تاریخ اسکناس با طرح ایرانی

Sanat Newspaper - - صنایع کوچک و کشاورزی -

در دوران حکومت مغولها در ایران در سال ۳۹۶ هجری قمری و س//لطنت گیخاتو اسکناس//ی به نام «چاو» در ایران انتش//ار یافت؛ بدین نحو که به دلیل ولخرجیهایی که از خزانه حکومتی شده بود، حاکم مغولی وقت پیشنهاد کرد که به سبک مردم چین در ایران پول کاغذی چاپ و منتشر شود. گیخاتو از این ابتکار که به نفع او تمام شد، استقبال کرد و نخستین اسکناسها روی کاغذهای سمرقندی به چاپ رسید. به این ترتیب که مهری به بزرگی کاغذهای اسکناس س//اختند و روی کاغذها زدند. این اسکناس چند روز بیش//تر رواج نداشت و با شورش مردم عمر آن پایان یافت اما لغت چ//اپ که از لغت «چاو» چینی گرفته شده از همچنان باقی ماند.

همچنی//ن بع//د از م//ردم لیدی(ترکی//ه امروزی) ایرانیان نخس//تین قوم//ی در جهان هس//تند که به زدن س//که مبادرت کردند و سکههای داریوش عیار اطمینانبخشی داشت.

ب//ا این ح//ال، از تاریخ تهیه نخس//تین طرحها و نقش//ههای اس//کناس در ایران فقط حدود ۰۹ سال میگذرد. نخس//تین طرح اس//کناس به یک نقاش و طراح ایرانی واگذار شد. وی طرحهایی تهیه و تسلیم کرد. ۱۳ ش//هریور ۹۰۳۱ قرار شد این طرحها پس از تصویب برای چاپ اس//کناس به اروپا فرستاده شود. البته اشاره به این نکته ضروری است که در حقیقت زمان استفاده از اسکناس در ایران معاصر به ۰۳ سال پیشتر بازمیگردد. نخس//تین اس//کناسها را شعبه بانک انگلیسی هند و جنوب در ایران منتشر میکرد ک//ه مردم را آن را «نوت» مینامیدند و برخالف اروپا انتشار اسکناس در ایران با استقبال مردم روبهرو شد زیرا جامعه به آن به عنوان وس//یله تس//هیل تجارت و داد و س//تد احتیاج داش//ت. بعدها که شعب بانک انگلیس//ی هند جای خود را به بانک شاهی که امتیاز آن متعل//ق به ب//ارون ژولیوس رویتر ب//ود داد. از آن پس تا س//ال ۹۰۳۱ نشر اسکناس از سوی این بانک انجام میشد.

چنانکه اشاره ش//د نخستین ایرانی طراح اسکناس ف//ردی به نام حس//ینعلی مویدپردازی ب//ود. وی در آس//تانه ۰۸ س//الگی عمر خود و در س//ال ۰۵۳۱ در گفتوگویی اعالم کرد: «تا سال ۷۰۳۱ اسکناسهای رایج ایران را بانک ش//اهی متعلق به انگلیس//ی چاپ و منتش//ر میکرد. در این س//ال دول//ت بانک ملی را تاس//یس کرد و دو س//ال بعد انحصار چاپ اسکناس به این بان//ک واگذار ش//د. در آن تاریخ دولت از من خواس//ت که طرح انواع اس//کناسها را تهیه کنم تا در اروپا به چاپ برس//د و منتش//ر ش//ود. با استفاده از آث//ار باس//تانی کش//ور طرحهایی تهی//ه کردم که برای هر نوع اس//کناس فرق میک//رد. یک طرف این طرحها، نقشهای//ی بود از آثار ملی و کوهنبش//تهها و حجاریهای بناهای باس//تانی ک//ه عظمت ایران را نش//ان میدهد. درباره طراحیها تاکید ش//ده بود به اس//کناسهای خارجی توجهی نش//ود بلک//ه افکار و عقای//د خود را به عنوان یک ایرانی الهام بگیرم.» این طرحها تهیه و به بانک ملی تس//لیم شد. طرحها پس از تایی//د وزیر دربار وقت ک//ه به صورت امضای او در پشت نقشه بود به چاپخانه فرستاده شد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.