دولتداری ایرانی

مردم کجا و چطور دولت را حس میکنند؟

Iran Newspaper - - صفحه اول -

«ایــران مــاه» ضمیمــه تحلیلــیگف­تمانــی روزنامــه «ایــران» امــروز منتشــر شــد؛ ماهنامــها­ی با شــعار «دعــوت به خواندن و شــنیدن.» هدف از انتشــار «ایــران ماه» ارائــه تحلیلهایی «فراتر از خبــر» و تبیین گفتمانهــا فراتــر از جهتگیریهــ­ای مرســوم سیاســی اســت. چنــان کــه در ســرمقاله آن نیــز قیــد شــده، ایــن ضمیمــه در پــی آنســت که عطــش تحلیلــی مخاطبان «ایــران» را پاســخ دهــد و بــه جای سیاســی شــدن همه حوزهها، سیاســتگذا­ری حوزهها را مدنظــر قرار دهد. به همین دلیل نیز تقسیمبندی مألوف نشریات (سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی )...و را ندارد. تقســیمبند­ی «ایران ماه» معطوف به هدفهای پیش گفتــه اســت: ایــران، گفتمــان، مســأله، پرونــده، رؤیــای ایرانــی، جســت وجــو و زندگینامــ­ه. در بخــش «ایــران» چنــد اتفاق مهم هر ماه در حوزههــای گوناگون با بیانی روایــی - تحلیلی گزارش میشــود. در این شــماره ســفر رئیــس جمهوری بــه نیویورک، ماجراهای صدا و ســیما و قصه ورود زنان به ورزشــگاه آزادی روایت شده است. «گفتمــان» واکاوی ادبیــات سیاســتگذا­ری مطرح شــده در طــول مــاه اســت بــا قلــم تحلیلگــرا­ن، در حوزههای مختلف از انتخابات تا سیاست خارجی. در بخــش «مســأله» هــر ماه یــک موضوع را بــه واکاوی میگذاریــم؛ در ایــن شــماره «مصائــب دولــتداری ایرانــی» در میزگــرد علــی ربیعــی ســخنگوی دولــت و محمــد فاضلی جامعهشــنا­س به بحث گذاشــته شــده اســت. «پرونده ماه» درباره شــبح بازگشــت پوپولیســم اســت. بــا گفتارهــا، یادداشــته­ا و ترجمههایــ­ی از صاحبنظران داخلی و خارجی. «رؤیــای ایرانــی» بخــش ثابــت مجله اســت؛ فراخوانی برای اندیشــیدن به رؤیا و بازتعریــف نقش خودمان در تحقق آن. در «جســتوجو» داســتان غریــب گروههای مرجــع را بــه اقتــراح گذاشــتهای­م. «زندگینامــ­ه» هــم گفتوگویــی تفصیلــی اســت دربــاره فــراز و فرودهــای زندگی یکی از شــخصیتها که این شماره علی یونسی، وزیــر اســبق اطالعــات و دســتیار ویژه رئیــس جمهوری در امــور اقوام و اقلیتهای دینــی و مذهبی موضوع آن است.

■ چرا دولتها فزایندگی خود را از دست میدهند

رئیس جمهوری در جشــنواره شــهید رجایی، ایرانیان را از منظر تاریخی «پرقدرتترین مردم در ساخت دولت و دیــوان» خواند که هزاران ســال پیــش هنر دولتداری را داشــتهاند؛ بــا ایــن وجــود «دولــتداری مــدرن» در ایــران معاصــر بــا چنــان چالشهایــی مواجه اســت که حســن روحانــی در همــان ســخنرانی (۶ شــهریور ۸۹) تأکید کــرد «دولــت اگر قدرتمند نباشــد، مــردم زندگی خوشــی را تجربــه نخواهنــد کــرد.» در آذرمــاه ۶۹ هــم اســحاق جهانگیری، معــاون اول رئیس جمهوری ســه وظیفــه دولــت دوازدهم را اینگونه برشــمرد: گســترش قانونگرایـ­ـی، مبارزه با فســاد و در نهایت ایجاد و تقویت حس دولتداری. علــی ربیعــی ســخنگوی دولــت در میزگــرد «مصائــب دولــتداری» کــه در «ایــران ماه» منتشــر شــده، با بیان ایــن نظر که «دولت در ایران ســزارینی زاده شــد، یعنی ناگهانــی و بــدون طــی کــردن دوران ضــرورت تاریخــی شــکل گرفــت»، افزود: «معلــوم نیســت تعریف دولت به معنای اعم آن چیســت، یا معلوم نیســت دولت به معنای اخص آن چه تعریفی دارد.»

