ايران‌به‌اقتصاد‌جهاني‌م ‌يپيوندد؟

Jahan e-Sanat - - NEWS - زاویه

گروه اقتصادي-

نفت، اين بسترساز توسعه كشور، سالهاست افســار دست افرادي شده كه از وابســتگي چند دهه اقتصاد ايران به آن باخبراند و ميدانند كه فقدان وجودي آن تير خالصي به تمام بنيانهاي اقتصادي كشــور است. حتي سياستهاي پيشگيرانه دولت براي كاستن از حجم اين وابستگي نيز تنها به آتش زير خاكســتري ميماند كه نيازمندي شديد ايران به اين منبع توسعهاي را آن هم در دوران اعمال تحريمهاي نفتي عليه ايران به وي گوشزد ميكند. اينجاست كه بايد پرسيد آيا ميتوان از اين برهه تاريخي به سالمت گذر كرد؟

هرچند تحريمهاي آمريكا سالهاست كه همچون بختكي بر سر بازار اقتصادي ايران فرود آمده و توان حركت رو به جلو را از وي ربوده، با اين وجود آنچه امروز در اقتصاد به چشم ميآيد، تاريخيترين دوراني است كه در طول چهار دهه گذشته اقتصاد ايران آن را تجربه كرده است.

صادرات نفت ايران صفر نشد

اما با وجود آنكه پيش از اعمال تحريمهاي نفتي عليه ايران، حرف و حديث براي به صفر رســاندن صادرات نفت ايران بسيار بود، با اين وجود امروز كه حدود يك هفته از آغاز دور دوم تحريمهاي نفتي ميگذرد، دولت آمريكا هشت كشور را از تحريمهاي اقتصادياش عليه ايران معاف اعالم كرد تا خريد و فروش طالي سياه با ايران روال قبلي خود را ادامه دهد.

اما آيا اعمال چنين معافيتهايي به نفع ايران است؟ اگر سري به جزئيات چنين تصميمي از سوي دولت آمريكا بزنيم به راحتي ميتوان اين نكته كليدي را استخراج كرد كه اعطاي چنين معافيتهايي نه براي حمايت جزئي از اقتصاد ايران و جلوگيري از زمينگير شدن آن، كه براي آن است تا اقتصاد كشورهايي كه منابع انرژي ايران حامي اقتصاد آنان است بر زمين نيفتد و توان حركت را از آنان نگيرد.

اتخاذ چنين تصميمي دولت آمريكا را بر آن داشت تا براي جلوگيري از افزايش لجامگسيخته قيمت نفت در بازارهاي جهاني، با اعمال چنين معافيتهايي، قامت ايران را در راس كشورهاي توليدكننده نفت برافراشته نگه دارد و بتواند ايران را ابزار توسعهيافتگي ديگر شركايش قرار دهد.

چاره كار چيست

شــايد چاره كار را بايد در همان سياستي جستوجو كرد كه درست بعد از خروج يكجانبه آمريــكا از برجام، ديگر اعضاي 1+۵ را راغب به ادامه روابطشان با ايران كرد تا مسيرهاي جديدي را براي گستردهتر كردن روابط اقتصادي با ايران شناسايي و كشف كنند.

در طــول ماههاي گذشــته صدها تحليل و پيشبيني اقتصــادي در رابطه با اثرگذاري تحريمهاي اقتصادي عليه ايران منتشر شده و تقريبا همگان بر اين موضوع اتفاق نظر دارند كه آمريكا يك تنه نميتواند بازار نفت ايران را مصادره كند؛ آن هم در شرايطي كه اروپاييها براي حفظ برجــام قد علم كــرده و اظهار ميكنند كه به حمايت يكجانبه از ايران ادامه خواهند داد.

امــا حمايت چگونــه موثر اســت؟ آنطور كه در طول چند ماه گذشــته بــا آن مواجه بودهايم، حكايت از اين دارد كه ادامه ارتباطات ايران با اقتصاد جهاني زماني ممكن اســت كه دسترســيهاي جديدي براي ايران با بازارهاي جهاني شناسايي شــود؛ از سوئيفت گرفته تا شناسايي بازارهايي كه به حفظ جايگاه خريداران نفتي ايران منجر شود.

امــا آنطور كه مدير ســوئيفت اعالم كرده دسترسي بانكهاي ايراني به اين سيستم مالي را قطع ميكند و بنابراين روابط بانكي ايران از طريق بزرگترين سازمان مالي جهان با محدوديتهاي بسياري مواجه ميشود. چنين موضوعي اروپا را برآن داشت تا به ايجاد يك سيستم مالي جداگانه با ايران بينديشد و براي باز كردن كانالهاي مالي جديد با ايران دست به كار شود.

هرچند در خالل تحريمها و موانع عمدهاي كه بر سر بازار اقتصادي ايران به چشم ميخورد چنين تمهيداتي ميتواند از شدت اثرات تحريم بكاهد، بــا اين وجود زماني ميتوان با قطعيت چنين اقداماتي را مثبت ارزيابي كرد كه بتوان بــه ادغام ايران به اقتصاد جهاني اميدوار بود تا از آن حاشــيه امني ساخت براي اقتصاد رو به زوال ايران.

ادغام ايران به اقتصاد جهاني ممكن است؟

پاسخ چنين پرسشي در اين موضوع نهفته است كه آيا اروپا به سياستهاي حمايتياش در قبال برجام پايبند ميماند تا بتوانيم با استناد به آن جايگاه ويژه و موثري از ايران در بازار جهاني بسازيم. شايد قطع دسترسي ايران به سوئيفت نمونه بارزي باشد از توانمندي كم سياستمداراني كهدرمقابلسياستهايآمريكاقدعلمميكنند و با قطعيت ابراز ميكنند كه توان عبور يك تنه از اين تحريمها را دارند.

