مجلس اول؛ محصول بیواسطه انقالب بود

Iran Newspaper - - News - یادداشت سید محمد غرضی نماینده دوره اول مجلس

اینکــه مجلــس اول شــورای

2 اسالمی کیفیترین مجلس بعــد از انقــالب بــوده، قولی اســت که مکرراً توســط افراد مختلــف تکرار شــده اســت. به نظــر نگارنــده ایــن قولی درســت و صحیح اســت. در تاریخجمهور­یتایرانعما­لً چهــار دوره مجلــس دارای بیشترین کیفیت و اعتبار بودهاند؛ مجالس اول و دوم مشــروطه و مجالــس اول و دوم شــورای اســالمی. امــا چــرا وضعیــت ایــن چهــار دوره مجالس ما با بقیه ادوار تفاوت داشته؟ به نظر میرســد دلیل اول این است که هر چهار دوره این مجالس زاییده بی واســطه و مســتقیم دو انقالب مهم بودند و در شرایطی تشکیل شدند که آرمانهای آن دو انقالب هنوز کامالً در ریل اصلی خود قرار داشت. نکته دوم این است که هر چهار مجلس مورد اشاره به کمترین فاصله و بی واسطهترین شکل ممکن با ارتباط با کف جامعه شــکل گرفته بودند. مســأله ســوم هم این است که هر دو در فضای کامل نفی سلطه خارجی و داخلی تشکیل شده بودند. اگــر قوانین و عملکرد این چهــار مجلس را به دقــت بررســی کنیــم، متوجه خواهیم شــد در همــه آنها همــواره یک اصل به شــکل پررنگ احــراز و تکــرار شــده و آن هم اصلی اســت که هم دارای ریشــههای فقهی اســت و هم ریشه دموکراتیــ­ک و سیاســی. ایــن اصــل میگویــد حقــوق عامه بــر حقــوق خاصه ارجح اســت. بــه عبارتی ایــن چهار مجلس نه تنهــا خود بر اساس یک ســنت عدالت اجتماعی برپا شده بودند بلکه این ســنت را کم و بیش در کارنامه خود نیز به یادگار گذاشتند. اما چرا در آن چهار دوره مجلس، اینچنین بود؟ انقالب مشروطه و انقالب اسالمی هر دو بر اساس قاعده جامعه شــکل گرفتند و با مشــارکت عموم جامعه به ســرانجام رســیدند. بنابرایــن نمایندگانـ­ـی که در پــی این انقالبها هم به مجالس یاد شــده راه یافتنــد، از مســیر مســتقیم قاعــده جامعه عبــور کرده بودند. اما با تغییر این شــرایط هم در انقالب مشــروطه و هم در انقالب اسالمی، مجالس سوم تبدیل به مجالسی شد که مسیر تشــکیل آن از مســیر قاعــده جامعــه فاصلــه گرفت و به جناحهای سیاســی نزدیک شد. به عبارتی اشکال در این بود که گروههای تشکیل دهنــده مجالــس بــه جــای قاعــده جامعه به سمت قاعده ستاد کشور متمایل شدند. این آســیب صرفاً با جابهجایــی افراد رخ نداد. ما شــخصیتهای زیادی را دیدیــم که هم در مشروطه و هم پس از انقالب اسالمی در ادوار مختلــف مجلس حضور داشــتند امــا برونداد آنهــا به لحاظ ارتباط با مســائل عمده جامعه تفاوت چشمگیری داشت. این تفاوت ناشی از مسیر متفاوت این افراد برای رسیدن به کرسی نمایندگی در ادوار مختلف اســت. مسیری که مختصات آن از سمت حقوق و منفعت عامه به سمت منفعت گروهها و باندهای محدود و بعضاً اشخاص تغییر کرد. همیــن شــد کــه مجالــس مــا در ایــن ادوار در بســیاری از مــوارد قاعــده جامعــه را از ســتاد جامعــه جــدا کردهانــد. یکی از مســائل جدی که این اشــکال را ایجاد کرده، کم شدن دایره و امکان انتخاب جامعه اســت. ما معتقدیم در نظــام فعلــی رأی دادن یــک واجب شــرعی و سیاسی است و کسانی که این امکان و مجموعه انرژی اجتماعی را به هر شکلی محدود کنند و بخواهنــد آن را بــه مســیرهای دیگــری ببرند، تقصیر بخشــی از تغییر کارکردهای مجلس را برعهده دارند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.