3 پرسش اساسی

Iran Newspaper - - News - محمد قاسمی اقتصاددان

با توجــه به اهمیت موضــوع یارانهها، طرح مســأله بســیار مهــم اســت کــه در شــناخت ریشــههای این معضل و همچنین یافتن راه حلهای ممکن مفید اســت. این درحالی اســت که دراین بخش قضیه به درســتی مطرح نشــده اســت. هماکنون یک سوم از انــرژی کشــور در بخــش خانگی و دوســوم مابقی در بخــش تولیــد شــامل کشــاورزی، صنعــت، معدن و حمــل و نقل مصرف میشــود. اگر همین نســبت را مبنــا قرار دهیــم، تبدیل یارانههای پنهان به آشــکار صحیح نیســت، چرا که نمیتــوان گفت برق مصرفی واحدهای تولیدی را واقعی میکنیم و مابه التفاوت آن را به مردم میدهیم.

مشــکل ایــن اســت کــه بایــد بــرای هــر بخــش بــه صــورت جداگانــه تصمیمگیــر­ی و اجــرا کرد یعنی برای بخــش خانگی باید یــک برنامه و بــرای تولیــد برنامــه دیگــری تهیه کــرد. در ابتدا باید مشــخص شــود که هدف از اصالح قیمت حاملهای انرژی چیســت؟ اصل براین اســت که قصد نداریم، سیاســت و ســاختار یارانهای جدیدی ایجــاد کنیم. روندی کــه هماکنون در کشــور وجود دارد نتیجه 50 ســال سیاســتگذا­ری در این بخش است.

همــواره مهمتریــن هدف در اصــالح قیمتها افزایــش بهره وری در مصرف انرژی و کاهش شــدت مصرف اســت. اما برای دســتیابی به این هدف باید به ســه پرسش اساسی پاسخ دهیم. پرسش نخست به امکان پذیری فنی مربوط میشــود به این معنا که برای بهره ور کردن مصرف انرژی آیا تکنولوژی مورد نیاز در اختیار ما قرار دارد یا خیر. برای مثال آیا توان تولید یا واردات خودروهای کم مصرف وجود دارد؟

پرسش دوم امکانپذیری اقتصادی است، این که آیا مصرف کنندگان خانگی و تولیدی تا چه حد به تداوم سیاستهای دولت اطمینان دارند تــا بــرای افزایش بهره وری مصــرف انرژی هزینه و ســرمایهگذ­اری کنند. ســومین پرســش نیز بــه امکانپذیری مالــی مربوط میشــود. یعنی این که منابعی که برای بهره وری انرژی نیاز اســت توســط چه کســی تأمین میشود.

واقعیت این اســت کــه قانون هدفمندی یارانهها درخصوص پاســخ بــه ایــن پرســشهای اساســی ســکوت کــرده اســت، نکتــه دیگــر مبنــای قیمتگــذار­ی حاملهای انرژی اســت. برای این بخــش بهطور معمول از نرخ «فوب» اســتفاده میشود که مالک درستی نیست، چرا که بهطور دائــم در حال نوســان اســت. بنابراین بــه یک مالک با نوســان کمتر نیاز اســت تا هدف مشخصتر شــود. نکته آخر درخصوص منابعی است که از اصالح قیمتها به دســت میآیــد، تنها بخش کوچکی از این منابع را میتــوان صرف بازتوزیع میان مردم کرد و عمده آن باید صرف افزایش بهره وری مصرف انرژی شود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.