امریکابه1+4میپیوندد؟

روحانی امروز درباره نشســت مهمی که در نیویورک برگزار نشد توضیح می دهد

Iran Newspaper - - News -

گــروه سیاســی/ «گامهــای مهمی برای تشکیل نشست 5+1 در نیویــورک برداشــته شــد»؛ «همــه ارکان نظــام از تغییــرات جزئــی در برجــام حمایــت میکننــد» ایــن جمــات رئیس جمهوری ایران و سخنگوی وزارت امور خارجه که طی روزهای گذشته بر پیشانی رسانهها نقش بسته است و با شنیدههای پشت پرده همراه شده است، نشان میدهد تدارک ویژهای برای بازگشت امریکا بــه برجــام و برپایــی نشســت ایــران و 5+1 فراهم شده است. باز شــدن گره معمای اختاف ایران و امریــکا بر ســر برجام چندان در شــرایط جاری بی شباهت به معمای معروف یونان باستان نیست؛ بــه ایــن مضمــون کــه «اول مرغ وجــود داشــته یا تخــم مــرغ؟» این معمــای مغالطهگــو­ن قرنها الینحل باقی ماند تا زمانیکه داروین توانست سیر فرگشــت موجــودات زنــده را توضیح دهــد و راه را برای پاسخ به این معما هموار کند. ظاهراًاختاف نظر ایران و امریکا هم گرفتار همین معمای مرغ و تخممرغ شــده اســت. ترامپ میخواهد تابوی گفتوگــوی مســتقیم رؤســای جمهوری ایــران و امریکا را برای نخســتین بار بشــکند ولو به قیمت برداشــتن تحریمهایی که تهران برای لغو قانونی آن در کنگــره امریکا اصرار دارد. متقاباً مقامهای ایرانــی هم آمادگــی خــود را برای مذاکــره و حتی ایجاد تغییراتی در برجام اعام کردهاند اما به یک شرط؛ امریکا ابتدا تحریمها را بردارد. بــه نظــر میرســد چــه بســا یکــی از دالیــل برگزار نشــدن جلســه مورد اشاره حســن روحانی همین موضوع باشــد. او قبل از ســفر به ارمنســتان گفت کــه آمادگیهایـ­ـی برای برگــزاری نشســت 1+5 در نیویــورک فراهــم شــده بــود. این یعنی بازگشــت امریکا به برجام و شرکت در جلسات گروه مذاکره کننده. ایران پیش از این هم همین مســیر را برای دیــدار و گفتوگو بــا امریکا اعام کــرده بود منتها بــا یک پیششــرط یعنــی رفــع تحریمها. بــا این وصف ســخنان روحانــی و آمادگی بــرای برگزاری این نشســت یعنــی زمینهها برای رســیدن به یک تفاهم در قالب برجام آماده شــده اســت. اگر چه روحانی توضیح درباره جزئیات بیشتر را به جلسه امروز هیــأت دولت موکول کرده و احتمــاالً درباره چرایی برگزار نشدن این جلسه مهم سخن خواهد گفت، اما اطاعات خبرنگار «ایران» حکایت از آن دارد کــه بی اعتمــادی دو طرف بــه یکدیگر، یکی از موانع بر ســر تشــکیل این نشســت بوده اســت. چنــان که دونالد ترامپ خواهــان آن بوده که ابتدا این نشســت و دیدار انجام شــود و بعد او تصمیم خــود درباره رفع تحریمهــا را اعام کند. اما هیأت ایرانــی اصرار داشــته کــه ابتدا باید رفــع تحریمها اعام شود و بعد نشست برگزار شود. کدام طرف باید گام اول را بردارد و مطمئن باشد طرف مقابل هم گام بعدی را برخواهد داشــت؟ این پرسشــی اســت که پاســخ به آن بــی تردید نقطــه عزیمت تهران و واشــنگتن بــرای ورود به مذاکراتی اســت که نشانههای وقوع آن پدیدار شده است. روحانی با گفتــن این که «چارچوب برگزاری نشســت 5+1 در نیویورک فراهم شــده است و این گام میتواند به شــکلهای دیگر ادامــه پیدا کنــد» امیدوارانه از دسترســی بــه فرمولــی بــرای اعتمادســا­زی اولیه جهت برپا کردن میز مذاکره ســخن گفته است که گرچه بهرهگیــری از آن و رســیدن به نقطه هدف، ســهل و ممتنع اســت اما بــی تردید پیگیــری این راهکار، روزنههای امید را برای نجات برجام و رفع تحریمها زنده نگه خواهد داشت.

