتــی آرامکــو بــا بی اعتنایی ســایر اعضای شــورا نسبت به طــرح اتهامات علیه ایران همراه شــد. در شــرایطی که نماینــده امریکا در نشســت پنجشنبه شب شورای امنیت کوشید ایران را مقصر حمله پهپادی به آرامکو قلمداد کند و دیگر اعضای شــورای امنیت را وادار بــه همراهی درخصوص ایــن ادعا کند، با ایــن موضعگیری از ســوی روســیه مواجه شد که «هنوز تحقیقات مستند و جامعی درخصــوص حملــه اخیــر به تأسیســات نفتی عربستان صورت نگرفته و در نتیجه، زمان مناســبی برای صدور بیانیه شــورای امنیت نیست.» این در حالی بود که سایر کشــورهای عضو نیز با بی اعتنایی نسبت به طرح اتهامــات امریکا علیه ایران، تنها نســبت بــه افزایــش تنشهــا در بحــران یمن ابــراز نگرانی کردنــد. محتمل بودن چنین شکستی برای اجماع سازی دوباره کشورهای بزرگ علیه ایران باعث شد که مایک پمپئو، وزیر خارجه امریکا بار دیگر از تالش امریکا برای ساختن ائتالفی برای مواجههباته­رانسخنبگوی­د.اوگفت:«ما میخواهیم ائتالفی برای رسیدن به صلح و راه حلــی صلحآمیز بســازیم، مأموریت من این اســت این قطعاً چیزی اســت که رئیس جمهوری ترامپ میخواهد به آن برســد و امیدوارم جمهوری اسالمی ایران هم مســأله را همینطور ببینــد.» پمپئو در حالــی از تأکیــد بــر بهرهگیــری از راه حــل صلحآمیز ســخن به میــان آورد که او یک روز پیش از آن با مســئول دانســتن ایران، حمله بــه تأسیســات نفتــی عربســتان را اقدام به جنگ خوانده بود.

وزیــر خارجــه امریــکا کــه بــه ریــاض و ابوظبی سفر کرده بود، مدعی شد به رغم اینکــه ایــران مســئولیتش در حملــه را رد میکند، اجماع وســیعی در منطقه است کــه ایــران را مســئول حملــه میدانــد. اما این ادعا تنها ســاعاتی بعد از سوی وزارت دفــاع امریکا رد شــد و ســخنگوی پنتاگون اعالم کــرد نمیخواهد زودتر از تحقیقات عربســتان ســعودی دربــاره عامــالن این حمله اظهار نظر کند. «جاناتان هافمن»، در پاســخ به سؤالی درباره اینکه آیا حمله به تأسیسات نفت سعودی از ایران انجام شــده گفت: «ما تــا وقتی کــه ارزیابیهای سعودیها تکمیل شود و آنها آن را اعالم کننــد، منتظر میمانیــم.» از طــرف دیگر شــبکه خبری «ســیانان» ضمن اشــاره به برگزاری نشســت روز گذشته (جمعه) شــورای امنیــت ملــی امریــکا بــا موضوع «حملــه آرامکــو» کــه گفتــه شــد پنتاگون قصــد دارد در آن در پاســخ به حمالت به تأسیســات نفتی در عربســتان ســعودی، لیســتی از اقداماتــی را کــه ایــاالت متحده میتواند علیه ایران انجام دهد ارائه دهد، خبر داده اســت که تردیدهــای مقامهای دولت امریکا در کاخ سفید، پنتاگون و سایر بخشهای دولت درباره اســتفاده ترامپ از گزینه نظامی علیه ایران برای پاســخ به این حمله رو به افزایش اســت. در همین رابطهیکمقا­مارشدنظامی­امریکاگفت: «مسأله کماکان این است که همه گزینهها برای پاســخ به ایــران روی میز اســت ولی تمایل قدرتمنــدی کــه در رئیس جمهور وجــود دارد این اســت کــه او عالقــهای به اســتفاده از حمله نظامی ندارد، بنابراین گزینههای دیگر ممکن است اجرا شوند.» ایــن موضعگیریهـ­ـای ضــد و نقیــض از ســوی دولتمــردا­ن امریکایــی در حالــی مطرح و تکرار میشود که به نظر میرسد عربستان،آیندهمناسب­اتخودباواش­نگتن را بــا ارزیابــی از نحــوه مواجهــه امریــکا با رویداد حملــه پهپادی به آرامکــو در بوته آزمــون گذاشــته اســت. ریــاض در حالــی به کمتر از حملهتالفــ­ی جویانه نظامی از ســوی امریکا علیه ایران راضی نیست که دولت ترامپ ترجیح میدهد از فشارهای اقتصــادی و دیپلماتیــ­ک ممکــن علیــه نظــام ایــران اســتفاده کنــد و در این میان گزینــه نظامی علیــه ایران جــز گزینههای مطلوبشبهشم­ارنمیآید. ■ سیاستیمبتن­یبرصبر

