ضعیفترها زودتر میمیرند

تغییرات اقلیمی چه بر سر زنان و کودکان خواهد آورد؟

Jameh Pouya - - فرهنگي‌ - گردآوری و ترجمه: شیدا ملکی

آشــپزیکرد­ن، غذا خوردن، مراقبت از خانواده، رفتن به ســرکار، مدرســه و بازار و درنهایت بازگشتن به خانه همه، آیینی حیاتــی برای گذارندن یک زندگی روزمره در سراسر جهان است؛ اما در تمامی الیههای این فعالیتهای روزمره، خطر افزایش آسیبی وجود دارد که میتواند جان آسیبپذیرتر­ین اقشار را تهدید کند و آن چیزی نیست جز آلودگی و از همه مهمتر آلودگیهای هوا!

آلودگی هوا و افزایش گازهای گلخانهای نخستین حلقه در ایجاد تغییرات اقلیمی است و با ادامه این روند گروههای آسیبپذیر باید نگران ادامه زندگی در سالهای آینده باشند. گروههایی همچون بازنشستگان کشورهای در حال توسعه کــه به حال خود رها شــدهاند، مادرانی که بهتنهایی باید کودکان خود را بزرگ کنند، کارگرانی که بیشتر روز خود را بیرون از خانه میگذرانند و ساکنان نحیف حاشیههای شهری در تمام دنیا ازجمله اقشاری هستند که اگر تغییرات اقلیمی صورت بگیرد، زودتر از مابقی افراد زندگیشــان به خطرمیافتد.

ســال 2014 ســازمان ملل متحد گزارشی در زمینه تغییرات اقلیمی تهیه کرد که نشــان میداد تغییرات آب و هوایــی در تمامی نقاط کره زمین از خشــکی گرفته تا اقیانوسها در حال وقوع اســت و موج گرمایشی حاصل از این تغییرات میتواند برای ســاکنان زمین فاجعهبار باشد. عالوهبر تمامی اینها، تغییرات اقلیمی میتواند سوخت الزم برای افزایش درگیریهای خشونتآمیز در سراسر کرهزمین را فراهم کند. این نخســتین گزارش سازمان ملل بود که از تغییرات اقلیمی بهعنوان تهدیدی برای امنیت بشر یاد کرده بود.

محققان این گــزارش بیپرده هشــدار داده بودند که ســادهترین قدم در راه پیشــگیری از این فاجعه انسانی اقدام ســریع دولتها برای کاهــش آلودگی هوا، کاهش تولید گازهای گلخانهای و جلوگیری از باالرفتن دمای کره زمین است. در صورتی که تهدید گازهای گلخانهای جدی گرفته نشود، حتی خود دولتمردان نیز از عواقب آن در امان نخواهندبود.

دکتر ویسنت باروس، دانشمند ارشد ناظر بر این پژوهش گفت: «تغییرات اقلیمی در اصل آغاز شده و ما در عصر آن زندگی میکنیم؛ اما در بسیاری از موارد برای خطرات بالقوه تغییرات آن آماده نیســتیم. تغییر مسیر سرمایهگذار­یها برای جلوگیری از این اتفاقات میتواند تنها راه زنده ماندن نسل بشر در زمان حال و آینده باشد».

نکته طالیی ایــن گزارش این بود کــه قربانیان اولیه افزایش آلودگی هوا و تغییرات اقلیمی کسانی هستند که کمتر نقشی در ایجاد آن داشتند: افراد آسیبپذیر، ضعیف و به بیانی صریحتر زنان و کودکان!

تغییرات اقلیمی و جنسیت

این بحران الگوی بسیار سادهای دارد. با افزایش گازهای گلخانهای دما نیز باال میرود. گرمشــدن بیشــتر زمین یخچالهای طبیعی را آب میکند. افزایش حجم آبهای جهان عامل بهراهافتاد­ن ســیل و خشکســالی در جهان میشــود. اینها تنها تأثیرات جانبی نخستین آن است. با افزایش بالیای طبیعی از این دست 52درصد از موجودات زنده کره زمین در معرض انقراض قرار میگیرند و از همه مهمتر کشاورزی از بین میرود. با ادامه این روند گروههایی که توانایی مقابله بــا آن را ندارند همانند زنان، کودکان و سالمندان زودتر از بقیه باید با خطر ازبینرفتن مواجه شوند.

در این بین موقعیت برای زنان پیچیدهتر است. جنسیت مفهومی فرهنگی برای تعیین مرزها میان زن و مرد است و همه جــدا از زن یا مرد بــودن در معرض این تغییرات هســتند. بااینحال زنان باید بار بیشتری نسبت به مردان در مواجهه با این تغییرات به دوش بکشند. این موضوع به دلیل تفاوتهای زیستشناختی یا فیزیکی اتفاق نمیافتد؛ بلکه زمینههای اجتماعی، قانونی و مدنی زنان را ضعیفتر از مردان قرار داده است.

