طرحی برای آینده سبزوار

شرحی مفصل برای پردیس جامع فرهنگی ابوالفضل بیهقی

Setare Shargh - - صفحه اول - علی نورآبادی

«توحیدشهر در مسیر چشمانداز توسعه»؛ این عنوانی است که این روزها در رسانهها دیده و شنیده میشود. سرپرست منطقه توحید شهر هم چندی پیش از برنامهریزی برای تبدیل آن به «منطقه ویژه گردشگری و تفریحی» خبر داد. او حتی گفته بود مذاکرات و رایزنیها برای جذب افراد برای سرمایهگذاری در این منطقه در جریان است. در روزهای اخیر نیز شورای شهر، توحیدشهر را بهعنوان «ناحیه ویژه شهری» به تصویب رساند. همه اینها خوب است و نشان از برداشتن گامهای اولیه برای پیشرفت منطقه توحیدشهر دارد البته به شرطی که مانند دیگر طرحهای خوب، فقط در حرف و مصاحبه نباشد و روی کاغذ نماند. توحیدشهر، ظرفیت تبدیلشدن به «منطقه گردشگری و تفریحی» برای سبزوار و بلکه برای کل منطقه را دارد؛ اما منطقه گردشگری و تفریحی بدون طراحی و آماده کردن زیرساختهای فرهنگی قطعاً ابتر و ناقص خواهد بود.

طراحی و ساخت این پردیس فقط با صبر و حوصله، همفکری، همکاری و تعامل همه مسئولان و مجموعه مدیریت شهری ممکن است. اشکالی ندارد که ساخت آن دو سه سالی بیشتر طول بکشد اما در عوض کامل باشد. پردیس جامع فرهنگی بیهقی باید بهگونهای ساخته شود که همه نیازهای مختلف فرهنگی یک خانواده را تأمین کند؛ یعنی اگر خانوادهای یک روز تعطیل به این پردیس آمد تا غروب وقتش پر شود. اینگونه نباشد که خانوادهای برای سینما رفتن یک روز وقت بگذارد و برای کتابخانه رفتن یک روز دیگر.

«توحیدشهر در مسیر چشمانداز توسعه»؛ این عنوانی است که این روزها در رسانهها دیده و شنیده میشود. سرپرست منطقه توحید شهر هم چندی پیش از برنامهریزی برای تبدیل آن به «منطقه ویژه گردشگری و تفریحی» خبر داد. او حتی گفته بود مذاکرات و رایزنیها برای جذب افراد برای سرمایهگذاری در این منطقه در جریان است. در روزهای اخیر نیز شورای شهر، توحیدشهر را بهعنوان «ناحیه ویژه شهری» به تصویب رساند. همه اینها خوب است و نشان از برداشتن گامهای اولیه برای پیشرفت منطقه توحیدشهر دارد البته به شرطی که مانند دیگر طرحهای خوب، فقط در حرف و مصاحبه نباشد و روی کاغذ نماند.

توحیدشهر، ظرفیت تبدیلشدن به «منطقه گردشگری و تفریحی» برای سبزوار و بلکه برای کل منطقه را دارد؛ اما منطقه گردشگری و تفریحی بدون طراحی و آماده کردن زیرساختهای فرهنگی قطعاً ابتر و ناقص خواهد بود. در شهرهای آشفته و شلخته امروزی، فرهنگ و هنر بهمثابه هوای تازه برای مردم شهر است؛ بنابراین زیرساختهای فرهنگی نیز دریچههای تنفس شهرند و باید موردتوجه جدی مسئولان و مجموعه مدیریت شهری قرار گیرند. شهر هر چه قدر هم که پیشرفته باشد اما اگر چنین هوای تازهای و چنین تنفس گاههایی نداشته باشد شهر خوبی برای زندگی نخواهد بود. اگر توحیدشهر در مسیر چشمانداز پیشرفت قرار دارد و مسئولان شهری واقعاً میخواهند توحیدشهر را به منطقه ویژه گردشگری و تفریحی تبدیل کنند قطعاً باید بیشترین توجه و همت خود را در ایجاد زیرساختهای فرهنگی این منطقه معطوف کنند؛ بهعبارتدیگر زیرساختهای فرهنگی باید نقطه مرکزی منطقه باشد و دیگر زیرساختها بر مبنا و پیرامون آن برنامهریزی و ساخته شود. بر همین اساس، طرح ویژهای با عنوان «پردیس جامع فرهنگی بیهقی» برای ایجاد زیرساختهای فرهنگی شهرستان ارائه میشود. البته این طرح درگذشته نیز پیشنهادشده بود و حتی شهردار محترم وقت قولها و وعدههایی برای تصویب آن در شورای شهر و عملی کردن آن داده بود اما متأسفانه پیگیری نشد و رها شد. امیدواریم که طرح، این بار به سرنوشت سری قبل گرفتارنشود:

