دﯾﭙﻠﻤﺎﺳﯽ ﻣﻘﺎوﻣﺖ، اﻗﺪام ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻬﺪﯾﺪات

JameJam - - ﺳﯿﺎﺳﻰ - دﮐﺘﺮ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﻣﺘﻘﯽ اﺳﺘﺎد ﻋﻠﻮم ﺳﯿﺎﺳﯽ داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان

ﻋﺮﺻــﻪﮐﻨﺶدﯾﭙﻠﻤﺎﺗﯿﮏﻫﻤﻮارهﺑﺎﻓﺮازو ﻧﺸﯿﺐﻫﺎيﺧﺎصﺧﻮدﻫﻤﺮاهاﺳﺖ.ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﻣﻨﻄﻘــﻪاي ﮐﻪ از ﻗﺪرت و ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻣﺘﻮﺳــﻄﻰ ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ ﺑﺮاي ﺗﺜﺒﯿﺖ ﻧﻘﺶ و ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﺧﻮد ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺑﻬﺮهﮔﯿﺮي از ﺳــﺎزوﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺷــﻨﺎﺧﺖ ﻣﺤﯿﻂ، ﻋﺪم ﺗﺎﺧﯿﺮ و ﺑﻬﺮهﮔﯿﺮي از ﺳﺎزوﮐﺎرﻫﺎي اﺑﺘﮑﺎري ﻫﺴﺘﻨﺪ. اﻟﮕﻮي ﺗﻬﺪﯾﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻬﺪﯾﺪ را ﻣﯽﺗﻮان ﺑﺨﺸــﯽ از زﯾﺮﺳــﺎﺧﺖﻫﺎي ﺗﺌﻮرﯾﮏ و ﻋﻤﻠﯽ ﺳﯿﺎﺳــﺖ ﺧﺎرﺟﯽ ﺟﻤﻬﻮري اﺳــﻼﻣﯽ اﯾﺮان داﻧﺴــﺖ. اﻟﮕﻮﯾﯽ ﮐﻪ در دوران ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻗﺪام واﮐﻨﺸــﯽ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺟﻬﺎن ﻏﺮب ﻣﻮرد اﺳــﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ارزﯾﺎﺑﯽ روﻧﺪﻫﺎي ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺧﺎرﺟﯽ اﯾﺮان ﻧﺸــﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﺟﻤﻬﻮري اﺳــﻼﻣﯽ ﻫﯿﭻﮔﺎه از اﻟﮕﻮﻫﺎ و رﻓﺘﺎرﻫﺎي ﺗﻬﺎﺟﻤﯽ در ﻋﺮﺻﻪ ﺳﯿﺎﺳــﺖ ﺧﺎرﺟﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﮑﺮده اﺳــﺖ. ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺧﺎرﺟﯽ اﯾﺮان ﻧﯿﺰ ﻓﺎﻗﺪ ﻧﺸــﺎﻧﻪﻫﺎي ﺗﻬﺎﺟﻤﯽ اﺳﺖ. اﻣﺎ ﻫﺮﮔﺎه اﻟﮕﻮي رﻓﺘﺎر ﺑﺎزﯾﮕﺮان ﻣﻨﻄﻘﻪاي ﯾﺎ ﻗﺪرتﻫﺎي ﺑﺰرگ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﺗﻬﺎﺟﻢ ﯾﺎ ﺳﺎزوﮐﺎرﻫﺎي ﻣﺤﺪودﺳﺎزي ﻗﺪرت ﺑﺎﺷﺪ، ﺟﻤﻬﻮري اﺳﻼﻣﯽ از اﺳﺘﻘﻼل و ﺣﺎﮐﻤﯿﺖ ﺧﻮد ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺿﺮورت اﺟﺘﻨﺎب ﻧﺎﭘﺬﯾﺮ اﻣﻨﯿﺖ ﻣﻠﯽ دﻓﺎع ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد.

