در فرهنگ کار جزیرهای معنایی ندارد

جایزه «رضا داوری اردکانی» با معرفی اثر برگزیده دورههای چهارم و پنجم به کار خود خاتمه داد

Iran Newspaper - - News - مریم شهبازی خبرنگار

اختتامیــه جایــزه «رضــا داوری اردکانــی» در حالــی برگــزار شــد کــه اســتادان حاضر در ایــن مراســم به ذکر نکاتی دربــاره روند مطالعاتی فلسفه در کشورمان پرداختند. از جملــه حســین معصومــی همدانی که خطــاب به حاضــران گفت که مــا ایرانیان عادت کردهایم به گله و شــکایت و نادیده گرفتن نقاط مثبت و این مســأله را آسیب بزرگــی خوانــد. البتــه داوری اردکانــی کــه جایــزه بهنــام وی گره خــورده نظر دیگری داشت و جزیرهای فعالیت کردن استادان حوزه فلســفه را از مهمترین نقاط ضعف آن خواند.

مراســم اختتامیــه جایــزه «داوری اردکانــی» در حالــی بــا حضــور معــاون فرهنگیوزیر­ارشادوجمعی­ازپیشکسوتا­ن عرصه فلسفه و فرهنگ برگزار شد که این دوره به معرفی رسالههای دکترای فلسفه در دو دوره چهــارم و پنجم تعلق داشــت. علیاصغر محمدخانی کــه دبیری این دو دوره جایــزه را بر عهده داشــته با اشــاره به اینکــه آنقــدر دربــاره وضعیت نابســامان پایاننامهه­ــای تحصیــات تکمیلی طی سه-چهار ساله اخیر در کشورمان صحبت شــده کــه نیــازی بــه بازگویــی مجــدد آنها نیســت، گفت:«وضعیــت رشــته فلســفه قدری بــا دیگــر حوزههــای علوم انســانی همچــون ادبیــات متفاوت اســت و تعداد گروههای آن چندان زیاد نیست، از همین رو ارســال 27 رســاله دکتری برای دو دوره اتفاق خوبی است.»

این نویســنده و فعــال فرهنگی یکی از مهمترین اهداف برگــزاری جایزه «داوری اردکانی» را بررسی رسالههایی عنوان کرد که در این رشــته نوشته میشــوند تا از این طریــق بــرای نظام دانشــگاهی امــکان در اختیار گرفتن نتایج و هدایت دانشجویان بــه موضوعاتی که درآنها با ضعف روبهرو هستیمفراهم­شود.

دبیــر علمــی جایــزه «داوری اردکانی» بــا تأکید بــر اینکــه از ایــن طریــق میتوان فهمیــد که جــای چــه موضوعاتــی خالی اســت ادامه داد: «بهعنوان نمونه در رشته ادبیــات یکــی از عمدهتریــن موضوعاتــی کــه مورد توجه دانشــجویا­ن اســت مثنوی موالناســت، اما مســأله اینجاست که مگر ما موضوعات دیگری نداریم؟ با برگزاری چنیــن جایزههایــ­ی میتــوان پی بــه نقاط ضعــف و قوت برد. البتــه جوایز اینچنینی فایــده دیگری هــم دارند، اینکــه در قالب چنیــن جلســاتی عــاوه بــر معرفــی آثــار برگزیده سؤاالتی مطرح میشود که تبدیل به ســرنخی بــرای پیگیــری عاقــه مندان خواهندشد.» ■ ازنقاطقوته­مبگوییم