1 - نام طرح

«پردیس جامع فرهنگی ابوالفضل بیهقی»

2 - وضع موجود و وعدههای متعدد مسئولان محترم

بدون شک احداث زیرساختهای فرهنگی و هنری یکی از ضروریترین نیازهای شهرستان سبزوار است، چون سبزوار در این زمینه کمبودهای زیادی دارد؛ بهعبارتدیگر وضع موجود سبزوار درزمینۀ زیرساختهای فرهنگی اصلاً مناسب و مطلوب نیست. مسئولان شهری در موقعیتها و مناسبتهای مختلف بارها به این کمبودها اشاره کردند. شاید خودشان فراموش کرده باشند بنابراین برای یادآوری فقط چند جمله از صحبتهای آنها را در این زمینه میآوریم: - احمد برادران فرماندار ویژه سبزوار چند بار از دریافت مجوز ساخت کتابخانه مرکزی خبر داده بود و حتی برای پیگیری این امر به تهران رفته است. او درباره یکی از این سفرهایش گفته بود: در این سفر ملاقاتی با معاون وزیر ارشاد داشتیم و مجوز احداث کتابخانه مرکزی سبزوار را دریافت کردیم. )17 آذر 93) - کاظم کرامت رئیس شورای شهر: «سبزوار از شهرهایی است که پیش از اسلام کتابخانههایی با یکمیلیون کتاب داشته است و جای تأسف دارد که این شهر با این پیشینه، امروز بزرگترین کتابخانهاش 100 هزار جلد کتاب ندارد. اختصاص زمین برای ساخت کتابخانه مرکزی شهرستان در دستور کار شورای شهر قرار دارد. ما در این حوزه آمادگی کامل داریم و این زمین را در اختیار نهاد کتابخانهها قرار میدهیم تا با همت مردم و مشارکتهای خیران بتوانیم این مکان را احداث کنیم. اختصاص زمین و آغاز به کار احداث کتابخانه مرکزی شهرستان سبب جذب بودجههای ملی میشود که سرعت ساخت این مجموعه را تسریع میکند.» (28 آبان 93) - مهدی مقصودی رئیس انجمن خیران کتابخانه ساز: شهرستان سبزوار در تعداد کتاب و فضاهای کتابخانهای از استانداردهای ملی فاصله دارد و توسعه فضای کتابخانهای نیازمند عزم جدی خیران و مسئولان است. ساخت کتابخانه مرکزی در سبزوار امری ضروری است. - مدیرعامل خانه صنعت، معدن و تجارت سبزوار: سبزوار قطب تجارت استان است اما هنوز یک مکان دائمی و مناسب نمایشگاهی ندارد. وجود نمایشگاه دائمی از مزایای یک شهر توسعهیافته است و سبزوار میتواند و باید که یک مکان مناسب برای نمایشگاه دائمی داشته باشد و خواهید دید در سایه وجود چنین فضایی سیل تقاضا برای کالاهای استاندارد بیشازپیش افزایش خواهد یافت. وجود نمایشگاه