3 هزار متر باالتر از دریا

موزهای كه «گنج هنری شمال» لقب گرفته است

Salnameh Shargh - - هنر -

موزهها معابد هنر جدید هســتند؟ ایــن گزاره میتواند تا حدی درســت باشــد؛ اما گویای روح حاکم بر ســازوکار موزههای امروز دنیا نیست. بیش از 40 سال است که دنیا پیوســته شاهد تعریفهای جدیدی از هنر بوده و موزهها هم هر زمان خود را با تعاریف جدید همســو کردهاند. از دوره جنبش ضد موزهها و حرکت علیه نهادهای رسمی و مقتدر گرفته تا عصر آشتی دوباره موزهها با هنرمندان، همواره شاهد پوستانداختن و نوشدن موزهها بودهایم. بنیان هنر جدید بر موزهگریزي، رواج هنر میرا، اســتفاده گسترده از اشیای حاضر و آماده، دخالت هنرمند در محیط پیرامون اثر، امکان مشــارکت مخاطب در خلق اثر هنري و اســتفاده از فناوريهاي نو اســتوار است. ویژگي ذاتي موزههاي متعارف، نگهداري و ارائه اشــیا و آثار اســت؛ درحالیکه آثار هنری جدید بیشــتر بــه موزهگریزي، هنر میرا، وابستگي زیاد به محیط پیراموني و مشارکت فعاالنه مخاطب به عنوان بخشــي از اثــر و ... گرایش دارند. این سؤال پرسیده میشود که آیا میان هنر جدید و موزههاي امروز چالشــي وجود دارد؟ پاسخ به این سؤال میتواند توأمان مثبت و منفی باشد. فیلیپو توماسو مارینتی، شاعر ایتالیایی، زمانی موزهها را قبرستان آثار هنری و کشتارگاه عبث نقاشان و مجسمهسازان توصیف کرده بود. امروزه اما موزهها دیگر فقط مکانی برای نمایش و نگهداری آثار هنری نیستند؛ سیاستگذاران فرهنگی در پی راهبردهای نوین برای خلق ایدههای نو هســتند؛ بــا بازبینی دوباره نقــش این مکانها بــه منظور خلق امر نــو. این راهبرد میتواند شامل گشودن درهای موزه به روی پناهجویان و آوارگان (موزه یادگار هولوکاست «بیناریو12» در میالن)، دادن نقش تعیینکننده بــه مخاطب در خلق اثر هنری (مــوزه هنرهای معاصر تهــران با فعالیتهــای کانون «نیومدیا») یا فراهمکردن بستر و موقعیت مناسب برای فعالیت بیدغدغه هنرمندان جوان (موزه گالري «دیدي» در ایزدشهر مازندران) باشد.

آوردگاه هنري

مســیر تاریخ هنــر را موزههای جدید رقــم میزنند و هر هنرمندی که در آنها مطرح شود، وارد تاریخ هنر خواهد شد اما در ایران این وضع کامال برعکس بوده. جریانهای پیشــرو، در گالریها پیدا و تثبیت شــدهاند تا در موزهها. موزهها دیگر سرمشــق گالری یا قلب تپنده آن نیســتند. اینجاســت که راهانــدازی و احداث موزههایــی عاری از آســیبهایی که در بازار هنر متحمل شدهایم، به عنوان یک ضرورت احساس میشــود. موزه گالری «دیدی» در «ایزدشهر» نور در استان مازندران در پی چنین عملکردی است. علي توسلي، بنیانگذار این مجتمع سههزارمتری که اردیبهشــت 95 افتتاح شد، آن را «آوردگاهی هنري» میخوانــد که میتواند زمینهســاز برخورد اندیشــهها و پویایي اقتصاد هنر باشد. روایت توسلی درباره راهاندازی این «موزهگالری» چنین اســت: «سال ٤8 زمزمه میشد قرار اســت مؤسسه «کریســتیز» در دوبی حراج بگذارد. من از ســالهای 1972 تا 197٥ که هفتهای چند روز در سواحل جنوب خلیجفارس رفتوآمد میکردم، از دوبی و شهرهای اطرافش بدم میآمد. سعی میکردم شبها در بحرین بخوابــم. چون وضعیت از دوبی و کویت بهتر بود. این ســاختمانها همه در فضایــی مصنوعی بدون هیچگونه فرهنگی ســاخته شــده بود. وقتــی دیدم قرار است حراج کریســتیز برگزار شــود، گفتم کشوری با این قدمت و امکانات و جایی مثل طبیعت شــمال چرا نباید مرکز هنری خوب داشــته باشــد؟! همیشه در ذهنم بود که چطور جنوب فرانســه، ایتالیا و اسپانیا، همه جاهایی که «ریزورت» نامیده میشوند و امکانات تفریحی دارند، اینقدر شــلوغ و مملو از مراکز خرید است؟ دیدم غرب و شرق فکر درستی دارند. مردم وقتی به مسافرت میروند، مدام در حال شناکردن نیستند! بیشتر وقت بیکار هستند و میخواهند جایی باشــد که غذایــی بخورند، یا چیزی تماشــا یا خریــد کنند. وقــت آزاد این مــردم خیلی زیاد

عﻠيﺗﻮﺳﻠي،ﻣؤﺳسﻣﻮﺯﻩ«ﺩﯾﺪي»

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.