حســین معصومــی همدانــی، عضــو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی که بهعنوان داور در این جایزه حضور داشــته هم از جمله ســخنرانان بود، او مهمترین مشــکل نظــام دانشــگاهی در رشــتههای علوم انســانی را پنهانــکار­ی عنــوان کرد و گفــت: «در ایران و بویژه در رشــته فلســفه هر اســتادی برای خود همچــون جزیرهای اســت کــه دیگــران نمیدانند چه کــرده و چــه میکند. حتی درباره دانشــجویا­ن هم بههمین منوال است و تا روز دفاع معلوم نیســت چه کاری کــرده. در این شــرایط به نوعــی کنترل درونــی نیاز داریم کــه در پی آن بتوانیم به جوامع علمی واقعی دست پیدا کنیــم.» بهگفته این مــدرس ادبیات، تاریــخ علم و فلســفه مؤسســه پژوهشــی «حکمتوفلسفه»مانهتنهادر­رشتههای فلسفه و ادبیات، بلکه در سایر علوم هم از برخورداری جوامع علمی واقعی محروم هســتیم که مهمترین دلیــل آن جزیرهای کار کردن استادان است. بهگفته معصومی همدانی اگر این فعالیــت جزیرهای پایان پیدا کند حتی دانشــجویا­ن هــم تا پیش از دفــاع پایــان نامه خــود ناچــار به صحبت دربــاره آن در جلســات و همایشهــای مختلف هســتند. او ادامــه داد:«اگر چنین اتفاقــی رخ دهــد دیگــر در ارتباط بــا پایان نامه شــاهد دزدیهــای فعلــی نخواهیم بود، در شــرایط فعلی کســی دانشــجو را تا جلســه دفــاع نمیبیند، جلســه دفاع هم که اغلب با حضور تعداد کمی از افراد برپا میشــود که تأثیر در رو شــدن دست افراد مذکور ندارد.»

پایــان گفتههــای معصومــی همدانی بــا ذکــر این نکتــه همــراه بــود کــه اوضاع آنقــدری کــه دیگــران میگوینــد هــم بــد نیســت. او حتــی تأکیــد کرد:«مــردم مــا از ناله خوششــان میآیــد، ای کاش به جای گلــه و شــکایت قدری هم بــه نقاط مثبت نگاه کنیم و ببینیم چــه اتفاقات خوبی در دانشــگاهه­ا رخ داده، یکــی از راههای غلبه بر مشــکات تقویــت نقاط قــوت از طریق چنیــن جایزههایــ­ی اســت. برعکس تفکر برخــی در دانشــگاهه­ای غربــی آنقدرهــا کــه برخی گمــان میکنند خبری نیســت، شــما فکر کردید از دانشگاههای آنان همه هایدگربیرو­نمیآیند!»

حســین شــیخ رضایــی، عضــو هیــأت علمــی مرکز تحقیقــات سیاســت علمی کشور با تکیه بر تجربه بیست سال فعالیت خــود در عرصه فلســفه از روندی گفت که نخستین تاشگران دایر کردن این رشته از لحاظ ماحظات ایدئولوژیک­ی داشــتهاند، افــرادی کــه از اولینهای آنهــا میتوان به سید حســین نصر اشــاره کرد. او از انقاب تکنولوژیهـ­ـای ارتباطــی هــم بهعنــوان تحولــی مهــم در پیشــرفت همه علــوم از جمله فلســفه نام برد، اتفاقی که منجر به برقــراری ارتبــاط عاقهمندان با اســتادان مطرح در سطح بینالمللی شده است. ■ تاثیرجوایز­درطرحمشکال­ت

محمدرضا بهشتی، مدیر گروه فلسفه دانشــگاه تهــران هــم بــا تأکیــد بــر اینکــه برگزاری چنین جوایزی تمرکز بیشــتری را در حوزه فلســفه سبب میشــود گفت:«از این طریق دانشــجویا­ن میدانند که رساله آنهــا عــاوه بر جلســه دفــاع در جلســات دیگری هم نقد و بررسی میشود و همین مسألهانگیز­هایبرایفعا­لیتدقیقترآ­نها میشود.»

دبیــر گــروه فلســفه فرهنگســتا­ن هنــر، یکــی از کارکردهــا­ی مهــم برپایــی چنیــن جایزههایــ­ی را کمــک بــه اصــاح برنامهریزی­هــای دانشــگاهی و حتــی مراکــز علمی یاد کــرد. او از کاری که حدود دوازده ســال در انجمن و حکمــت درباره جمــعآوری اطاعــات پایــان نامههــای دانشــگاهی رشته فلســفه انجام داده هم یاد کرد و افسوس خورد که سال هاست در ادامه این کار وقفه ایجاد شــده و اطاعات تنها تا دهه هشتاد درج شده است. او تغییر مسیر رسالههای دکتری از پرداخت صرف بــه برخــی چهرههــای مطــرح جهانی به موضوعاتی که در آنها کاری انجام نشده را اتفاق خوبی دانست.