یک ارزش ویژه در موضوع توسعهیافتگی فرهنگی، تجاری و اقتصادی است که برخورداری از چنین بضاعت و زمینهای میتواند به توسعه همهجانبه شهر کمک زیادی کند. - مسعود پسندیده رئیس کمیسیون فرهنگی و گردشگری شورای شهر سبزوار: اگر ما حداقل نمیتوانیم از سبزوار بهعنوان شهری صنعتی یاد کنیم اما با داشتن دانشگاههای متعدد و وجود 25 هزار دانشجو میتوان در عرصهی فرهنگی کارکردهای مؤثری ارائه کرد. خیران با حمایتهای شورا میتوانند گامهای مؤثری را در جهت گسترش فرهنگ کتاب و کتابخوانی و ساخت کتابخانهها در این شهر بردارند. با تخصیص نیم درصد سهم درآمد شهرداریها به کتابخانهها، میتوان کارهای بسیار بزرگی انجام داد، اینکه چرا تاکنون این مهم محقق نشده باید مسئولان کتابخانههای سبزوار پیگیر و پاسخگو باشند. - رئیس اداره کتابخانههای عمومی سبزوار: «کتابخانههای سبزوار در وضع نامطلوبی به سر میبرد. سبزوار در استان خراسان ازنظر متراژ کتابخانهها مقام یازدهم را دارد. متأسفانه زیربنای کتابخانهها در وضعیت نامطلوبی است که همین امر سبب افت درجه کتابخانه و عدم ارسال منابع و تجهیزات شده است. هماکنون در سبزوار 15 کتابخانه مشارکتی و مستقل زیر نظر نهاد کتابخانهها فعالیت دارد و این کتابخانهها درمجموع حدود 200 هزار جلد کتاب دارند. بر اساس سند چشمانداز بیستساله تا 1404 باید به ازای هر نفر، چهارکتاب در کتابخانهها موجود باشد اما این سرانه در سبزوار فقط 06/0 )ششدهم درصد( یعنی حتی کمتر از یک جلد است. هماکنون تنها 14 هزار نفر در کتابخانههای شهرستان عضویت دارند که این میزان در برابر جمعیت 240 هزارنفری سبزوار بسیار کم است. هنگامیکه گفته میشود کتابخانه استاندارد، کتابخانه باید 2200 متر زیربنا داشته و مجهز به بخشهای خدمات فنی، آموزش، پژوهشی، اطلاعرسانی، آرشیو، نابینایان و ناشنوایان، مخزن و مرجع باشد اما متأسفانه کتابخانههای سبزوار فاقد این بخشها است. بحث پیدا کردن مکانی مناسب از سال ‪(14 83‬ سال( در جریان است. تاکنون سهنقطه برای ایجاد کتابخانه معرفیشده که هرکدام ازنظر متراژ، فضا و مکان مشکلاتی داشته و نهاد کتابخانهها و اعضای انجمن آن را تأیید نکردهاند. زمین کتابخانه مرکزی باید ویژگیهای خاصی داشته باشد. ازجمله باید دستکم 8 هزار مترمربع داشته و دسترسی به آن آسان باشد.