سال 2011 محققان دانشگاه اقتصاد لندن در پژوهشی دریافتند در 141 کشور درحالتوسعه به دلیل تفاوتهای جنسیتی و شکاف در تســاوی زن و مرد در زمینه حقوق و موقعیت اجتماعی در صورت بروز تغییرات اقلیمی زنان نخســتین قربانیان این تغییرات خواهند بود. با توجه به موقعیت اجتماعی آنها، زنان در کشــورهای درحالتوسعه بهطور کلی فعالیتهایی همانند شــنا و کوهنوردی را که برای رودررو شــدن با بالیای طبیعی مورد نیاز است، یاد نمیگیرند؛ درنتیجه هرقدر حقوق زنان کمتر باشد، قدرت آنها کمتر و احتمال مرگشــان در صورت بروز بالیا بیشتر میشود. اما در جوامعی که شکاف جنسیتی به نسبت کمتر باشد، ضریب خطر مرگ برای زنان و مردان به نسبت برابر است.

دومینویفاج­عه

فقرا وابسته به منابعی هستند که زمین در اختیار آنها قرار میدهد. تحقیقات مربوط به فقر که بانک جهانی هر ساله گزارشی از آن منتشــر میکند، نشان میدهد زنان قشر فقیر بیشترین وابســتگی را به زمینهای کشاورزی دارند. زنان کشورهای درحالتوسعه که برای دستیابی به

تحصیالت، پول، زمین، امید به زندگی و تکنولوژی بیشترین مشکالت را دارند، بیشترین ضربه را نیز از تغییرات اقلیمی خواهند خورد. آمار سازمان خواروبار جهانی (فائو) در سال 2009 حاکــی از آن بود که 60 تــا 80 درصد موادغذایی جهان به دست زنان کشاورز تولید میشد اما فقط دودرصد آنها نســبت به زمینی که کار میکردنــد، از حق قانونی برخوردار بودند.

در کنار اینها، زمین گرمتر دسترسی به آب را نیز دشوارتر میکند. در کشورهای درحالتوسعه زنان و دختران مسئول آوردن آب، هیزم و ســایر منابع حیاتی برای زندگی خانواده هستند. دشواری دستیابی به این منابع برای زنان به معنی آن اســت که آنها باید مســافتهای بیشتری طی کنند تا نیازهایشان را برطرف کنند. هرقدر مسافتی که زنان و دختران باید طی کنند بیشتر شــود، دسترسی آنها به تحصیالت و احتمال دستیابی به موقعیتهای شغلی مناسب نیز کمتر میشــود. اما محرومیت از ایــن فرصتها خوشبینانهت­رین ضرری است که این افراد ممکن است با آن دستوپنجه نرم کنند. مهمترین و محتملترین خطر در این مسیر قرارگرفتن در مسیر تجاوز و سوءاستفاده­های جنسی است.

ســال 2013 صندوق بینالمللی پول در یک بررســی بینالمللی در زمینه سرمایهگذار­ی برای آب بخش مجزایی در زمینه بالیای طبیعی و روال پس از آن را منتشــر کرد که نشــان میداد در زمینه وقــوع بالیای طبیعی، پس از بیماریهای واگیردار و ســوءتغذیه این سوءاستفاده­های جنسی است که زنان و کودکان را تهدید میکند. بر اساس آمار در کشورهایی همچون هند و بنگالدش پس از وقوع هر سیل موارد مربوط به تب دنگی، ماالریا و ایدز در میان زنان نیز بیشتر میشود.

ســال 2014 پنجمین گزارش پنــل تغییرات اقلیمی میان دولتها )IPCC( منتشــر شد. «شــواهد قوی» در این گزارش حاکی از آن بود که تغییرات اقلیمی بهتنهایی میتواند عامل افزایش شــکاف جنسیتی در جهان باشد. عمیقترشدن این شــکاف میتواند چندین دلیل داشته باشد؛ برای مثال از آنجایی که دختران در برخی فرهنگها جایگاه ارزشی پایینتری نســبت به مردان دارند، انتخاب ناخــودآگا­ه فرهنگها این خواهد بود کــه در بین این دو دست به انتخاب بزنند. در این صورت شانس دختربچهها برای زندهماندن نسبت به همسنوساالن پسر کمتر خواهد بود. در کنار این، تغییرات آب و هوایی مهاجرت را در میان مردان افزایش میدهــد. با رفتن مردان بار کاری زنان نیز بیشتر میشود. گریزناپذیر­ترین اثر تغییرات اقلیمی افزایش دما و گرما در مناطقی همچون آسیا و خاورمیانه است. در چنین شــرایطی زنان عالوهبر مسئولیتهای روزمره باید میزان مراقبتشان از دیگر اعضای خانواده خصوصا کودکان افزایش دهند؛ چراکه زندهماندن کودکان در این شــرایط منوط به زندهماندن مادرانشان خواهد بود.

