دینامیک ناآرامیهای فرانسه

Jahan e-Sanat - - صفحه اول - *مدرس علوم سياسی و روابط بينالملل [email protected]

دکتر صالحالدین هرسنی*

فضای سیاسی و اجتماعی فرانسه با جنس بحرانهای اجتماعــی آشناســت. از اعتراضــات جبهــه چــپ سوسیالیست عصر سارکوزی و اعتراضات ملیگرایانه جبهه دست راستی عصر اوالند که بگذریم حاال نوبت جنبش جلیقهزردها در دوران ماکرون شده است که افزایش مالیات بر فرآوردههای نفتی، افزایش قیمت سوخت و کاهش قدرت خرید خود دستاویز و بهانهای برای ایجاد ناآرامی وقت حاضر فرانسه قرار دادهاند. از منظر تبارشناسی، جنبش موسوم به جلیقهزردها فلسفه وجودی خود را در راســتای قوانین جدید راهنمایی و رانندگی فرانســه اخذ کرده است به این معنی که باید چنین جلیقهای در خودروهای همه فرانسویها باشــد تا وقتی ماشین آنها خراب میشود و شرایط اضطــراری پیش میآید، آن را بر تن کنند و منتظر کمک بمانند. پایگاه اجتماعی جنبش جلیقهزردها از کارمندان، کارگران و خانوادههایی تشکیل شده که در حومه شهرهای بزرگ یا مناطق روستایی زندگی میکنند که با وجود کار و درآمد، در گذران زندگی و معاش به مشــکل برمیخورند. به این ترتیب این معترضان را میتوان کســانی توصیف کرد که یا در مناسبات اجتماعی و اقتصادی به حاشیه رانده شدهاند یا از میان طبقه متوسطی هستند که به مرور فقیر شدهاند. ویژگی اصلی این جنبش آن است که هیچ رهبری مشخصی ندارد و فقط از طریق شبکههای اجتماعی سازماندهی میشود.

این جنبش که اعتراض خود را در قبال افزایش قیمت سوخت آغاز کرده اینک و به تدریج آن هم با حمایت جناحهای مختلف فرانسه از چپ و راست به جنبشی علیه سیاستهای اقتصادی دولت تبدیل شده است؛ جنبشی که به گفته تحلیلگران اولین و مهمترینچالشفراحزبیبرایدولتماکرونمحسوب میشود.نظر به فراگیر شدن تدریجی اعتراضات به نظر نمیرسد که افزایش قیمت سوخت دلیل اصلی این بحران باشد بلکه بعد سطحی این اعتراض آن را نمایندگی میکند. با واکاوی در برنامههای اقتصادی دولت مشخص میشود این اعتراضات الیه عمیقتری نیز دارد. به این ترتیب دینامیک اصلی این اعتراضات را باید فاصلهگیری معنادار دولت ماکرون از رویکردها و الگوهای دولت رفاهی یا همان سوسیالدموکراسی به سمت سیاستهای لیبرالی و اقتصاد آزاد در فراگرد حیات اقتصادی فرانسه دانست. از منظر تبارشناسی، رویکردهای دولت ماکرون در عرصههای اقتصادی که به نئولیبرال نزدیک است با نقش دولت به عنوان عامل کلیدی در تنظیم مناسبات اقتصادی موافقتی نــدارد و در مقابل بر مزایای نظام رقابت آزاد تاکید میکنــد. حال این چرخش ماکرون از رویکردهای دولت رفاهی به رویکرد نئولیبرال موجب اعتراض و خشم جلیقهزردها شده است. این جنس از جنبشها اساســا کوتاه شدن دســت دولت از اقتصاد و قطع پرداخت مقرری بیکاری و در نتیجه افزایش هزینه اقتصاد را به زیان خود میبینند چراکه این وضعیت مناسب و منطبق با معیارهای طبقات متوسط شهری نیست و آنها متحمل بیشترین فشارهای اقتصادی میشــوند. حال در این شرایط تفاوتی نمیکند که این طبقات حاشیه شهری جلیقهزردها یا جنبش موسوم به کامیونداران یا همان کالهقرمزیها سال 2۰13 در دولت فرانسوا اوالند باشند. هماینک این جنبش تالش میکنند با ســازماندهی و گسترش اعتراضات خود به اغلب شــهرهای فرانسه، دولت ماکرون را به تجدیدنظر و عقبنشینی در تصمیمات خود وادارند. با همه مخاطرهزا بودن اعتراضات وقت حاضر فرانسه، مسالهای که عمق این اعتراضات را بیشتر میکند، شیوهای است که ماکرون در مهار آن اتخاذ کرده است که نه راهحل بحران است بلکه دامنه آن را گســتردهتر میکند و به رنگ و بوی سیاسی آن میافزاید. چنین راهحلی برای چنین جنبشــی که خود را مســتظهر به حمایت مارین لوپن رهبر حزب دســت راستی جبهه ملی از یک سو و جان لوک مالنشون، رهبر جریان فرانسه تسلیمناپذیر از سوی دیگر میبینند، شرایط را سختتر میکند و بر مقاومت جنبش میافزاید. به همین خاطر است که این احزاب در مقام اپوزیسیون خواهان استعفای زودرس ماکرون شدهاند؛ مسالهای که اگر راهحلی مدنی و مسالمتآمیز برای آن در نظر گرفته نشود، به بزرگترین چالش دولت ماکرون بدل خواهد شد و چه بسا دولت او را گرفتار مصائبی از جنس دولت مستعجل کند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.