واﮐﻨﺶرﻫﺒﺮاﻧﻘﻼبدرﺑﺮاﺑﺮاﻗﺪامﻓﺮاﮔﯿﺮوﭼﻨﺪﺟﺎﻧﺒﻪﮐﺸﻮرﻫﺎياروﭘﺎﯾﯽﺑﺮايﻓﺮاﺧﻮاﻧﺪن ﺳــﻔﺮايﺧﻮدازاﯾﺮانﮐﻪدرﺳــﺎل6731اﺗﻔﺎقاﻓﺘﺎدراﻣﯽﺗﻮانﺑﻪﻋﻨﻮانﯾﮑﯽازﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎي اﺻﻠﯽ ﮐﻨﺶ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ و اﻟﮕﻮي ﺗﻬﺪﯾﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻬﺪﯾﺪ داﻧﺴﺖ. واﻗﻌﯿﺖﻫﺎي دﯾﭙﻠﻤﺎﺳﯽ اروﭘﺎﯾﯽ و ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﮐﺸﻮرﻫﺎ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺳﻨﺖﻫﺎي ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﺧﻮد ﻫﻤﻮاره از ﺳﯿﺎﺳــﺖ ﻗﺪرت ﺑﻬﺮه ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ. ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻗﺪرت را ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺿﺮورت اﺟﺘﻨﺎبﻧﺎﭘﺬﯾﺮ ﺳﯿﺎﺳــﺖ ﺧﺎرﺟﯽ اﯾﺮان داﻧﺴﺖ ﮐﻪ از اﻟﮕﻮ و ﺳﺎزوﮐﺎرﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻬﺪﯾﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻬﺪﯾﺪ ﺑﻬﺮه ﻣﯽﮔﯿﺮد. ﻫﯿﭻﮔﺎه اﯾﺮان از ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺗﻬﺪﯾﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ اﻧﻌﻄﺎفﭘﺬﯾﺮي و ﻣﺼﺎﻟﺤﻪ اﺳــﺘﻔﺎده ﻧﮑﺮده اﺳﺖ. اﻟﮕﻮي رﻓﺘﺎري اﯾﺮان ﺗﻼش ﺳــﺎزﻣﺎنﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﺮاي اﻓﺰاﯾﺶ ﻗﺪرت در ﺟﻬــﺖ دﻓﺎع از ﺣﺎﮐﻤﯿﺖ، ﺗﻤﺎﻣﯿﺖ ارﺿﯽ و ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺣﯿﺎﺗﯽ ﺧﻮد ﺑﻮده اﺳــﺖ. آﻧﭽﻪ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ دادﮔﺎه ﻣﯿﮑﻮﻧﻮس اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد ﺷــﺒﺎﻫﺖ ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدي ﺑﺎ اﻟﮕﻮﻫﺎ و ﺳﺎزوﮐﺎرﻫﺎي اﺗﺤﺎدﯾﻪ اروﭘﺎ در واﮐﻨﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﺮور ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﯾﮏ ﺟﺎﺳﻮس دوﺟﺎﻧﺒﻪ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﮐﺸﻮرﻫﺎي اروﭘﺎﯾﯽ از اﻟﮕﻮيﺣﻤﻠﻪﮔﺮگﻫﺎﻋﻠﯿﻪﺳﻮژهاﺳﺘﻔﺎدهﻣﯽﮐﻨﻨﺪ.وﻗﺘﯽﮔﺮگﻫﺎﺳﻮژهايرادرﻣﺤﺎﺻﺮهﻗﺮار ﻣﯽدﻫﻨﺪﺑﻪاﻗﺪامﺟﻤﻌﯽﻣﺒﺎدرتﻣﯽﮐﻨﻨﺪ.