حرمت بیمار قربانی سالمت!

گزارش «ایران» از برخورد نامناسب کادر درمانی با بیماران و همراهانش

Iran Newspaper - - News - فریبا خان احمدی خبرنگار

بیمــاران ناراضیانــ­د، آنهــا از خطاهــای پزشــکی، از تشــخیصهای نادرســت، از تعرفههایی کــه به دلخواه برخی پزشــکان باال و پایین میشــود ناراضیاند و گله دارند امانحوهبرخ­وردپزشکانو­پرستاراندر­خط اول این نارضایتیها قرار دارد. بررســیهای دفتر ارزیابی عملکرد، بازرسی و پاسخگویی به شکایات وزارت بهداشت نشان میدهد؛ ارتبــاط پزشــکان با بیمــاران خوب نیســت بهطوریکهنح­وهبرخوردپز­شکانوپرستا­ران با بیماران رتبه دوم شکایات مردمی را دارد. بیمــاران برخورد پزشــکان را قبــول ندارند، میگوینــد پزشــک معالجشــان برایشــان وقت نمیگذارد، درباره بیماریشان با آنها حــرف نمیزند و سؤاالتشــا­ن را بیپاســخ میگذارند. در کنارشــان، گروهی هستند که شاید بیمار نباشند و بیمارستان هم نروند و بامراکزدرم­انیدرگیریم­الینداشتهب­اشند امــا بــه کادر درمان بدبین شــدهاند بدبینی آنها به قشــری اســت که دردشــان را درمان میکنند اما حاال همین گروه را بشدت به باد انتقاد میگیرند و از عوارض دارویی گرفته تا عدم دسترســی به دارو و تجهیزات پزشکی را به پای پزشــکان مینویســند. حاال صدای اعتــراض مردم از نحوه برخورد پزشــکان با گسترش شبکههای اجتماعی بیشتر از قبل شنیده میشــود. با این همه پزشکان که در مقابــل ایــن انتقادات قــرار میگیرنــد، آنها هــم ناراضیانــ­د و در عین حــال معترض. پزشــکان میگویند بیش از یک ســال است کارانههایش­ــان پرداخــت نشــده اســت، شلوغی و تراکمی که در بیمارستانه­ا حاکم اســت نمیگذارد آنها بیمــاران را با تمرکز و دقتبیشترمع­اینهکنند،زمانویزیتا­ندک اســت و با تعداد بیمــار نمیخوانــد، وجود ســهمیههای پزشــکی مانع انتخاب رشــته دلخواهشــا­ن در دوره تخصصی شده است. همــه اینها در کنار هم به خدشــه دار شــدن رابطه بیمار و پزشک دامن زده است.

بیمــاران، آنهایــی که هر روز با پزشــک و مرکز درمانی ســر و کار دارند دالیل مختلف زیادیرابرا­ینارضایتیش­انازنحوهبر­خورد پزشــکان بیان میکنند. یکی از بیمــاران در بیمارســتا­ن شــلوغ در مرکز شــهر میگوید: «چنــد وقتــی اســت مشــکل گوارشــی پیدا کــردم. یــک ماه اســت بــه این بیمارســتا­ن رفــت و آمــد میکنــم اما تا حاال نشــده یک بار پزشــک خداشناســی پیدا شــود و بگوید که دقیقاً مشــکلم چیست؟ دکتر بالفاصله بعد از ویزیت برایم دارو مینویســد یا اینکه آزمایش تجویز میکند بدون آنکه من را در جریان بیمــاریام قــرار دهــد؟» او در ادامه صحبتهایــش پرســشهایی را مطــرح میکند«اینکهچراپز­شکانشرححال­کامل بیمــار را جویا نمیشــوند؟ پاســخ ســؤاالت بیمارانشــ­ان را نمیدهند؟ آنها خوششان میآیــد بیمار دنبالشــان راه بیفتــد و مدام ســؤاالتش را در گــوش پزشــک بخوانــد؟ یا اینکــه وقــت و زمــان کافی بــرای مشــاوره با بیماران را ندارند؟ یا اینکه پزشکان دلشان از جــای دیگری پر اســت و ســر مــا بیماران خالیمیکنند؟»

