سربازی باید مانند دوره کارورزی باشد

عضو کارگروه سالمت روان جهاد دانشگاهی

Jameh Pouya - - چشم‌اندا‌ز سربازی -

یا اســتعدادش در جای دیگری اســت، نباید صرفا برای فرار از ســربازی وارد دانشگاه شود. البته من نمیخواهم کوتاهی دســتگاهها را در ایجاد شــغل نادیده بگیرم؛ اما بههرحال این پدیده هم در افزایش فارغالتحصیالن دانشگاهی بیکار مؤثر است. پدیده دیگر هم تحصیالت غیرمرتبط اســت که آمار آن روبهافزایش اســت. کشور ما دارای بیشترین درصد تحصیلکرده نسبت به کل جمعیت کشور در سطح جهان است. بیشترین تعداد مراکز آموزش عالی را داریم و تعداد آن بیش از دوهزار و 700 مرکز است، خب بخشی از اینها برای فرار از سربازی بوده، بخشی برای تب مدرکگرایی و بخشــی هم واقعا به دنبال تحصیلبودهاند. Ï

درباره ایجاد جذابیت در خدمت ســربازی گفتید، در اینباره چه کار باید کرد؟ کاری کنیم که جوان با عالقه خودش به سربازی برود که میتواند شامل مجموعه اقدامات متفاوتی شود. توجه به تخصص یکی از این موارد است، جوانی نخبه یا دارای مدرک تحصیلی باال میخواهد به سربازی بــرود، با ذهنیتی که از تعاریــف دیگران در جامعه برایش ایجاد شده و تا حدودی هم ذهنیت درستی اســت، با خودش میگوید اگر با این تحصیالت به ســربازی بروم، چه میشــود؟ از کدام تخصص من استفاده میکنند و مافوق من چه کسی خواهد بود؟ در بســیاری از موارد ایــن تفکر باعث ترس و حتی مهاجرت جوان میشــود و بعد هم به دلیل قوانینی که در کشــور ما وجود دارد، جــوان نخبه دیگر به کشــور برنمیگردد و ما به همین راحتی از چنین سرمایههایی غافل شده و آنها را از دست میدهیم. چــه ایرادی دارد تخصصگرایی در ســربازی ایجاد شود؟ موضوع دیگر حقوق سربازی است. ما کمبود بودجه را میپذیریم؛ اما چرا از تخصص همین جوانها استفاده نمیشود و در ازای آن حقوق دریافت نکنند؛ به این ترتیب جوان برای رفتن به سربازی انگیزه پیدا میکند؛ چراکه میداند دو سال از عمرش مانند یک دوره کارورزی است، تجربه کسب میکند و در ازای تخصصی هم که داشته، مبلغی را دریافت خواهد کرد که به نفع نیروهای مسلح هم خواهد بود. Ï

برای اینکه یکطرفه به موضوع نگاه نکنیم، از ویژگیهای مثبت سربازی هم بگویید. قطعا فرد در این دوران یکســری مهارت و توانایی کســب میکند و از حال و هوای خانه و پسر مامان و بابا بودن بیرون میآید. این موضوع میتواند ویژگی مثبت سربازی باشد که البته باید برایش برنامهریزی کرد. در شرایط فعلی که سربازی اجباری است و مدل سربازی همینطور است، میتوان یکسری آموزشها را فقط در دوران سربازی ارائه کرد. آن وقت فرد برای آنکه آن آموزش را ببیند، به ســربازی میرود. البته دولت هم باید در تأمین منابع مالی به نیروهای مسلح کمک کند. ریالی مانده و تا سالها با محرومیتهای اجتماعی مشموالن غایب ســر میکنند. برخی سرباز فراری میشــوند و گروهی هم از ایران به کشــوری دیگر میروند و دهها اتفاق دیگر که ممکن است به ذهن هیچیک از ما ســرایت هم نکرده باشد. درحالیکه مسئوالن سربازی باید جوی را ایجاد کنند که یک جوان داوطلبانه بیاید و به سربازی برود و در دوران خدمتش هم احساس کند که مفید بوده نه اینکه عمرش را تلف کرده است. Ï

گفتید برخی ادامــه تحصیل میدهند تا به سربازی نروند یا حداقل دیر بروند، این مسئله میتواند در بروز پدیده بیکاری مؤثر باشد؟ بله، ممکن است فرد در رشتهای ادامه تحصیل دهد که به آن عالقهای نداشــته باشــد و نیاز کشور هم نباشد. بعد که فارغالتحصیل میشود به دلیل اینکه اســتعداد کافی در رشتهاش ندارد، نمیتواند شغل مناســبی را پیدا کند. از طرف دیگر چون لیسانس یا فوق لیسانس دارد و سنش هم باالتر رفته، دیگر حاضر به انجام هرکاری نیســت و دلش میخواهد حتما شغل پشــت میزی با درآمد آنچنانی داشته باشد، نتیجهاش میشود اینکه در جامعه میگویند فالنی با فوق لیسانس بیکار است. درحالیکه اگر این فرد همان اوایل تکلیف سربازی را مشخص میکرد یا حداقل برای دور زدن سربازی ادامه تحصیل نمیداد، میتوانست شغلش را با کارآموزی آغاز کند. گاهی فرد بعد از ادامه تحصیل هم به ســربازی نمیرود و میشود سرباز فراری؛ اما بههرحال باید زندگیاش را یکجوری بگذراند و به همین دلیل سراغ شغلهای غیررسمی یا حتی کاذب میرود. Ï