3 - ضرورت طرح

الف: اینها برخی از اظهارات و قولهای مسئولان مختلف فرهنگی و غیرفرهنگی شهرستان است. نمیدانیم مسئولان محترم این حرفهایشان را یادشان هست یا نه؟ اما همه آنها از کمبودها و نیازهای اساسی فرهنگی سبزوار حکایت دارند. درواقع مسئولان با این اظهارات به کمبود زیرساختهای مهم فرهنگی سبزوار اعتراف کردهاند. کمبودها و نیازهای شهرستان از طرفی و وعدهها و قولهای مسئولان محترم از طرف دیگر طراحی و ساخت «پردیس جامع فرهنگی بیهقی» را ضروری میکند. آیا همین کمبودها کافی نیست تا مسئولان برای طراحی و ساخت این پردیس بهصورت جدی آستینها را بالا بزنند؟ آیا وعدهها و قولهای متعدد بهترین دلیل نیست تا مسئولان محترم ساخت این پردیس را جزو اولویتهای خود قرار دهند؟ ب: سبزوار مدعی است که یک شهر فرهنگی و قطب دانشگاهی است اما متأسفانه ازنظر زیرساختهای فرهنگی بسیار فقیر است مثلاً هنوز برای ساخت کتابخانه مرکزیاش هیچ کاری نکرده است. برای یک شهر دانشگاهی که بیش از 25 هزار دانشجو و فرهنگی دارد نقص بزرگی است که یک کتابخانه مرکزی یا مکانی برای برگزاری نمایشگاههای فرهنگی ندارد. سبزوار موزهای استاندارد ندارد و نسخ خطی این شهر در مشهد نگهداری میشود. سبزوار هنوز یک نگارخانه مناسب برای نمایش آثار هنرمندانش ندارد. سبزوار هنوز مکانی برای برپایی نمایشگاههای مختلف ندارد. سبزوار هنوز یک سالن استاندارد برای برگزاری یک کنسرت موسیقی ندارد. سبزوار هنوز... اگر بشماریم فهرست «این نداشته ها» طولانی خواهد شد. ج: مسئولان مختلف شهری خبر از ساخت باغ پرندگان، باغ ایرانی، پارکهای 100 و 200 هکتاری و دیگر پروژههای تفریحی و رفاهی میدهند که بهجای خود لازم و نیکو است اما مسئولان محترم باید به فکر زیرساختهای فرهنگی شهر هم باشند. آیا نباید در کنار پارکهای 100 و 200 هکتاری حداقل یکدهم آن یعنی 30 یا 20 هکتار هم برای ایجاد زیرساختهای فرهنگی اختصاص داد؟ آیا همه اینها طراحی و ساخت پردیس جامعی برای فعالیتهای فرهنگی را ضروری نمیسازد؟ بازهم تکرار میشود که «فرهنگ و هنر»، غذای روح و بهنوعی هوای تازه برای تنفس مردمی است که در شهرها بادهها و صدها مشکل زندگی میکنند. اگر شهر این حداقلها را هم نداشته باشد پس مردم چگونه نفس بکشند؟ د: باید توجه داشت که این پردیس جامع فرهنگی یکی از نیازهای ضروری یک شهر فرهنگی و دانشگاهی و از زیرساختهای لازم برای یک شهر بزرگ است، شهری که روزبهروز بزرگتر هم میشود. هرروز که غفلت شود به همان نسبت سبزوار عقب خواهد افتاد. هرچند ضرورت ساخت این پردیس آنقدر روشن است که نیاز به دلیل ندارد اما امیدواریم این چند دلیل، عزم مسئولان محترم را برای تصویب و عملی کردن این طرح جزم کند.