همــراه بیمــار دیگری که حــدود دو ماه پدرش را بهدلیل شکستگی استخوان لگن در بیمارســتا­ن بســتری کــرده اســت، به ما میگویــد: پــدرم بهخاطــر زمیــن خوردگی دچار شکســتگی اســتخوان لگن شــد دکتر بدون آنکه با ما مشــورت کند پــدرم را اتاق عمل برد و برایش پروتز جا گذاشــت. االن اســتخوانش بهــم پیونــد نخــورده اســت و دردسر جدیدی داریم. در حالی که پزشک دومی به ما گفت برای ســن باالی 0۷ سال نباید پروتز میگذاشــتن­د اســتخوان جوش نمیخــورد. «او در ادامــه حرفهایــش ایــن ســؤال را مطــرح میکند چرا پزشــک نــوع روش درمــان بیماری را بــرای بیمار و خانــوادها­ش روشــن نمیکنــد و آنهــا را در تصمیمگیــر­ی دخیــل نمیکنــد؟ در همه جای دنیا تیم پزشکی بیمار و خانوادهاش را در جریــان کوچکترین تصمیم پزشــکی قــرار میدهنــد و بــا همفکــری و مشــاوره درســت رونــد درمــان را انتخــاب میکنند اینجــا یک رضایتنامه دســت مــا میدهند و مینویســند بــا امضــای ایــن رضایتنامه، عواقب جراحی به پای خانواده بیمار است و البته بدون این رضایتنامه سوری بیمار را اتاقعملنمی­برند.»

بیماران و همراهانشان در گزارشهای میدانــی بــه مــا میگوینــد؛ پزشــکان بــرای درمــان بیمارانشــ­ان بــر مبنــای روابــط دو انسان رفتار نمیکنند، آنها تنها به عکس و آزمایشتوجه­دارندوهمین­هاراهممبنا­ی قضــاوت و تصمیمگیــر­ی قــرار میدهند و بههمیــن علت هــم به حــرف بیمارشــان گــوش نمیدهند. اگرچه بیماران و کســانی که با مرکز درمانی ســر و کار دارند به شــکل اغــراق شــدهای از رفتار پزشــکان با بیماران صحبــت میکننــد امــا بــا ایــن همــه دکتر احسان شمسی کوشــکی رئیس کمیسیون مرکــزی اخــالق پزشــکی ســازمان نظــام پزشکی کشور معتقد است جامعه پزشکی از ایــن همه بیمهریها خســته اســت و در چنین وضعیتی چه انتظاری از یک جامعه خســته میتوان داشــت؟ او در عین حال بر این مسأله تأکید دارد که رابطه بین پزشک و بیمــار در وضعیــت فعلی جامعــه دچار اختالل شــده اســت که البته دلیل هم دارد. پزشــک و بیمــار از شــرایط پیــش رو درک متقابلی ندارند به عبارتی در درک طرفین اشکالایجاد­شدهاست.

دکتر شمسی کوشکی در ادامه توضیح بــاال میافزایــد: بــه نظــر میرســد جامعه پزشــکی بدرســتی تغییــرات اجتماعــی و سطح انتظارات و مطالبات مردم را هضم نکرده است بهطوری که در عمل شاهدیم پزشــکان انتظارات و مطالبات مــردم را در عملکردروزا­نهشانتأثیر­نمیدهندوگا­هی نادیدهمیگی­رند.

او میگویــد: تــا همین چند ســال پیش بیمار وقتی وارد بیمارستان میشد خودش را در اختیــار تیــم پزشــکی قــرار مــیداد و اطالعــات بیشــتری نمیخواســت و تنهــا اجراکننده دســتورات پزشــکی بود اما امروز همــان بیمــار به دالیــل متعــدد مطالباتی از تیــم پزشــکیاش دارد. از طرفــی بــه نظر میرسد، در ســالهای اخیر مردم به دالیل اخبار رســیده که البته اغلبشان دقیق هم نیســت میــزان اعتمادشــا­ن بــه گروههــای مرجــع از جمله گــروه پزشــکی کاهش پیدا کــرده اســت همیــن موضــوع نیــز میــزان مطالبات مردم از جامعه پزشکی را تشدید میکنداینکه­آدمهامیخوا­هندبدانندد­قیقاً در محیطهــای بیمارســتا­نی چــه کارهایــی انجاممیشود­وچهعواقبید­ارد. ■ خطایپزشکیه­یچگاهصفرنم­یشود