درﺣﺎﻟﯽﮐﻪآﻧﺎندرﻓﻀﺎيﮐﻨﺶدوﺟﺎﻧﺒﻪﻫﯿﭻﮔﺎه از ﺳﺎزوﮐﺎرﻫﺎي ﭘﺮﺷﺪت ﻋﻠﯿﻪ ﮐﺸﻮري ﺑﻬﺮه ﻧﮕﺮﻓﺘﻨﺪ. واﮐﻨﺶ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺧﺎرﺟﯽ اﯾﺮان در ﺳﺎل 6731ﻧﺴﺒﺖﺑﻪاﻟﮕﻮيرﻓﺘﺎرياﺗﺤﺎدﯾﻪاروﭘﺎﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎﯾﯽازاﻗﺪامﻣﺘﻘﺎﺑﻞراﻣﻨﻌﮑﺲﻣﯽﺳﺎزد. اروﭘﺎﯾﯽﻫﺎدرﺳــﺎلﻫﺎي1991ﺗﺎ7991ازادﺑﯿﺎتﮔﻔﺖوﮔﻮﻫﺎياﻧﺘﻘﺎديدرﺑﺮﺧﻮردﺑﺎاﯾﺮان اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ. ﻫﺪف آﻧﺎن در دﯾﭙﻠﻤﺎﺳﯽ ﻣﺴﯿﺮ دوم ﭘﯿﮕﯿﺮي ﻓﺮآﯾﻨﺪي ﺑﻮد ﮐﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻧﺴﺒﺖﺑﻪاﻟﮕﻮﻫﺎيرﻓﺘﺎرياﯾﺮانﻧﮕﺮشاﻧﺘﻘﺎديدارﻧﺪ.درﺣﺎﻟﯽﮐﻪﻫﺮﮔﻮﻧﻪدﯾﭙﻠﻤﺎﺳﯽﻣﺴﯿﺮ دوم ﮐﻪ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﻧﻘﺶ ﮔﺮوهﻫﺎي ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ و ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺳﯿﺎﺳﯽ در ﺗﺒﯿﯿﻦ واﻗﻌﯿﺖﻫﺎي رﻓﺘﺎر ﺳﯿﺎﺳــﯽﮐﺸﻮرﻫﺎﻣﯽﺑﺎﺷﺪﺑﺎﯾﺪﺑﺮاﺳﺎسواﻗﻌﯿﺖﻫﺎيروشﺗﻔﺴﯿﺮيﺳﻨﺠﯿﺪهﺷﻮد.ازآﻧﺠﺎ ﮐﻪ اروﭘﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺨﺸﯽ از ﻧﻈﺎم ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻏﺮب ﻃﯽ 500 ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﻘﺶ ﻣﺤﻮري در اداره اﻣﻮر ﺟﻬﺎﻧﯽ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ، در اﯾﻦ ﺷﺮاﯾﻂ ﻃﺒﯿﻌﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ از ادﺑﯿﺎت، ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ و ﺳﺎزوﮐﺎرﻫﺎﯾﯽ اﺳــﺘﻔﺎدهﻣﯽﮐﻨﺪﮐﻪﺑﯿﺎﻧﮕﺮﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎﯾﯽازﻧﮕﺮشﺷﺮقﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪﺑﺎﺷﺪ.دﯾﭙﻠﻤﺎﺳﯽﻣﻘﺎوﻣﺖاز ﺳــﻮي اﯾﺮان ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻟﮕﻮﻫﺎي ﺷﺮقﺷﻨﺎﺳــﺎﻧﻪ ﺟﻬﺎن ﻏﺮب ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ اﯾﻦ واﻗﻌﯿﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﻌﻄﺎف در ﺑﺮاﺑﺮ دﯾﭙﻠﻤﺎﺳﯽ اﺟﺒﺎر ﻫﯿﭻﮔﺎه ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻄﻠﻮﺑﯿﺖﻫﺎي راﻫﺒﺮدي را ﺑﺮاي ﮐﺸﻮرﻫﺎ اﯾﺠﺎد ﮐﻨﺪ. واﻗﻌﯿﺖ آن اﺳــﺖ ﮐﻪ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺳﺎزش ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﺎﺧﯿﺮ ﺗﻬﺪﯾﺪ ﻣﯽﺷﻮد. در ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﻮاﻗﻊ دﯾﭙﻠﻤﺎﺳﯽ و ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺳﺎزش ﻣﯿﺰان ﻣﻄﺎﻟﺒﺎت و اﻧﺘﻈﺎرات ﻗﺪرتﻫﺎي ﺑﺰرگ را اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽدﻫﺪ. اﻟﮕﻮي رﻓﺘﺎري ﮐﺸــﻮرﻫﺎي اﺗﺤﺎدﯾﻪ اروﭘﺎ در ﻣﺬاﮐﺮات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺟﺎﻣﻊ اﻗﺪام ﻣﺸﺘﺮك ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻓﺮآﯾﻨﺪي ﺷﺪ ﮐﻪ اﻧﺘﻈﺎرات اﻗﺘﺼﺎدي و راﻫﺒﺮدي اﯾﺮان را ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻧﮑﺮد. ﻫﻨﻮز ﺳــﺎﺧﺘﺎراﻗﺘﺼﺎدياﯾﺮاندرﺷــﺮاﯾﻂﺗﺤﺮﯾﻢوﻣﺤﺪودﯾﺖﻗﺮاردارد.