کودکان، خط مقدم آسیب

پــس از برگزاری پنل تغییــرات اقلیمی میاندولتها )IPCC( یونیسف به دلیل کنار گذاشتهشدن بحث مربوط به آینده کودکان به نتیجــه آن اعتراض کرد. دیوید بول، مدیر اجرائی یونیسف در بریتانیا در مصاحبه با گاردین گفت: «اگرچه در بحث تغییرات آب و هوایی کودکان آسیبپذیرتر هســتند؛ اما همواره در این گونه بحثها کنار گذاشــته میشوند. ما در حال حرکت به سمت آیندهای هستیم که برای بقا، سالمت و معیشت کودکان فاجعه تمامعیار است و آنها باید در دنیایی زندگی کنند که یک سمتش خشکسالی است و سمت دیگرش ســیل و توفان زندگیها را تهدید میکند».

کودکان متولدشــده امروز تا سال 2030 دیگر کودک نخواهند بود. مطابق با آمار سرشماری یونیسف درحالحاضر در 10 کشــور آسیبپذیر از نظر تغییرات اقلیمی همانند هند، بنگالدش و فیلیپین نزدیک به 620 میلیون کودک زیر 18 سال زندگی میکند.

باالرفتن میــزان گازهای گلخانهای پیــش از تأثیر بر گرمایش زمیــن، تنفس کودکان را نشــانه خواهد رفت. آمارهای تأملبرانگی­ز یونیســف حاکی از آن اســت که در صــورت ادامه این روند تا ســال 2050 از هر یک میلیون کودک چیزی حــدود 335 هزار نفر از آنها به ســندروم باکتریایی گاستروآنتر­یت مبتال خواهند شد. این به منزله آن است که دولتها باید بهطور میانگین چیزی حدود 92.3 میلیون دالر بابت درمان آنها هزینه کنند.

در صورتی که از روند این تغییرات کاسته نشود، نزدیک به 25 میلیون کودک دچار سوءتغذیه میشوند و نزدیک به 100 میلیون نفر دیگر نیز ناامنی در حوزه غذا و تغذیه را تجربــه خواهند کرد. امکان این احتماالت منوط به این اســت که آنها به همراه اعضای خانوادهشان در اثر سیل و خشکسالی از بین نروند. نزدیک به نیمی از جمعیت 150 تا002 میلیون نفری مهاجر در اثر تغییرات آب و هوایی را کودکان تشکیل میدهند. در طول این مسیر بیماریها و خطرات در کمین کودکان است تا سریعتر منجر به فوت آنها شود.

در کنار آمار یونیســف، مؤسسه اکســفام که بنیادی بینالمللی در زمینه مبارزه با قحطی اســت، در پژوهشی چگونگی تأثیر گرما بر افزایش قیمت موادغذایی را منتشر کرد. هدف آکســفام از انتشار این گزارش پاسخ به افرادی بود که در پنل )IPCC( ادعا کرده بودند گرمشدن زمین مشکل جزئی اســت و از اولویتهای حال حاضر کشورها نیســت. آکســفام با ارائه نمونههایی توضیح داد افزایش گرمای زمین چگونه میتواند با کمکردن میزان مواد غذایی بر قیمت آن بیفزاید. در چنین شرایطی کودکان کشورهای فقیر شانسی برای زندهماندن نخواهند داشت. نویسندگان این گزارش با اشــاره به خشکســالی اتفاقافتاد­ه در سال 2012 در کشور روسیه نشان دادند با کاهش یکچهارمی در سطح برداشت عالوهبر اختالل در قیمت گندم زندگی برخی کشاورزان نیز در سراشیبی سقوط افتاد. در همان زمان غــرب آمریکا در حال تجربه بدترین خشکســالی 50 ســال اخیرش بود که برداشت ذرت را به یکچهارم کاهش و قیمت ذرتهای برداشتشــد­ه را نزدیک به 40 درصد افزایش داد. سال 2010 نیز سیل ویرانگر پاکستان با ازبینبردن محصوالت کشتشــده در 570 هزار زمین موجب شد تا کشور 08درصد از ذخایر غذایی یک سالش را از دست بدهد.

یکی از مشکالت پژوهشهایی که قرار است جدی بودن تغییرات اقلیمی را نشــان دهد، این است که وقوع سیل، توفانوخشکس­الیپیشبینی­ناپذیراست؛درنتیجهمحا­سبه ضررهای بالقوه آن نیز امکانپذیر نیست.

تیم گور از نویسندگان اصلی گزارش آکسفام در اینباره گفت: «ما خواهان جهانی هستیم که در آن همه از غذای مقرونبهصرف­ه و مغذی برخوردار شوند و اجازه نخواهیم داد تغییــرات آب و هوایی ما را از دســتیابی به این هدف باز دارد. رهبرانی که حاضر نیستند حرفهای دانشمندان حوزه جغرافیا و اقلیمشناسی را جدی بگیرند، باید به خاطر داشته باشند که جهانی گرمتر درواقع جهانی گرسنهتر است. در صورتی که اقداماتی فوری در این زمینه انجام نشــود، این دولتمردان باید بر سر تبادل سیستمهای غذایی امن بر سر میزمذاکرات­بنشینند».

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.