پیشــنهاد چند مــاه پیش محمدجــواد ظریف درســفر به نیویــورک مبنی بر تصویــب زودهنگام پروتکل الحاقی در مجلس ایران در ازای تصویب لغــو تحریمهای ایــران در کنگره امریــکا محتوای طرحی بود که گرچه بســیاری از امریکاییها بویژه چهرههــای تنــدروی دولت ترامــپ از جمله جان بولتون، مشــاور پیشــین امنیت ملی امریــکا از آن اســتقبال نکردند اما این پیشنهاد بعدها توانست به مبنایی برای چانهزنیهای بیشــتر میان ایران و طرف امریکایی جهت نشســتن بر سر میز مذاکره تبدیــل شــود. ابــراز تمایــل ایران بــه رفــع نگرانی ادعایی طرف مقابل درباره بند موسوم به «غروب آفتــاب» که بــه مــدت زمــان نظــارت برجامی بر فعالیتهای هســتهای ایران باز میگشت، افزونه دیگــری بــود کــه ایرانیهــا خــود را بــرای صحبت پیرامــون آن چنــدان بــی میــل نشــان ندادنــد. چــه هــر دوی ایــن اقدامــات بــا وجــه صلــح آمیز برنامههای هستهای ایران بی ارتباط نبود و طبیعتاً نمیتوانســ­ت مانعی بر ســر تحقق بخشــیدن به منافع ملی ایران ایجاد کند. بروز همین نشــانهها کافی بود که رســانهها از آمادگی ایران برای اندک تغییراتــی در برجام در ازای لغو همه تحریمهای اولیه و ثانویه امریکا سخن بگویند و تحوالت را برای بازگشت امریکا به برجام با امیدواری دنبال کنند. سید عباس موسوی، سخنگوی وزارت امور خارجه هم در نشست خبری روز دوشنبه گذشته در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات رئیس جمهور روحانی در نیویورک مبنی بر آمادگی ایران برای «تغییرات جزئی در برجام» گفت که «این پیشنهاد از پشتوانه داخلی برخوردار اســت و روحانــی پیش از مطرح کــردن آن بــا مقامات داخل کشــور رایزنی داشــته است.» اتفاقی که وجه بارز آن میتواند مقدمهای بــرای فراهم کردن زمینه بازگشــت امریکا به 5+1 و گفتوگــوی مســتقیم این کشــور با ایران باشــد. خواســتی که بیش از هر زمــان در دولت دموکرات اوباما شکل گرفت و پیگیری شد اما این ترامپ بود که اگرچه بر اســاس نفی سیاســتهای اوباما رأی آورد، اما خود به شــیوهای دیگــر آن را پیگیری کرد و پس از پاســخ نگرفتــن از تقاضاهای متعددش بــرای دیــدار بــا روحانــی، سیاســت قلدرمآبانه در پیش گرفت تا ایران را از طریق اعمال فشار به این گفتوگوناچا­رکند.

حــاال کــه مشــخص شــده او نتوانســته پرونده هســتهای را بــا اســتاندار­دهای ذهنی خــود حل و فصل کند، در بنبستی که به واسطه شکستهای پیدا در سیاست خارجی گرفتار آنها شده و او را در آســتانه دور دوم انتخابــات ریاســت جمهوری در بنبســتی خودخواســت­ه گرفتار کرده است، سفت و ســخت، نیازمنــد گرهگشــایی از بحــران رابطه با ایران است. بحرانی که او برای خاص شدن از آن خود را آمــاده واگذاری امتیــازات زیادی به تهران میبیند اما باید دید در روزهای آینده کدام نسخه تجویــزی میتواند پایههای اعتماد اولیه را بنا کند تا معلوم شود کدام یک باید قدم اول را بردارد تا بنبســت بشکند و طرف مقابل هم امیدوارانه به میدان بیاید.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.