علیاصغــر مصلح از رؤســای پیشــین دانشــکدهه­ای ادبیات و الهیات دانشــگاه عامهطباطبا­ییواستادفل­سفههمبرپای­ی چنین جلســات را بهانه خوبی برای طرح مباحثومشکا­تفعلیفلسفه­خواند.او هم از فقدان گفتوگو میان اهالی فلسفه کشــورمان گایــه کــرد ولــی در عیــن حال تأکید کرد که از رســالههای ارســالی به این جایــزه مشــخص اســت کــه دانشــجویا­ن زمــان زیادی صــرف کردهاند. رضــا داوری اردکانی، فیلسوف و از چهرههای شاخص در حوزه نظریهپرداز­ی فرهنگی و اندیشــه فلسفی که عنوان جایزه با نام او گره خورده هم از دیگر ســخنرانان این مراســم بود، او ضمن اشــاره به برخی مشــکاتی که طی دورههای گذشــته این جایزه بــا آن روبهرو بوده اســت ، گفت:«دو سال پی در پی این جایزه به افرادی رســید که دربــاره هایدگر نوشــته بودند و بههمین دلیل هم ما را به هایدگریبود­نمتهممیکرد­ند.میگفتند ما از عمد جایزه را به رسالههایی میدهیم که درباره هایدگر نوشته شدهاند.»

او با تأکید بر اینکه چنین نگاهی حاکم نبوده ادامه داد:«امســال که رســاله حسن امیریآرا، با عنــوان «همزمانی و واقعیت (نســبت متافیزیــک زمــان و همزمانــی نسبی)» بهعنوان رســاله برگزیده انتخاب شــد مــا خوشــحال شــدیم کــه باالخــره با موضوعی غیر هایدگری روبهرو شدهایم و از این اتهامات راحت میشویم.»

داوری اردکانــی ضمن تأکیــد به اینکه بهگفته معصومی همدانــی درباره پرهیز از گایــه صرف احترام میگذارد اشــارهای به گفته رضایی کرد مبنی بر این که جایگاه فلسفه در زندگی ما کجاست و گفت:«من هــم منکــر کارهــای بزرگــی که طی ســیچهل ســال اخیــر در فلســفه انجام شــده نیســتم و حتی تأکید دارم که با وجود فقیر بودن در فلسفه چندان هم در این عرصه ندار نیستیم. دیگر وقت آن شده دیواری را کهمیانفعاا­لنعرصهفلسف­هکشیدهشده برداریم تا این غربتی که گرفتار آن شدهایم پایان پیدا کند.»

ایــن اســتاد بازنشســته گــروه فلســفه دانشــگاه تهــران ادامــه داد:«ایــن مســأله تنها به فلســفه تعلق نــدارد و دیگر علوم ما همچنین وضعیتی دارند، ما در جهان علم کشــورمان برخوردار از ســاختار قابل اتــکار دانایی نیســتیم چرا که اگر داشــتیم علــم در زندگیمــان جایگاهــی دیگــر داشــت.تردیدی نیســت کــه امــروز از نظر دسترســی بــه آثــار ترجمــه شــده و حتــی تألیفی با پیشــرفت خوبی روبهرو شدهایم اما همچنان بخشهای مختلف فلســفه در نظــام دانشــگاهی مــا جــدا از یکدیگــر هستند.»

او فلســفه را در کشــورمان امروزحبس شــده در خــود دانســت و گفت:«تــا بــه فلســفه دل ندهیم فیلســوف نمیشویم، تا در فلســفه از هــم جدا بــوده و محبوس در خــود بمانیــم راه بــه جایــی کــه بایــد نمیبریم. اســتادان فلســفه ما تنها حرف خود را میگویند اما حرف یکدیگر را گوش نمیدهند و این مهمترین معضلی ست کــه امروز با آن مواجهیم، فلســفه آزادی و فهم است، دیالوگ و تفاهم است و تا این را درک نکنیم قادر به برطرف کردن نقاط ضعفآننیستی­م.»

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.