نفس اتوبوسها به شماره افتاد

دو روایت از یک قانون

Jameh Pouya - - شهری حمل و نقل عمومی -

اینکه اتوبوسهای شهر تهران فرسودهاند و نیاز به نوسازی دارند، حرف تازهای نیست، اما به نظر نمیرسد گالیههای این سالهای مســافران هر روزه این ناوگان فرســوده، اثری روی تصمیمگیران این حوزه داشــته باشد. مدیریت شهری تهران ترجیح داده فقط به نقد وضعیت کنونی بپردازد و مقصر اصلی را نبــود کمکهای دولتی در حــوزه حملونقل عمومی بداند و به جای چارهاندیشــی فقط از وظیفــه دولتها در این حوزه سخن بگوید و بودجه شهر را صرف فعالیتهای عمرانی بزرگ کند. دولت هم خزانه خالی را دلیل بیتوجهی این ســالها به ناوگان اتوبوسرانی درونشهری میداند. نتیجه این نگاه سههزار و ۳۶۵ اتوبوس فرســوده شــهر تهران اســت که عمرشان از هشتسال گذشته است و اتوبوسهایی که در زمان اوج مسافر، نفسکشیدن در آنها دشوار میشود و البته دوهزار اتوبوسی که همیشه میهمانتعمیرگاهند.

طبق آمارهای موجود از وضعیت ناوگان اتوبوسرانی، تهران ششهزار و ۸۶۲ دستگاه اتوبوس در ۱۴۲ خط اتوبوسرانی دارد که بیشــترین درصد اتوبوسها متعلق به اتوبوسهای گازسوز تککابیــن با دوهزار و ۹۶۶ دســتگاه و کمترین آن متعلق به اتوبوسهای برقی و هیبریدی با چهاردستگاه اتوبوس است.

براســاس مصوبه هیئــت وزیران در ســال ۰۹ عمر مفید اتوبوسها هشتسال تعیین شده است؛ بر این اساس میتوان گفت که نیمی از ناوگان شــرکت واحد یعنی بیش از سههزار دســتگاه اتوبوس فرسوده است. همچنین هزار و ۰۱۷ اتوبوس در تهران کمتر از هشتســال دارند که ۳.۷۲ درصد ناوگان را تشکیل میدهند. ۵۹۹ اتوبوس یعنی ۹.۵۱ درصد اتوبوسهای تهران، سنشان به هشتسال رسیده و سههزار و ۳۶۵ اتوبوس سنشــان بیش از هشتسال اســت که ۸.۶۵ درصد ناوگان را تشکیل دادهاند.براســاس برنامه پنجساله دوم شهرداری تهران و طرح جامع حملونقل و ترافیک شــهرداری، تهران به حدود هشــتهزار و ۳۵۲ دستگاه اتوبوس نیاز دارد که این میزان در پایان برنامه پنجساله یعنی سال ۷۹ باید به ۹هزار و ۳۵ دستگاه افزایش یابد. همچنین براساس برنامه جامع حملونقل، در افق ۴۰۴۱ ناوگان شــرکت اتوبوسرانی تهران باید ۱۱ هزار دستگاه اتوبوس برای تحقق اهداف و مأموریتها و سهم ۹۲ درصدی در جابهجایی مسافران داشته باشد.

بر این اســاس شرکت واحد اتوبوســرانی در سال جاری با ۴۲ درصد کمبود ناوگان روبهروست. تزریق ناوگان اتوبوسرانی و خریــد اتوبوسهای جدیــد از دو طریق خرید دولت و خرید مستقیم شــهرداری انجام میشود. براساس تبصره ۳۱ مصوبه هیئت وزیران در ســال ۵۸ دولت باید در راســتای نوســازی اتوبوسهــا و خرید اتوبوسهای جدید ۵.۲۸ درصد از هزینه را متقبل شود و فقط ۵.۷۱ درصد بر عهده شهرداریهاست. این در حالی است که از سال ۹۸۳۱ تاکنون هیچ اتوبوسی از محل اعتبارات ســاالنه دولت به شــرکت واحد تحویل داده نشده و نوسازی ناوگان صرفا محدود به خرید مستقیم شهرداری بوده است.

با توجه به نیاز تهران به خرید و تزریق اتوبوسهای جدید، بسیاری، کمکنکردن دولت در این زمینه را نوعی بیمهری تلقی میکنند. در اینباره محمد حقانی، رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر تهران به «جامعه پویا» میگوید: بیتوجهی دولت گذشته به توسعه ناوگان حملونقل عمومی با درآمد نفتی ۰۰۹ میلیارد دالری، در ایجاد وضعیت کنونی مؤثر بوده است. دولت فعلی هم از نظر درآمد نفتی در مضیقه است و نمیتواند کمکی کند.

همچنین دراینباره محسن سرخو، رئیس کمیته حملونقل شورای شهر تهران، به «جامعه پویا» میگوید: شورای شهر تهران بودجه موردنیاز را برای نوسازی ناوگان اتوبوسرانی تخصیص داده اســت، اما این بودجه صرف امورات دیگر در شهرداری شده؛ به همین دلیل شهرداری موفق به نوســازی و ورود ساالنه ۰۰۵ دستگاه اتوبوس به ناوگان اتوبوسرانی نشد.

