دیگران چه کردهاند و ما باید چه کنیم

Iran Newspaper - - صفحه اول - احمد محیط طباطبایی تهرانشناس

در نظــر گرفتن روزهای تولد و ایام مناســبتی در تقویم ملی یا حتــی جهانــی منجر به آن میشــود که توجه همگان نســبت به آن شــخص یا موضوع جلب شود و با بازنگریهای مجدد شــاهد ترســیم راه بهتری برای آیندگان باشــیم. با درج روزها و مناســبتها در تقویــم، توجهمان به این جلب میشــود که تاریخچه شان چه بوده و چه محاسنی پشت سر هر یک نهفته کــه از دید ما پنهان مانده اســت. اینها را گفتــم تا به روز تهران برسم، چهاردهم مهر ماه که با این عنوان در تقویم ملیمان درج شــده، از بحــث اینکه انتخــاب این تاریخ را بــه عنوان روز تهران قبول دارم یا نه صرف نظر میکنم و به سراغ این نکته میروم که نخســتین نکتهای که دراین روز نهفته این اســت که تهران چگونه شــهری بوده و برنامهریزی­ها درباره آن چقدر به بازنگری نیاز دارد. وقتی به مسائل، سنتها و آیینهــای مرتبــط با تهــران نگاه میکنیم در نهایت به این میرســیم که پایتخت و شهری ملی است. حداقل بهانه درج چنین روزی این است که ببینیم تا به امروز چه کردهایم و به چه کارهای دیگری نیاز است. در زمینه مطالعات باستان شناسی و تاریخ تمدن فرهنگ قدیمی با تشکیل مرکز باستان شناسی در زمان پهلوی اول و فعالیت شــخصیتهای­ی همچــون محمدتقــی مصطفوی و دیگران شــاهد انجام نخســتین فعالیتهــا­ی مرتبــط با تهران هســتیم. بعدها از برخی اســتادان دانشــگاه همچون حسن کریمان، نویسنده کتاب ارزشمند «ری باستان» آثار مختلفی درباره ری باستان، قصران، تهران ...و منتشر شد که امروز مبنای تحقیق و مطالعه هستند. دراین زمینه جا دارد از منوچهر ســتوده، نویســنده «جغرافیای تاریخی شمیران» که اثری مهم در حوزه تهران پژوهی است هم یاد کرد.بگذارید این نکته را هم متذکر شوم که از تهران در زمانهای مختلف، تعریفهای متعددی میشود؛ تهران از زمان صفویه به عنوان یک شــهر، تهــران از زمان قاجاریه به عنوان پایتخت و عــالوه بر اینها تهران به عنوان یک کالنشــهر بزرگ که از شــمیران تا ری را شــامل میشــود. همانطور که اشــاره شد در زمینه تهران، چه در ُبعدهای علمی و تخصصی و چه در زمینه فولکلور، فرهنگ عامیانه و ادبیات تهران هم کارهای متعددی از گذشته انجام شده است از جمله آثار جعفر شهری که مشتمل بر دو دوره کتاب درباره تهران است و همچنین ناصر نجمی کــه او هم از تهران شناســان حوزه فولکلور بوده و همچنین دیگــر بزرگانی که کارهای ارزشــمندی انجــام دادهاند. در پاســخ به گالیــه برخی مبنی براین کــه در بخشهای مختلف فرهنگ و هنر درباره تهران کم کاری شده باید این نکته را خاطرنشان کرد که تهران در مقام پایتخت، در همه بخشهای ادبیات و هنرمان از جمله آغاز فیلمسازی مؤلف دهه چهل حضوری جدی دارد و حتی در اغلب موارد شاهد آغاز موارد مختلف بوده است. حتی فراتر از مواردی که اشاره شد درباره زبان و لهجه تهرانی هم از سوی افرادی همچون احمد کسروی کارهای مهمی انجام شده است. از گذشته تا به امروز کارهای متعددی هم درباره محیط زیست و طبیعت تهران انجام شده، تا آن زمانی که متوجه شــرایط تهران بودیم تصمیمگیری هایمان شــکل دیگری داشت، منتهی مشــکل از وقتی آغاز شــد که در اتاقهای دربســته مان، فارغ از حقیقت یک شــهر به طراحی جامع آن پرداختیم و تهران در محور شرقی-غربی توسعه یافت و بحرانهای متعددی را متوجه آن ساختیم.از همین دوران است که شاهد شکلگیری NGO های مختلفی هســتیم که یکــی از قدیمیترین آنها بــه مدیریت «مه لقا مــالح» در حوزه محیط زیســت فعالیت میکند. از دیگر اقدامات ارزشــمند میتــوان به تهیه اطلس فرهنگی تهران از سوی وزارت فرهنگ و هنر پیش از انقالب اشاره کرد. عالوه بر همه اینها شــاهد فعالیت افرادی همچون اســتاد عبداهلل انوار هم درباره حافظه و گذشته این شهر هستیم، افرادی که خود بخشی از تاریخ شفاهی این شهر هستند. متأسفانه از دهه پنجاه به این سو شاهد تغییرات بسیاری در سطح شهر تهران شدهایم که آن را با مشکالت متعددی روبهرو کرده. با این حال نمیتوان از اتفاقات خوب هم صرف نظر کرد، از جمله راه اندازی روزنامه همشــهری تا یادمان باشــد که تهران از منظر هویت ملــی و شــهروندی چه اهمیتــی دارد.یا در مقام معرفی شــیوههای هنــر تهران خانه اتحادیــه را به عنوان خانه فرهنگ و هنر شــهر تهران با رویکــرد الله زار در نظر گیریم. بــا اینکه معتقدم آنچه را کــه صورت گرفته باید ارج بنهیم منتهی هنوز در حوزههای مختلف با ضعفهایی روبهرو هستیم که نیازمند تشکیل نهادهای مختلفی همچون مرکز ملی تهران شناسی است، از جمله اینکه هنوز جای مرکزی مطالعاتی-پژوهشی برای جمعآوری اطالعات مرتبط با تهران خالی است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.