4- اصل طرح

«پردیس جامع فرهنگی بیهقی» باید شامل بخشهای زیر باشد: 1 - کتابخانه مرکزی با گنجایش دستکم 1 میلیون جلد کتاب و شامل بخشهای زیر باشد: - دو سالن مطالعه مناسب و وسیع - بخش ویژه کودک و نوجوان - بخش نشریات و آرشیو مطبوعات - بخش مرجع - بخش نسخ خطی - بخش کتابهای دیجیتال و خدمات IT - بخش نابینایان - بخش تازههای نشر - سالن همایشها - بخش اداری و آمادهسازی کتابها 2 - دو سالن سینمای بزرگ و کوچک مثلاً با گنجایش 500 و 200 نفره، آیا دو سالن سینما برای یک شهر حدود 300 هزار نفره زیاد است؟ 3 - دو سالن تئاتر بزرگ و کوچک مثلاً 300 و 200 نفره بهاضافه بخش ویژه برای تجهیزات و امکانات تئاتری. دو تا سالن استاندارد تئاتر زیاد نیست برای شهری که یکی از قطبهای تعزیه و تئاتر کشور است. 4 - موزه مناسب 5 - مجتمع ویژه برای آموزشهای مختلف فرهنگی و هنری و انجمنهای ادبی 6 - محل برگزاری نمایشگاههای دائمی فرهنگی و غیرفرهنگی ازجمله کتاب در سطح ملی و استانی 7 - دو نگارخانه برای برگزاری نمایشگاههای خوشنویسی، عکس، نقاشی، هنرهای تجسمی و غیره 8 - مجتمعی مناسب برای برگزاری جشنوارههای فرهنگی هنری استانی و ملی 9 - مسجد 10 - طراحی فضا و محیط این پردیس باید با شاخصههای معماری ایرانی - اسلامی و مناسب یک مکان فرهنگی باشد. 11 - ساختمانی ویژه فروشگاههای فرهنگی مثل کتابفروشی و غیره 12 - باغی برای بازیهای فکری و فرهنگی کودکان 13 - مجتمع مناسبی برای ناشران کتاب و رسانههای مکتوب و مجازی مانند نشریات و پایگاههای خبری 14 - ساختمان اداری 15 - ساختمان خدمات رفاهی 16 - طراحی باغ مشاهیر سبزوار و فضای سبز هنری متناسب با مجموعه 17 - پارکینگ، تأسیسات و دیگر موارد موردنیاز 5 - منابع مالی طرح - هزینه ساخت این سایت را میشود از چهار طریق تأمین کرد: الف: اختصاص اعتبارات دولتی ب: جذب کمکهای خیران ج: جمعآوری کمکهای مردمی د: جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی 6 - زمان پیشبینیشده برای طرح برای طراحی و ساخت این پردیس دوره زمانی 10 ساله پیشبینی میشود. ساخت پردیس جامع فرهنگی بیهقی را میتوان در سه فاز تقریباً سهساله برنامهریزی کرد؛ بنابراین قرار نیست این پردیس جامع فرهنگی یکساله و دوساله ساخته شود اما طراحی و ساخت آن با یک برنامهریزی 10 ساله ممکن است. هرچند ساخت این پردیس ممکن است حتی ده سال طول بکشد اما مسئولان شهری باید از هماکنون مکان مناسب این پردیس را مشخص کنند تا بعد با مشکل مکانیابی مواجه نشوند و چه کنم چه کنم نکنند. تأکید میشود طراحی و ساخت این پردیس فقط با صبر و حوصله، همفکری، همکاری و تعامل همه مسئولان و مجموعه مدیریت شهری ممکن است. اشکالی ندارد که ساخت آن دو سه سالی بیشتر طول بکشد اما در عوض کامل باشد. فاجعه وقتی است که باعجله و دستپاچگی، ساختمان و مکانی ناقص و نیمبند بسازیم که نه به درد مردم بخورد و تازه بعد از چند سال هم مجبور باشیم دوبارهکاری کرده و مکان دیگری بسازیم. مثلاً مدتی است که بحث ساخت کتابخانه مرکزی سبزوار مطرح است و مسئولان و نمایندگان بارها دراینباره صحبت کردند و وعده دادند میشود کتابخانه مرکزی را هم باید بهعنوان بخشی از این پردیس جامع دید. باید با جذب اعتبارات ملی و استانی، ساخت کتابخانه مرکزی را بهعنوان فاز اول این طرح آغاز کرد.