بررســیهای میدانی از بیمارستانه­ا و مراکز درمان وضعیت خوبی از پاسخگویی پزشکان را نشان نمیدهد در واقع بیماران از وجــود رابطــه بــر مبنای ســلطه پزشــک بــر بیمــار گالیهمندنـ­ـد. آنهــا بر ایــن نکته تأکید دارند که پزشــکان پاسخگوی بیمار و خانوادهشان نیستند ضمن اینکه ضرورتی برایشنیدنص­حبتهایبیما­رنمیبینند. در حالــی کــه بهنظــر میرســد ایــن روزهــا مطــرح شــدن مــواردی از قبیــل پزشــکان نجومــی بگیــر، خطا و قصور پزشــکی، نقد پذیــر نبودن جامعــه پزشــکی ...و منجربه افزایــش بیاعتمــاد­ی به جامعه پزشــکی شــده اســت امــا جامعــه شناســان حــوزه پزشکیمعتقد­ندعدمگشاده­روییپزشک در برخورد با بیماران و خانواده آنها و روابط آمرانــه از جملــه مهمتریــن عوامــل بــروز بیاعتمادی به جامعه پزشکی است.

دکتر شمسی کوشــکی در همین زمینه تأکید دارد که واقعیات رشــته پزشکی برای مردم بخوبی شــناخته شــده نیســت. برای مثــال مــردم نمیداننــد خطــای پزشــکی واقعیتی اســت که در همه جای دنیا وجود دارد و پزشکان نیز همچون حرفههای دیگر دچارخطامیش­وند.ازهمینرواگ­ررسانهها از خطای پزشــکی حرف میزنند نباید این مســأله را به همه جامعه پزشــکی تعمیم دهیم. در هر حال خطای پزشــکی هیچگاه بــه صفــر نخواهد رســید. او ادامــه میدهد: بسیاری از مردم از محدودیتهای پزشکان و پرســتاران مطلع نیستند برای نمونه یکی از مهمترین دالیلی که پزشــکان، دستیاران و کادر درمــان در بیمارســتا­نهای دولتــی و دانشــگاهی فرصــت صحبــت مفصل با بیماران را پیدا نمیکنند ناشی از ادحام زیاد بیمارانوشل­وغیدرمانگا­ههاوکمبودت­عداد پرسنلدرمان­است.

رئیسکمیسیو­نمرکزیاخال­قپزشکی مجموعــهای از عوامــل را بــر میشــمرد که در ایجــاد تنشهــای رفتــاری در پزشــکان تأثیرگذار اســت. او به وضعیت تحصیل در رشتهپزشکیا­شارهمیکندو­میگوید:مردم شــاید نداننــد یک پزشــک با عنــوان انترن، دســتیار تخصص و فوق تخصص ســالها در بیمارستانه­ا برای مردم رایگان خدمت ارائــه میدهنــد بعــد از آن بــرای گذرانــدن طرح اجبــاری به اجبار به نقاطی فرســتاده میشــوند در نتیجه زندگی پزشکان بشدت تحت تأثیر طرحهای اجباری قرار میگیرد بهطوریکهحت­یدرموردپزش­کانزنامکان تبعیتشان از همسر موجود نیست یعنی زن و شوهری که پزشکاند به اجبار به روستا فرســتاده میشــوند و تا ســالها از هــم دور هســتند این ویژگی تقریباً در هیچ رشــتهای وجــود نــدارد اگــر همه ایــن مشــکالت را در کنار موضوعاتی از جمله تأخیر در پرداخت کارانهها بگذاریم میبینیــم به ایجاد تنش رفتــاری در افــراد کمــک میکنــد. هــر چند ایــن دالیــل منجربــه بیتوجهــی و برخورد نامناســب پزشــک بــا بیمــاران نمیشــود امــا زمینه بــروز چنین رفتارهایی را تشــدید میکند. مردم همانطور که خســتگی یک کارمند بانک را بعد از ۸ ساعت کار مستمر درک میکنند خســتگی پزشــک را هم باید درک کننــد. او درباره اینکه آیــا درآمد باالی جامعه پزشــکی منجربه بدبینــی مردم به پزشکان شــده اســت؟ توضیح میدهد: در همه جای دنیا پزشــکان افــراد پردرآمداند علت این اســت که جامعه این پوزیشــن را بــرای آنهــا داده اســت. تصور اینکــه فردی درگیر معــاش روزمرهاش باشــد و بر بالین بیمــار بــرود تصــور ســختی اســت. فــرض کنیــد فردی کــه تا 40 ســالگی رایــگان برای جامعــه خدمت کرده اســت وقتی به ســن 40 ســال میرسد بهدلیل آنکه مرتب غرق کار و جراحی اســت نمیتوانــد از درآمدش اســتفاده کنــد بنابرایــن این حقوقــی که به پزشکان داده میشود حقوق فرد نیست در واقع جامعه به یک موقعیت اجتماعی به نسبتحساسیت­شحقوقمیدهد.

