بشار اسد و آینده سوریه

Iran Newspaper - - صفحه اول - محمدعلی دستمالی کارشناس مسائل سیاسی منطقه

دیــروز جمعــه در ژنــو، نخســتین نشســت پنــج روزه کمیتــه تدوین قانون اساســی سوریه به پایان رسید. ظاهراً قرار است نشســتهای ایــن کمیتــه ادامه پیدا کنــد و نتایــج آن بزودی اعالم شود. بحث بر سر اصالح یا تدوین قانون اساسی جدید ســوریه به خودی خود، نوعی پیشــرفت و احتمــال آغاز روند تغییــرات اســت، اما هنوز در مــورد اصل موضــوع، یعنی در مورد ایســتگاه و نقطــهای که باید نام «پایان بحران ســوریه» برآن گذاشته شود، خبری نیست.

شــاید بتوان گفت فعالیــت نیمبند کمیتــه تدوین قانون اساسی سوریه، حکم ُمســکن دارد. گویی همه ما جهانیان از این موضوع خســته شــدهایم و دســتکم برای مدتی کوتاه، نمیخواهیــ­م چیــزی در مورد آن بشــنویم. به عنوان مثال، ظاهر امر چنین نشــان میدهد که کســی انگیزه و حال آن را ندارد که پاســخهایی روشــن به این پرسشها بدهد: .1 نظام سیاسی و ساختار آینده سوریه پسابحران به چه شکلی خواهد بود؟ .2 آیا بقای حزب بعث، یک خط کامالً قرمز و غیرقابل مذاکره است؟ .3 آیا بزودی انتخابات برگزار خواهد شد؟ ۴. در صورت برگزاری انتخابات احتمالی، آیا ناظرین بینالمللــ­ی بــر انتخابــات نظــارت خواهند کــرد؟ ۵. آیا بــاز هم بــه روال انتخابات پیشین، مســیر حضور نامزدهایی از بین مخالفین اسد، مسدود خواهد شد؟ ۶. اگر به فرض برگزاری انتخابات سالم و بدون شائبه، باز هم نام بشار از صندوق بیرون بیاید، آیا مخالفین میتوانند با تأســیس احزاب قانونی در ســاختار دولت شــریک شــوند؟ .7 اگــر احیاناً فــردی غیر از اســد از صندوق بیرون بیاید، خود اســد و حزب بعــث بــه نتایج تمکین کــرده و از صحنه کنار خواهند رفــت؟ .8 تکلیف کردها چه خواهد بود؟ ۹. آیا ترکیه و دیگران، خاک سوریه را ترک خواهند کرد؟

قبول کنیم که تقریباً برای هیچ کدام از این پرسشها، پاسخ روشنی وجود ندارد. این را هم قبول کنیم که رهبران و دیپلماتهای مرتبط با بحران سوریه، تقریباً همه راهها را رفته و ابزارهای بســیاری را آزمودهاند و کســی منتظر آن نیســت که ناگهان، یدبیضا از آستین برون آید و راهکاری روی میز گذاشته شود که تاکنون به ذهن کسی خطور نکرده است. همه هر چه در توانشان بود، به میدان آوردند. اما موازنه نهایی و فرجام رقابت هماوردان، به نقطه فعلی رســیده اســت. نقطهای که دیگر تقریباً هیــچ طرفی از ضــرورت تغییر رژیم حرفــی نمیزند و همگــی پذیرفتهاند که باید تکلیف این موضوع بر میز مذاکره روشــن شــود و نه در میدان جنگ. راهکار واحد، ادامه تالش برای حل سیاسی بحران و پناه بردن به برخی اصالحات الزم است.

شاید بد نیست برای رسیدن به دورنمایی از انواع سناریوهای احتمالی در مورد فازهای آتی سرنوشت جنگ و بحران در سوریه، یک بار دیگر به سخنان اخیر بشار اســد رئیس جمهوری این کشــور توجه کنیم. خبرگزاری رســمی سوریه یعنی سانا،

هفته گذشــته مصاحبه مفصل دو شــبکه االخباریه و السوریه با شخص بشار اسد را منتشــر کرد. مصاحبهای که البته ترجمه نسخه فارســی آن کوتاهتر از اصل عربی و ترجمههای انگلیسی و ترکی استانبولی بود.

اگر بخواهیم از منظر تحلیل پیام، سیمای بشار اسد را در این گفتوگو توصیف کنیم، بدون شــک با رهبری مواجه هســتیم که در ســخنان او، آثار خروج نســبی از بحران و فشــارهای جنگ هویداست و از موضع قدرت صحبت میکند. او در مورد امریکا، تروریستهای افراطی و بویژه داعش و دیگران صحبت میکند و در ادامه، بدون آنکه شــرط و شروطی پیش روی اردوغان بگذارد، اعالم میکند که «با وجود آنکه از دیدار با اردوغان و اعضای تیم او اِبا و اکراه دارد، اما حاضر اســت به خاطر منافع کشورش با او دیدار کند.» اسد، همچنین در مورد کردها نیز اعالم میکند که فعالً قصد ندارد آنان را خلع سالح کند اما بدون شک در آینده چنین خواهد کرد و «همه چیز باید به روال قبل بازگردد».

شــکی نیســت که در جریان ســوریه، بســیاری از کشــورها و گروهها، علیه دولت این کشــور وارد میدان شــدند. اما در عین حال، نمیتوان نارضایتیها­ی مردمی و نیــاز بــه اصالحات را نادیده گرفت. این همان نکتهای اســت که در هیچ کجای این مصاحبه مفصل به آن پرداخته نشــده اســت. به عنوان مثال، انتظار میرود که در مقطع کنونی، بشــار اسد، نویدهایی در مورد اصالحات سیاسی داده و به این اشاره کند که آیا دمشق قصد دارد فضا را برای مطبوعات آزاد و فعالیت حزبی و سیاسی، بــاز کنــد یا خیر. البته این موضوع هم محل بحث و گمان اســت که آیا مقاومت در برابر تغییر و اصالح، صرفاً در ذات حزب بعث ســوریه نهفته اســت و احیاناً سران این حزب، مانع از حرکت بشــار در مســیر اصالحات میشــوند؟ یا این خود اوست کــه تمایــل ندارد در مورد دوران نویــن، چیزی بگوید؟ اما در هر حــال، حاال که قرار بر تغییر و تدوین قانون اساســی ســوریه اســت و این کشور احتماالً تا چند ماه آینده صاحب یک قانون اساســی جدید خواهد شــد، منطقی نیســت، در بر همان پاشنه قبلی بچرخد. دمشــق باید قدم در مســیری بگذارد که در کنار امور حیاتی و مهمی همچون پرداختن به بازســازی و تثبیت امنیــت و حاکمیت، در حوزههای حقوقی، سیاسی، اجتماعی، حقوق قومیتها و عناصر اجتماعی و فرهنگی کشور، گامهای تازهای بردارد و فضای نشــو و نمای دموکراتیک و توســعه سیاسی، رفته رفته شکل بگیرد.

اگر چه حافظ اســد، پدر رئیس جمهوری فعلی ســوریه با کودتا بر ســر کار آمد و به مدت 30 ســال و تا زمان مرگ قدرت را در دســت داشــت، اما حاال به قول خود عربها، ظروف تغییر یافتهاند و حتی اگر یک دوره کامل، قدرت در دست بشاراسد پایدار بماند، در هر حال، نظام سیاسی آتی سوریه ناچار و ناگزیر خواهد بود تن به آن بدهد که بخشــی از مخالفین اســد و فعاالن سیاســی خارج از حزب حاکم را به بازی راه دهد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.