بر اين اساس شايد بزرگترين مانع بر سر راه ادغام ايران با اقتصاد جهاني منافع آنهايي باشد كه به دنبال آنند تا ايران را بستري براي حركت رو به جلوي خود بيابند؛ منافعي كه خدشهدار شدن آن ميتواند عقبگرد يكباره آنان را در مقابله با آنچه تحت عنوان حمايت از برجام عنوان ميكردند دربر داشته باشد.

مذاكره با كشــورهاي معاف شده از تحريمهاي ايران

در همين حال، رييس كل بانك مركزي از انجام مذاكرات جدي و مثبت با هشت كشوري كه معافيت خريد نفت از ايران را گرفتهاند، خبر داد و اعالم كرد كه به زودي تمهيداتي را براي نحوه برگشت ارز صادركنندگان به چرخه اقتصاد اعــالم ميكنيم. عبدالناصر همتي در همايش استانداران، با اشاره به وجود ۶1 استان مرزي در كشور، افزايش صادرات به ۵1 كشور همسايه را به شرط رعايت مواردي شاهكليد توسعه اقتصاد كشور در شرايط فعلي خواند و ايجاد هماهنگي بين بانك مركزي و وزارتخانههاي كشور، صمت و جهاد كشاورزي را براي مديريت صادرات در استانهاي مرزي ضروري دانست.

رييس شــوراي پول و اعتبار با بيان اينكه صادرات وقتي براي كشور مفيد است كه موجب ورود ارز يا كاال به كشور شود، صادرات ريالي را به مثابه خروج سرمايه از كشور دانست و برنامههاي بانك مركزي براي جلوگيري از اين امر و كمك به صادركنندگان براي ورود ارز حاصل از صادراتشان به چرخه اقتصادي كشور را تشريح و تاكيد كرد: به زودي تمهيداتي را كه براي نحوه برگشت ارز صادركنندگان به چرخه اقتصاد در نظر گرفته شده اعالم ميكنيم.

رييــس كل بانك مركــزي در ادامه در رابطه با حجم صادرات غيرنفتي ايران گفت: صادرات غيرنفتي ما در هفت ماه امسال ۷2 ميليارد دالر بوده و نســبت به سال گذشته در همين مــدت زماني افزايش بيش از 13 درصدي داشته است. وي همچنين با اشاره

به شكست آمريكا در به صفر رساندن صادرات نفتي كشور، از انجام مذاكرات جدي و مثبت با هشــت كشوري كه معافيت خريد نفت از ايران را گرفتهاند خبر داد.

همتي افزود: در هفت ماهه امســال 31 ميليــارد دالر براي واردات كاالها و خدمات ارز تامين شده است كه بيش از 23 ميليارد دالر آن توسط بانك مركزي و كمتر از هفت ميليارد آن توسط صادركنندگان غيرنفتي در سامانه نيما تامين شده است و از مبلغ تاميني ارز تاكنــون ۰1 ميليارد دالر براي كاالهاي اساسي و دارو و تجهيزات پزشكي اختصاص يافته اســت كه اميدواريم با تصميماتي كه اتخاذ شده، عرضه ارز توسط صادركنندگان در سامانه نيما به زودي افزايش يابد.

رييــس كل بانك مركــزي همچنين به تشــريح اقدامات بانك مركزي براي اصالح نظــام بانكي و تمهيدات نظــام بانكي براي تامين سرمايه در گردش واحدهاي توليدي پرداخت.

برنامههــاي وزارت اقتصــاد براي كاهش اثر تحريمها

وزير امور اقتصادي و دارايي نيز اظهار كرد: عبور از شــرايط سخت، مشقاتي دارد و البته اين مشقات را نبايد صرفا مردم تحمل كنند؛ اول ما بايد مشقات را تحمل كنيم و بعد مردم متحمل آن شوند.

فرهاد دژپسند با اشــاره به برنامهريزي وزارت اقتصاد بــراي كاهش تاثير تحريمها گفت: دشمن سعي ميكند از تمام امكانات بــراي مواجهــه با قدرت رو به رشــد ايران اسالمي استفاده كند. ما هم از ابتداي انقالب تاكنــون آبديده شــديم و تجربه داريم و شــرايط سختي را پشت سر گذاشتهايم و بر همين اساس در وزارت اقتصاد برنامهريزي الزم براي اين شرايط را انجام دادهايم.

وي افزود: از ظرفيتهاي انساني و مالي نيز بايد استفاده كنيم و عبور از شرايط فعلي چندان سخت نيست، اما به اين معنا نيست كه جديت الزم را به خرج ندهيم.

دژپســند بــا بيــان اينكه بــراي جذب سرمايهگذاري خارجي ظرفيت بومي و قومي بااليي داريم و ميتوانيم از اين فرصت استفاده كنيم، گفت: امروز با استانداران به اين نتيجه رسيديم كه از پتانســيل استاني براي جذب سرمايهگذاري خارجي استفاده كنيم.

وي در پايان گفت: با اســتانداران به اين تفاهم رســيديم كه در اصالح نظام بانكي، افزايش كارآمدي نظام مالياتي و چابكسازي و اقتــدار گمركات همكاري خوبي داشــته باشــيم كه اســتقبال شــده و براي جذب ســرمايهگذاري خارجي هم اعالم همراهي خوبي شده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.