ساز و کار حقوقی حمایت از کودک

Iran Newspaper - - News -

به این ترتیب همه افرادی که به ســن بلوغ شــرعی رســیدهاند 9( و 15 ســال تمام قمری) اما زیر 18 ســال دارند، اگرچه کودک و طفــل محســوب نمیشــوند، اما نوجوان هســتند و مشــمول حمایتهای این قانون خواهند بود. (البته این امر دغدغههای حامیان حقوق کودکان در خصوص مسائلی مانند ازدواج کودکان را حل نمیکند؛ چراکه مطابق قوانین ایران، دختــران باالی 13 ســال میتوانند با اجازه ولــی ازدواج کنند). نکته مهم دیگری که در این قانون به آن توجه شــده، حمایت از کودکان و نوجوانان در معرض خطر و آســیب (و نه فقط کودکان و نوجوانان بزه دیده) و پیشبینی برخی اقدامات پیشگیرانه در این خصوص با کمک و همراهی مددکاران اجتماعی و دادگاه خانواده است. مطابق ماده 3 این قانون، در موارد مشخصی، درصورتی که طفل یا نوجوان در معرض بزه دیدگی یا آسیب به سالمت جسمی، روانی، اجتماعی، اخالقی، امنیت یا وضعیت آموزشی قرار بگیرد،وضعیتمخاطر­هآمیزتلقیم­یشودوموجبم­داخلهوحمای­تقانونیازط­فل و نوجوان خواهد شد. از جمله این موارد میتوان به این موارد اشاره کرد: بیسرپرستی طفل و نوجوان، بیتوجهی و ســهلانگار­ی در انجام وظایف قانونی نســبت به آنان از ســوی هر شخصی که مکلف به آن است، زندانی شدن هر یک از والدین یا سرپرستان قانونــی، اعتیادهــا­ی زیان آور مانند مواد مخدر، روانگردان یا قمار، خشــونت مســتمر والدین،اولیا،سرپرستانقا­نونییاسایر­اعضاخانواد­هنسبتبهیکد­یگر،بازماندنطف­ل و نوجــوان از تحصیل؛ طرد شــدن طفل و نوجوان از ســوی خانــواده، هرگونه وضعیت زیانبار ناشی از فقر شدید، آوارگی، پناهندگی، مهاجرت یا بیتابعیتی، فرار مکرر از خانه یا مدرسه و ترک تحصیل از سوی طفل یا نوجوان. ازجمله اقدامات مثبتی که در این الیحه انجام شــده اســت؛ دستگاهها و نهادهایی در راســتای تحقق اهداف این قانون عهده دار وظایفی شدهاند؛ سازمان بهزیستی کشور، نیــروی انتظامی جمهوری اســالمی ایــران، وزارت تعاون، کار و رفــاه اجتماعی، وزارت بهداشــت درمان و آموزش پزشــکی، وزارت کشــور، وزارت آموزش و پرورش، ســازمان صداوسیمایج­مهوریاسالم­یایراننکته­مهمدیگردرخ­صوصاینقانو­ن،پرداختن به بحث اذیت و آزار جنسی کودکان است. مطابق ماده ۰1 این قانون، حداکثر مجازات آن حبس از دو تا پنج سال است. فعاالن حقوق کودک مجازات های مطرح شده در این ماده را ناکافی میدانند و به برخی موارد آن اعتراض دارند. ازجمله اینکه مطابق با بند 2 ماده ۰1 این قانون، مجازات آزارهای جنسی اگر با عنف (با زور و اجبار و بدون رضایت) نباشد، کمتر خواهد شد؛ این افراد بر این باورند که درست نیســت که رضایت فرد زیر 18 ســال را عاملی مؤثر در کاهش مجازات فرد آزاردهنده محســوب کنیم. بهعبارت دیگر آنها این ســؤال را مطرح میکنند که آیا اصالً میتوان رضایت کودک و نوجوان در این مورد را معتبر دانســت؟ توجه دیگر این قانون به حق تحصیل کودکان و نوجوانان است. به این ترتیب که در این خصوص، قانونگذار نه تنها برای والدین و سرپرستان تکالیف مهمی پیشبینی کرده است و در صورت عدم انجام این وظایف برای آنها مجازات هایی (جزای نقدی) مشخص کرده، بلکه نهادهای دیگر را هم در این خصوص مسئول شناخته است. ازجمله اینکه سازمان ثبت احوال کشور باید با همکاری سایر نهادهای مربوط و با در نظر گرفتن اقامتگاه اشخاص و تغییرات آن، هر سال حداقل سه ماه پیش از آغاز سال تحصیلی جدید، اسامی و نشانی اطفال و نوجوانانای­رانیوغیرای­رانیراکهبه­سنقانونیتح­صیلرسیدهان­د،بهآموزشوپر­ورش اعالمکند.همچنینوزار­تآموزشوپرو­رشمکلفاستم­واردعدمثبت­نامومشکوک به ترک تحصیل اطفال و نوجوانان تا پایان دوره متوسطه را به سازمان بهزیستی یا دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان قوه قضائیه اعالم کند و اقدامات الزم را جهت ثبتنام و حمایت تحصیلی کامل از اطفال و نوجوانان تا پایان دوره متوسطه انجام دهد. عالوه براین،درصورتعدمت­مکنوالدینو­سرپرستانقا­نونی،بهتشخیصداد­ستان،وزارت آموزشوپرور­ش و سازمان بهزیستی مکلفاند امکانات الزم را برای تحصیل اطفال و نوجوانان فراهم کنند. مضاف بر این، هرگونه تشویق کودک یا نوجوان به ترک تحصیل یا فرار از مدرسه نیز جرم انگاری شده و هر فردی که با هر ابزاری کودک یا نوجوانی را به ترک تحصیل تشویق و ترغیب یا حتی تهدید کند، مجازات خواهد داشت. در مجموع، میتوان گفت که رویکرد این قانون حمایتی اســت. هرچند، همانطور که اشــاره شــد، انتقاداتی نیز به این قانون وارد شده است؛ ازجمله اینکه، برخی حامیان حقوق کودک مجازاتهــا­ی مطرح شــده در آن را کافی نمیداننــد و از طرفی برخی دیگر بر این باور هســتند که این قانون زمینه برخی مداخلههای غیرضروری دولت در نهاد خانواده را فراهم میکند. با وجود این، بهنظر میرسد که این قانون تغییرات مثبت و رو به جلویی را در زمینه حمایت از کودکان و نوجوانان در حقوق ایران ایجاد خواهد کرد و ساختارهای قانونی الزم را برای همکاری نهادهای مختلف در این امر مهم فراهم میکند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.