به باور این متخصص اخالق پزشــکی، جایگاهــی که جامعــه به پزشــک داده یک مســأله تاریخی اســت مردم در طول تاریخ به افراد خاص اعتماد کردهاند، انتظارات از اینکسوتباا­لاستبههمین­دلیلسازمان نظامپزشکیک­شوربهمنظور­تضمینباالت­ر بردن رعایت اســتاندار­های اخالقی در بین اعضــای حرفه نســبت به ســطح متوســط جامعه شــکل گرفت. برای مثــال اگر امروز فرد عادی راز یک نفر را افشــا کند مشــمول مجازات نمیشود ولی اگر پزشک اطالعات بیمــار را فــاش کند دچــار مجــازات کیفری میشــود. بــه همیــن دلیــل نظام پزشــکی اســتاندار­دهای اخیــرش را با جزئیــات زیاد اســتاندار­د اخــالق پزشــکی تعریــف کــرده اســت. ایــن اســتاندار­دها 60 ســال بعــد از تأســیس ســازمان نظام پزشــکی تصویب، ابالغ و الزم االجرا است.

مطابــق مــاده ۷ راهنمــای عمومــی اخــالق حرفهای شــاغلین حرف پزشــکی الزم است در برخورد با بیماران، همراهان و همــکاران در ردههــای مختلــف و اظهــار نظر در مــورد افراد، قومیتهــا و گروههای اجتماعــی ضمن احتــرام کامل به شــأن، منزلــت و کرامــت انســانی افــراد آداب اجتماعــی و عمومــی رعایت شــود و از هر گونــه عمــل در بردارنده توهیــن، تحقیر و برچسب زنی خودداری شود. یعنی نه تنها پزشکاننسبت­بهرفتارخود­بلکهنسبتبه افراد زیر دستشان مسئولیت دارند.

مــاده ۹ ایــن آیین نامــه همچنین تأکید داردکهاگرپ­زشکفکرکنده­نگامعصبانی­ت کنترلخودشر­اازدستمیده­دالزماست اقدامات پیشــگیریک­ننده انجام دهــد و در پاسخبههتاک­یوتوهینزبا­نیرفتارقهر­آمیز از خودش بروز ندهد مگر در مواردی که تابع مقرراتودفا­عمشروعباشد.

عدم پذیــرش پزشــکان در رشــتههای تخصصی مورد دلخواهشان بهدلیل وجود دانشــجویا­ن ســهمیهای به ایجاد احساس بیعدالتــی و ســرخوردگی در جامعــه پزشــکی دامن زده است. همین مسأله به بحــران مهاجرت پزشــکان نیــز انجامیده مســألهای که به گفته متخصصــان اخالق پزشــکی منجربــه تنــگ شــدن عرصــه بر جامعه پزشــکی شده اســت و چنانچه این ســیکل منفی ادامه یابد ضــررش را مردم میبیننــد. از ســوی دیگــر بیاعتمــاد­ی به جامعه پزشــکی موجب میشود مردم به جای مراجعه به یک پزشــک به 5 پزشک مراجعــه کننــد آن هم فقط پزشــکانی که تبلیغاتخاص­یانجاممیده­ند.

بــه اعتقــاد رئیــس کمیســیون اخــالق پزشــکی نماینده حاکمیت نظام سالمت نقش مهمی در ترمیم رابطه بین پزشک و بیمار دارد. در حال حاضر جامعه پزشکی چند هزار میلیارد تومان مطالبات انباشته دارد که تأمین اجتماعی پرداخت نمیکند البته دولت هم بهدلیل وضعیت صادرات نفــت مشــکل دارد همیــن مشــکالت و گرفتاریهــ­ا در نقطــه اتصــال مــردم بــه خدمات بروز پیدا میکند. وقتی جمیع این شــرایط را میبینیم باید منصفانه برخورد کنیم ضمن اینکه برخوردهای نامحترمانه و بیادبانــه با هیچ بهانــهای قابل پذیرش نیست. رسانهها باید گفتوگوی مدام بین مردم و جامعه پزشکی را آغاز کنند مطالبه اجتماعی تا حد زیادی به بهبود این روابط کمــک میکنــد از طرفی وزارت بهداشــت با تصویب منشــور حقوق بیمار و ســازمان نظام پزشکی با تصویب راهنمای عمومی اخــالق پزشــکی اســتاندار­دها را اعــالم کردهانــد اما اینکه در عمل چه اتفاقی بین رابطه پزشک و بیمار میافتد پیچیده است و مــردم باید حقوقشــان را مطالبه کنند و این حقوق استیفا شود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.