محمد فاضلی، جامعهشــنا­س نیز در این میزگرد با تشــبیه دولت به «آب» که همه جا حضور دارد، معتقد اســت «دولــت در ایــران ویژگــی اجماعســاز­ی خــود را کامالً از دســت داده اســت» و «ظرفیت دولــت در اداره کردن مســائل جامعه و کشــور نیز پایین است.» به گفته فاضلــی نتیجــه ایــن موارد و نیــز ناتوانی دولــت در حل مناقشــه این اســت که مردم احســاس میکننــد آبی که درون آن هســتند دیگــر خاصیتــی نــدارد.» ربیعــی در ادامه دولتها را به ســه دسته تقسیم کرد: خودکاهنده، خــود تداومدهنــ­ده و خودفزاینده و گفــت: «چنانچه به اصالحــات ســاختاری چــه در بخــش اقتصــاد و چــه در سیاســتهای اجتماعی و فرهنگــی نپردازیم ما به مرور در حال از دست دادن فزایندگی خواهیم شد.»

فاضلی نسبت به تضعیف کارکردهای دولت هشدار داد و گفــت: وقتــی مــردم اعتمــاد خــود به یــک قدرت فراگیــر را بــرای حــل مســأله از دســت میدهنــد، آرام آرام شــبکههای محلی راهحل مســأله را پیدا میکنند یا میســازند. بیکارکرد شــدن دولت زمینه مافیایی شدن جامعه را فراهم میکند.

مجموعــه ایــن فرآیندهــا در نهایــت باعــث افزایش هزینــه اداره کــردن جامعــه میشــود و ایــن همافزایــی باعــث میشــود کــه دولــت خــود فزاینــده، آرام آرام به دولــت کاهنــده تبدیــل میشــود و بعــد از مدتــی هــم میشــود دولت خودویرانگر، یعنــی از درون خود ویران میشود و در اینجاست که فروپاشی از درون خود دولت آغاز میشود.»

ربیعی نیز در ادامه میزگرد تأکید کرد: «در کشــور ما، از نظر ســاختاری، نهادها مقوم هم نیستند و همافزایی ایجاد نمیکنند، نهادها اگر دچار سیاســت زدگی شوند، هم خودتخریبی و هم دگرتخریبی خواهند داشت. بله، این اســتدالل درستی اســت و یکی از دالیل اینکه مردم احســاس خوبی پیدا نمیکنند، یعنی حس دولتداری پیــدا نمیکننــد، بــه ایــن بازمیگــرد­د کــه اساســاً کــدام دولــت؟ در پاســخ به این پرســشها، ضمیــر دولت گم میشود.»

ربیعــی یکی از دالیــل ناکارآمدی دولتهــا در ایران را بــا توجه به زیســت تجربی خــود این میدانــد که «ما نمیتوانیم بهترین بهترینها را انتخاب کنیم. اساساً به تعبیر ریاضی، نمیتوانیم ماکســیمای­ز (بیشــینه) کنیم. زیــرا بایــد به ائتــالف «ذی نفعــان من غیرحق» پاســخ دهیــم کــه این ائتــالف باعث میشــود شــما در بهترین حالــت تصمیــم رضایتبخــش بگیریــد، یعنــی بهترین بدترینها را انتخاب کنید.»

فاضلــی بحث را اینگونــه پی گرفت که «این مســأله منطــق تئوریــک هــم دارد. بــه ایــن معنی کــه 5 ذینفع میخواهند گزینه خودشــان را انتخــاب کنند. از آنجایی که قــدرت هیچ کدام بــه دیگری نمیچربــد، در نهایت هر 5 نفر، برانتخــاب ناکارآمدتر­ین فرد اجماع میکنند کــه به هیچ کدامشــان نتواند رأی بدهد. امــا در نهایت، مســئولیت تاریخی، سیاســی و اجتماعی، متوجه دولت میشود.»

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.