فارغ از این واقعیات، به نظر میرســد دولــت روحانــی همچنــان در صحنــه رویارویی با معادالت چندوجهی منطقه و جامعه بینالملل بر دیپلماسی به عنوان ابزاری کــم هزینه برای تحقق بخشــی به منافــع ملــی کشــور تأکیــد دارد. در واقــع ایــران از آغــاز اوجگیری اختالفــات بر این رویکــرد اصولی خود تأکید کــرد که رابطه با کشــورهای منطقه در زمره اولویتهای سیاســت خارجیاش قــرار دارد و بویژه با در نظــر گرفتن شــرایط حاکم بــر منطقه تمایلــی بــه تشــدید اختالفــات بــه وجود آمده ندارد. چنین بود که اگر چه دســتگاه دیپلماســی ایران در قالــب بیان حقایق و رد اتهامــات ادعایی طرح شــده اقدامات جبهــه مقابل را بی پاســخ نمیگذاشــت امــا در مجموع، سیاســتی مبتنــی بر صبر پیشه داشت. این در حالی بود که سیاست خارجــی ایــران همزمــان از دادن فرصت به شــرکای اروپاییاش برای نجات توافق هســتهای دریغ نکــرد و در همین راســتا از گفتوگوهــا­ی دوجانبه با فرانســه جهت یافتــن یک راهکار عملیاتی بهره جســت و در عرصه بینالملل فعالتر از همیشــه ظاهر شــد. رویکردی که نتیجه بخشی آن تاکنون در ناکامی ائتالف اندک کشورهای منطقــهای برای افزایش فشــارها بر ایران و تــالش برای کشــاندن امریــکا به عرصه نبــرد نظامــی بازتــاب یافتــه اســت. چــه اگــر نبود پیگیــری دیپلماســی مقتصدانه ایــران بــا کشــورهای منظومه غــرب برای حفظ پیمان صلح هســتهای، ارائه ابتکار عملهای منطقهای برای ایجاد ترتیبات امنیتــی مشــترک و مدیریــت فضــای جــدال دیپلماتیــ­ک بــا واشــنگتن، ایــن چنین ســعودیها بــرای آغــاز یک جنگ افروزی دیگر علیه جمهوری اسالمی تنها نمیماندنــ­د و امریکاییها مواضعی ضد و نقیــض در حمایــت از متحد منطقهای خود بروز نمیدادند.

در چنین فضایی اســت کــه وقتی وزیر خارجــه امریکا هشــدار تهران بــه مواضع جنــگ افروزانــه کاخ ســفید را بــه میل آن برای جنگ با امریکا تعبیر میکند، ظریف ایــن گونــه پاســخ میدهــد که «پمپئــو در اشتباه اســت: این ایران نیســت که آرزوی جنگیــدن تــا آخریــن ســرباز امریکایــی را دارد، بلکه این میزبانان او (پمپئو) از «تیم ب» هســتند کــه بــه نظــر میرســد آرزوی جنگیدن با ایران تا آخرین سرباز امریکایی را دارنــد.» او افــزود: «ایــران هیچ تمایلی به جنگ نــدارد اما ما همیشــه، از مردم و کشورمان دفاع کردهایم و خواهیم کرد.» ■ فرصتنیویور­ک

قرار اســت روحانــی و هیأت همراهش در بحبوحــه تحوالتــی چنیــن مهــم برای حضــور در نشســت پیــش روی مجمــع عمومــی ســازمان ملــل به نیویورک ســفر کنند. ســفری که گرچه دولــت امریکا ابتدا کوشــید با ممانعت از صدور مجوز سفر به هیات ایرانی در انجــام آن خلل ایجاد کند اما به نظر میرســد که این حضور بار دیگر فرصتی را برای ایران جهت تحتالشعاع قرار دادن گردهمایی ســازمان ملل و ناکام کــردن امریــکا از طریــق بهرهگیــری از ابزار متعــارف رســانه ای و دیپلماتیــ­ک فراهم سازد. امسال با در نظر گرفتن اقدام تالفی جویانه ایران مبنی بر متوقف کردن بخشی از تعهــدات برجامــیاش که با اســتفاده از حق مشروع خود در متن این توافق صورت گرفته اســت، در کنار رایزنیهای مستمر با شرکای اروپایی و دادن فرصت به آنها برای حفظ توافق، این ایران است که میتواند از موضعی طلبکارانه فضــای بینالمللی را با خود همســوتر از همیشــه سازد. فرصتی استثنایی تا جمهوری اســالمی در فضایی متفاوتسیاس­تهایخارجیو­راهکارهای عملی خود را برای حل چالشهای کنونی منطقهوجهان­تبیینوتشری­حکندوانزوا­ی دولتمــردا­ن امریــکا را بــه دلیــل رفتارهای غیرقانونی و نقض عهدهای متعددش در عرصه بینالمللی یادآور شود. بهره گیری مناســب از ایــن فرصــت نه تنهــا میتواند برای ایران به یک پیروزی سیاســی در نبرد دیپلماتیک کنونی تبدیل شــود که جایگاه آن را در جامعــه بینالملــل به عنوان یک کشور پایبند به دیپلماسی و عقالنیت و در عین حــال مقتــدر و دارای قابلیت رهبری ارتقابخشد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.