از 13 آبان تا تولد قانون اساسی در سامانه انتخابات و رفراندوم «همه باهم»

Iran Newspaper - - صفحه اول - علی ربیعی دستیار ارتباطات اجتماعی رئیسجمهوری و سخنگوی دولت

یک ویژگی بسیار مهم انقالب اسالمی و رهبری امام خمینی پیوندی است که او از همان ابتدای شکلگیری نهضت میان قانون و انقــالب برقرار کرد. در حالی که تا آن زمان وضعیت اســتثنایی انقالبــی همــواره در تقابل با امر حقوقــی و قانونی تلقی میشــد، امام خمینــی با برافراشــت­ن پرچم «حکومت قانونــی» در مقابــل «حکومت غیرقانونی» شــاه آن تقابل را به ســود قانون و به ســود حقــوق ملت در تأســیس نهادهای دموکراتیک رفع کرد.براین اســاس امام خمینی شور انقالبی ملــت را در همــان نخســتین روزهــای پیروزی انقــالب خرج رفرانــدوم جمهــوری اســالمی کرد و شــور انقالبــی در مقطع 13 آبــان 58 را بــه فاصلــهای کمتــر از یــک مــاه بــه مصرف رفراندوم قانون اساسی در 12 آذر85 رساند.

داریوش همایون از مقامات نظریهپرداز رژیم شــاه در خاطرات خود میگوید در حالــی که عملیــات براندازانه گروههای معارض در ایام قبل از 13 آبان چشــمانداز یک ســرنگونی قریبالوقوع را ترســیم میکرد، همه آن جریانها در لحظه 13 آبان بــه یــک اجماع شــگفتآور در حمایت از نظام انقالبی میرســند و بــه این ترتیب: «تنها فرصت واقعی برای برانداختن رژیم (امام)خمینی بعد از تظاهرات مستانه چپگرایان در پی دیوارهای سفارت امریکا و اشغال آن بود که به هدر رفت…»

اما آنچه که داریوش همایون نمیتوانســ­ت ببیند شــیوه تبدیل شــور انقالبی به شعور انتخاباتی بود. یعنی ندیدن این واقعیت که آن جنبش «مستانه» بهسرعت تمــام و در فاصلــه یک ماه تبدیل بــه ادب دموکراتیک میشــود و طیف متنوعی از جریانها چپ و ملی و دموکرات را در کنار توده ملت به پای صندوقهای رفراندوم قانون اساسی 12 آذر میکشاند. در چنین مستی مراعات ادب-خود نباشد ور بود باشد عجب با وجود این درســت در همان ایامی که امام خمینی ســعی در گذار از وضعیت اضطــراری بــه وضعیــت قانونــی و «ثبــات قانــون اساســی بنیاد» داشــت، کســانی میکوشــیدن­د بر امواج 13 آبان سوار شــده و بهنام «تعمیق انقالب»، قانون اساسی و حاکمیــت قانــون را بــه محاقی طوالنی ببرند.نشــریه «مجاهد» یــک هفته قبل از 13 آبان در نفی ضرورت تدوین قانون اساســی مینوشت:«اصوالً چگونه میشد در شرایطی که هنوز امپریالیسم و پایگاه داخلیاش ریشهکن نشدهاند، به تدوین قانون اساسی اسالمی دست یازید. مگر نه این است که در فضای موجود هنوز هم بقایای نظام وابسته آریامهری با انحای مختلف موج میزند؟»(مجاهد، 7 آبان )58

رجوی بر مبنای چنین بینشــی آنچه را که «ریشهکن کردن امپریالیسم و پایگاه داخلیاش» مینامید بر قانون اساسی مقدم میشمرد. مبارزه با امریکا از دید او مبــارزه با آن چیزی بود که در عرف انقالبیون تحجرگــرای چپ آن دوران «پایگاه داخلــی امریکا» نامیده میشــد. ایــن درک دگماتیســت­ی و جزمگرایانـ­ـه از انقالب بریک ســوءظن عمیق در قبال جامعه اســتوار شــده بود. یک بار نماینده سازمان رجوی در مناظره دانشــگاه شــریف با شهید بهشتی گفت بهدلیل «وجود رگههای شــرکآلود و ضد توحیدی در جامعه» امثال بهشــتی بر صدر مینشــینند و مورد اعتماد واقع میشوند.

ترور شــخصیتی بهشــتی که نهایتاً به ترور فیزیکی و شــهادت او منجرشــد از دل همین عملیات ریشهکنسازی نفوذ امریکا و «پایگاههای داخلیاش» درآمد.

امــام خمینــی بر مبنای یک درک متفــاوت از 13 آبان، در گوهر شــور انقالبی آن لحظه، یک فرصت طالیی برای رفراندوم قانون اساسی میدید.این فرصتشناسی در همان ایام از دید گزارشــگر ویژه لوموند و ادوارد ســعید پنهان نماند: «برای امام خمینی این یک امر قطعی است که هرچه زودتر این قانون اساسی مورد منازعه به مرحله اجرا درآید. بســیاری به ایشــان گفتهاند که تا پایان تجربه منازعه با امریکا و دستوپنجه نرم کردن با این کشور همهپرسی را به تأخیر بیندازد. گفته شده است که کشــور در حال انقالب اســت و برای مدت طوالنی میتواند بخوبی دوران گذار و انتقــال را تحمل نماید. اما این اعتراضات و اندرزها و پیشــنهادا­ت را امام یکباره به کنــار میگــذارد. تناقض شــگفتآور آنکه این مرجــع، این قمی پدرســاالر را بخوبی نمیشناســن­د. تصــور نمیکنند او یک قانونمدار موشــکاف اســت. او تأکیــد دارد که قدرتش میبایســت بر مبنای قانون استوار باشد...» «(ادوارد سعید، اسالم رسانهها)

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.