درﭼﻨﯿﻦﻓﻀﺎﯾﯽﻣﯿﺰان ﻣﻄﺎﻟﺒﺎت و اﻧﺘﻈﺎرات ﮐﺸﻮرﻫﺎي اروﭘﺎﯾﯽ و آﻣﺮﯾﮑﺎ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖﻫﺎي ﻣﻮﺷﮑﯽ و ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪاي اﯾﺮان اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳــﺖ ﮐﻪ ﻋﻠﺖ آن را ﺑﺎﯾﺪ در ﺑﻨﯿﺎنﻫﺎي ﺗﻔﮑﺮي داﻧﺴــﺖ ﮐﻪ ﻓﮑﺮ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ اﮔﺮ اﯾﺮان اﻧﻌﻄﺎفﭘﺬﯾﺮي ﺑﯿﺸﺘﺮي را در دﺳﺘﻮر ﮐﺎر ﻗﺮار دﻫﺪ دﯾﮕﺮان ﻧﯿﺰ ﺣﻘﻮق ﺳﯿﺎﺳــﯽ و راﻫﺒﺮدي اﯾﺮان را ﺑﻪ رﺳﻤﯿﺖ ﻣﯽﺷﻨﺎﺳﻨﺪ. وﯾﮋﮔﯽ اﺻﻠﯽ دﯾﭙﻠﻤﺎﺳﯽ ﻣﻘﺎوﻣﺖ آن اﺳــﺖ ﮐﻪ اوﻻ ﺷﻨﺎﺧﺖ دﻗﯿﻘﯽ از ﺗﻬﺪﯾﺪات و ﺑﺎزﯾﮕﺮان ﺗﻬﺪﯾﺪﮐﻨﻨﺪه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺛﺎﻧﯿﺎ اﻟﮕﻮي رﻓﺘﺎري آﻧﺎن را ﺑﺮاﺳﺎس اﻧﮕﺎرهﻫﺎي ﺗﺎرﯾﺨﯽ ارزﯾﺎﺑﯽ ﮐﻨﺪ. ﺗﺎرﯾﺦ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺧﺎرﺟﯽ ﮐﺸﻮرﻫﺎي اروﭘﺎﯾــﯽ و اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه در ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ اﯾﺮان ﻫﻤﻮاره ﻧﺸــﺎﻧﻪﻫﺎﯾﯽ از ﮐﻮدﺗﺎ، ﻣﺪاﺧﻠﻪﮔﺮاﯾﯽ و ﺟﻨﮓﻫﺎي ﻧﯿﺎﺑﺘﯽ ﻣﻨﻌﮑﺲ ﮐﺮده اﺳــﺖ. درك ﭼﻨﯿــﻦ واﻗﻌﯿﺖﻫﺎﯾﯽ اﯾﺠﺎب ﻣﯽﮐﻨﺪ اﯾﺮان رﻓﺘﺎر ﺳﯿﺎﺳــﺖ ﺧﺎرﺟﯽ ﺧﻮد را در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺑﺎزﯾﮕﺮان ﻣﻨﻄﻘﻪاي و ﺟﻬﺎﻧﯽ در ﭼﺎرﭼﻮب اﻗﺪام ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺳــﺎزﻣﺎندﻫﯽ ﮐﻨﺪ. در ﺳــﺎل 1376 ﮐﻪ اﯾﺮان در ﺑﺮاﺑﺮ ﻓﺮاﺧﻮان ﺳﻔﺮاي ﮐﺸﻮرﻫﺎي اﺗﺤﺎدﯾﻪ اروﭘﺎ واﮐﻨﺶ ﻧﺸﺎن داد، اروﭘﺎﯾﯽﻫﺎ اﻟﮕﻮي رﻓﺘﺎري ﺧﻮد را از ﮔﻔﺖوﮔﻮﻫﺎي اﻧﺘﻘﺎدي ﺑﻪ ﻫﻤﮑﺎريﻫﺎي ﺳﺎزﻧﺪه ﺗﻐﯿﯿﺮ دادﻧﺪ. واﻗﻌﯿﺖ آن اﺳﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ ﮐﺸﻮري ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ آن اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺻﻠﺢ و اﻣﻨﯿﺖ زﻧﺪﮔﯽ ﮐﻨﺪ ﺑﺎﯾﺪ از اراده، ﻗﺪرت، ﺷﻨﺎﺧﺖ و اﺑﺘﮑﺎر ﻋﻤﻞ ﻻزم ﺑﺮاي اﻗﺪام ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷــﺪ. اﻗﺪام ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ در ﭼﺎرﭼﻮب ﺳﯿﺎﺳــﺖ ﺧﺎرﺟﯽ ﺗﻬﺪﯾﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻬﺪﯾﺪ، ﺑﺨﺶ اﺟﺘﻨﺎبﻧﺎﭘﺬﯾﺮ دﯾﭙﻠﻤﺎﺳﯽ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.