او با بیــان اینکه تعداد اتوبوسهای ناوگان اتوبوســرانی به دلیل ضعف تخصیص اعتبارات از ابتدای برنامه پنجســاله دوم کمتر شده است، میافزاید: این موضوع ارتباطی به دولت ندارد. شــهرداری تهران به جای خرید اتوبوس از شرکتهای سازنده اتوبوس در کشــور به دنبال واردات است و این موضوع از طرف دولت پشــتیبانی نمیشــود. درحالحاضر دولت اتوبوسهای موردنیاز سایر شهرها را تأمین میکند، اما شهرداری تهران خود را از این ظرفیت محروم کرده است.

سرخو ابراز امیدواری میکند دولت اتوبوسهای تولید داخل موردنیاز شهرداری را خریداری کند تا این کمبود جبران شود.

برداشت تازهای از یک قانون

علی نوذرپور، کارشناس مسائل شهری، چندان اعتقادی به کمکاری دولت در زمینه نوسازی اتوبوسرانی ندارد. او با یادآوری سالهایی که مسئولیت مدیریت برنامهریزی و عمرانی وزارت کشــور را در دهه ۰۷ بر عهده داشت، میگوید: آن سالها عمر ناوگان اتوبوسرانی به ۲۱ سال رسیده و اوضاع بحرانی بود. وزیر کشور وقت در شورای اقتصاد، کمک دولت به ناوگان اتوبوسرانی را به تصویب رساند که ۰۱ ریال از محل فروش نفت سفید، پنج ریال از محل فروش گازوئیل و پنج ریال نیز از محل فروش نفت کوره به خرید اتوبوس اختصاص پیدا کند که همان ســال ۵۴ میلیارد تومان از این محل برای شهرداریها اتوبوس خریداری شد.

او ادامه میدهد: این منابع مالی بعدها بخشــی از مالیات بر ارزش افزوده شــد که مستقیما به حساب شهرداریها میرود و دیگر دولت از این محل درآمدی نداشت که بخواهد اتوبوسی خریداری کند. به گفته نوذرپور، درآمد شهرداری تهران از این بخش هزار میلیارد تومان بوده که مدیریت شهری با آن اتوبوس خریداریمیکردند.

اما معاون حملونقل و ترافیک شــهر تهران چندان با این دیدگاه موافق نیست و در این رابطه به خبرنگار ما میگوید: در تمامی شهرهای بزرگ دنیا دولتها به توسعه حملونقل عمومی کمک میکنند. به گفته مازیار حسینی، شهرداری تهران، در این سالها فقط منتظر کمکهای دولتی در حوزه اتوبوسرانی نبوده و خرید اتوبوسهای دوکابین را در دستور کار قرار داده است.

اتوبوسهایــی که معــاون شــهردار تهران از آن ســخن میگویــد، اتوبوسهای خطوط تندرویی هســتند که وظیفه اصلی جابهجاییها را در این سالها بر عهده گرفتهاند و حدود سهمیلیون نفر را در روز جابهجا میکنند.

آمار فرسودگی اتوبوس در کشور

فرسودگیناوگاناتوبوسرانیدرد بیشترکالنشهرهایکشور است. محسن مسلمخانی، مدیرعامل اتحادیه اتوبوسرانیهای شهری کشور، در این رابطه به «جامعه پویا» میگوید: هماکنون ۳۲ هزار دستگاه اتوبوس شهری در ناوگان حملونقل عمومی کشورفعالیتمیکنند.

او با بیــان اینکه قیمت خرید هر دســتگاه اتوبوس حدود پنجمیلیارد ریال است، ادامه میدهد: میانگین عمر اتوبوسهای شــهری در کالنشهرها هشتسال و در شهرهای کوچک ۰۱ سال اســت؛ ولی اکنون میانگین عمر اتوبوسهای شهری در کشور به ۴۱ سال رسیده است.

مسلمخانی اضافه میکند: حملونقل عمومی نقش مهمی در حفظ محیط زیســت و کاهش آلودگی هــوا ایفا میکند؛ ولی اتوبوسهای فرســوده نهفقط منجر به افزایش آلودگی هوا میشوند، بلکه سرویسدهی مناسبی نیز انجام نمیدهند.

وی ادامه میدهد: طبق قانون یکسوم بهای هر سفر با اتوبوس را مسافران، یکسوم را دولت و یکسوم دیگر را شهرداریها باید تأمین کنند؛ ولی از سال گذشته به دلیل مشکالت نقدینگی، دولت و شهرداریها بهطور کامل به تعهدات خود عمل نکردهاند. با توجه به وجود مشکالت مالی، برای تأمین نقدینگی و خرید اتوبوسهای موردنیاز به دنبال جذب ســرمایهگذار خارجی و تأمین اتوبوسهای موردنیاز از طریق فاینانس هستیم.

مســلمخانی یادآوری میکند: براساس قانون سهم ناوگان اتوبوســرانی از حملونقل درونشهری باید ۰۴ درصد باشد که این رقم در کشور ۰۳ درصد است.

ناوگان اتوبوســرانی پایتخت با وجود فرسودگی از حرکت نمیایســتد و روزانه بخش قابلتوجهی از ترددهای شهری را تحت پوشش قرار میدهد. در بخش اتوبوسرانی، بیشترین بار جابهجایی بر دوش سامانههای تندرو است، اما فرسودگی عالوهبر کاهش کیفیت تردد، موجب آلودگی هوای ناوگان نیز شده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.