به نظر شما باید قبل از ادامه تحصیل تکلیف سربازی را مشخص کرد؟ فــردی که میخواهد ادامه تحصیــل بدهد و واقعا اســتعداد دارد، باید درس را ادامــه دهد. این افراد در دوران ســربازی هم ابتکار عمل بیشــتری خواهند داشــت. صحبت مــن این اســت کــه اگــر فــردی قصد ادامــه تحصیل نــدارد

Ï

سربازی عالوهبر تأثیراتی که روی افراد دارد، به دلیل فراگیربودنش تأثیراتی را هم بر جامعه میگذارد، عمده این تأثیرات چیست؟ بیش از صد ســال اســت که ســربازی اجباری در کشور ما وجود دارد و شــکل اجرای آن هم تقریبا به همین شــکل امروزی آن است؛ بنابراین میتوان گفت سربازی در جامعه امروز ما تبدیل به پدیدهای شده که نیازمند تغییرات اساسی است. یک زمانی فردی که به سربازی میرفت، واقعا قبول داشت در حال خدمت به کشورش است، اما متأسفانه شرایط و اوضاع جامعه تغییر کرده و امروز فردی که به سربازی میرود، گمان میکند که در حال تلفکردن دو سال از عمرش است.

دالیل بسیار مختلفی دارد. در گذشته وقتی جوانی به سربازی میرفت، تحت آموزشهای مختلفی قرار میگرفت که در زندگیاش کاربرد داشــت و پس از پایان سربازی از آنها استفاده میکرد. سرباز در جامعه ارج و حرمت داشــت و مأموریتهایی هم که انجام میداد جذابیت بیشــتری داشــت؛ مثال در دوران دفاع مقدس، یک ســرباز از کشورش دفاع میکرد و مقابل دشــمن میایستاد؛ اما امروزه دیگر ارزش و تخصص سرباز مدنظر قرار نمیگیرد، جوان سرباز در اولین روز سربازیاش برای کاری ساده به مأموریت میرود. خب کجای این کار میتواند جذابیت داشته باشــد؟ مدتی بعد همین فرد دوران سربازیاش به پایان میرســد و وارد جامعه میشود. در این مدت چیزی یاد نگرفته که برایش مهم باشــد؛ بنابراین خاطراتش را بازگو میکند و از برخوردهای بدی که در دوران سربازی با او شده، سخن میگوید. نتیجه این صحبتها میشود افزایش گریز از سربازی میان افرادی که به سربازی نرفتهاند. Ï

پیامد این جو ایجادشــده علیه سربازی در جامعه چیست؟ باز هم پیامدهای مختلفی دارد. جوان برای اینکه به سربازی نرود، مجبور میشود هزار دوز و کلک پیدا کند. عــدهای تصمیم به ادامه تحصیل میگیرند تا وارد دانشگاه شوند، عدهای به امید بخشش و جریمه

دکتر امیرمحمود حریرچی، جامعهشــناس، عضو گروه سالمت روان جهاددانشگاهی و استاد دانشگاه عالمهطباطبایی، از تأثیر ســربازی بر جامعه امروز گفته است. او در گفتوگو با «جامعه پویا» از لشکر مدرکبهدستان بیکاری میگوید که برای نرفتن به سربازی تصمیم به ادامه تحصیل گرفتهاند و حاال به مدرک تحصیلی رسیدهاند که توانایی کار در جایگاه آن را ندارند. حریرچی، مهاجرت نخبگان و فرار مغزها را نیز نتیجه سیاســت نادرست در حوزه سربازی میداند و به مسئوالن پیشنهاد میدهد دوران سربازی را تبدیل به دوران کارورزی برای جوانان کنند تا استقبال از آن افزایش یابد. گفتوگو با حریرچی گرچه از بررسی تأثیرات سربازی بر جامعه آغاز شد؛ اما در پایان با پیشنهادات او برای بهبود کیفیت خدمت سربازی به پایان رسید. Ï چرا اینطور شده؟ کمبود بودجه را میپذیریم؛ اما چرا از تخصص همین جوانهااستفاده نمیشود و در ازای آن حقوق دریافت نکنند؛ به این ترتیب جوان برای رفتن به سربازی انگیزه پیدامیکند؛چراکه میداند دو سال از عمرش مانند یک دوره کارورزی است، تجربهکسبمیکند و در ازای تخصصی هم که داشته، مبلغی را دریافت خواهد کرد که به نفع نیروهای مسلح هم خواهد بود

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.