7 - تبصرهها و تذکرات مهم:

الف: در این طرح همه بخشهای موردنیاز فرهنگی و هنری شهر و منطقه دیدهشده است. پردیس جامع فرهنگی بیهقی باید به گونه ساخته شود که پاسخگوی همه نیازهای فرهنگی مردم شهر و منطقه را برای حداقل 30-40 سال آینده باشد. همچنین پردیس جامع فرهنگی بیهقی باید بهگونهای ساخته شود که همه نیازهای مختلف فرهنگی یک خانواده را تأمین کند؛ یعنی اگر خانوادهای یک روز تعطیل به این پردیس آمد تا غروب وقتش پر شود. اینگونه نباشد که خانوادهای برای سینما رفتن یک روز وقت بگذارد و برای کتابخانه رفتن یک روز دیگر. ب: قرار نیست ساخت این پردیس به اسم شخص یا نهاد خاصی تمام شود. شاید تشکیل هیئتامنایی شامل مسئولان شهری، صاحبنظران و دلسوزان شهرستان )افراد حقوقی و حقیقی(، بهترین شیوه اجرایی برای ساخت پردیس باشد؛ بنابراین دلسوزان و مسئولان محترم باید با نگاه کلان به این طرح بزرگ نگاه کنند و همه در ساخت آن همفکری و همکاری داشته باشند. این پردیس باید با مشورت، هماهنگی و همدلی همه دلسوزان و مسئولان شهر طراحی و ساخته شود تا مشکلی پیش نیاید یا خداینکرده وسط کار با کارشکنیهایی مواجه نشود. ج: مسئولان نگویند ما که الآن چند تا کتابخانه و سینما و مراکز دیگر داریم، خودشان بهتر میدانند که اولاً این مراکز فرهنگی هم ازنظر کمی و هم ازنظر کیفی بههیچوجه در حد و اندازه یک شهر دانشگاهی و فرهنگی نیستند. ثانیاً «پردیس جامع فرهنگی بیهقی» قرار است پاسخگوی نیازهای فرهنگی یک شهر بزرگ را تا چند دهه آینده پاسخگو باشد. د: شاید این طرح به نظر برخیها «بزرگ» و حتی «دستنیافتنی» به نظر آید. ممکن است گفته شود که «پردیس جامع فرهنگی بیهقی» طرح بزرگی است و ساخت آن اعتبار و امکانات زیادی میخواهد؛ اما مگر تبدیل توحیدشهر به منطقه ویژه گردشگری و تفریحی، بزرگ نیست. کسانی که طراحی و ساخت این پردیس را بزرگ و دست نایافتنی میبینند باید ایجاد منطقه گردشگری و تفریحی را که جذب گردشگر در سطح ملی داشته باشد، قطعاً بزرگتر و دست نایافتنیتر بدانند. ساخت منطقه گردشگری و تفریحی توحیدشهر وقتیبهصرفه و ارزشمند خواهد بود که برای جذب گردشگر در سطح ملی طراحی و ساخته شود. اگر هدف مسئولان این است که بجا و مناسب است اما اگر هدفشان، ساخت منطقهای در حد و اندازه شهرستان و منطقه است قطعاً بدانند که اعتبارات و پولشان را بیهوده خرج میکنند. ساخت چنین منطقهای در حد شهرستان، یعنی ساخت یک پارک. ساخت منطقهای در حد یک پارک، قطعاً طرح شکستخوردهای خواهد بود چون نه گردشگری خواهد داشت و نه ازنظر اقتصادی بهصرفه خواهد بود. مسئولان محترم باید چند دهه آینده ببینند. در چند دهه آینده که جمعیت سبزوار به مرز 500 هزار نفر رسید این پردیس نهتنها بزرگ نخواهد بود بلکه کوچک هم به نظر خواهد آمد. همچنین طراحی و ساخت پردیس جامع فرهنگی بیهقی قطعاً دستیافتنی است، اگر مسئولان محترم آیندهنگر باشند و «ضرورت» این پردیس را درک کنند. «پردیس جامع فرهنگی بیهقی» بههیچوجه بزرگ و دست نایافتنی نیست، اگر افق نگاه بلند و کلان داشته باشیم. «پردیس جامع فرهنگی بیهقی» بههیچوجه بزرگ و دست نایافتنی نیست، اگر همت مردانه و بالا داشته باشند. «پردیس جامع فرهنگی بیهقی» بههیچوجه بزرگ و دست نایافتنی نیست، اگر واقعاً عزم جدی برای اجرای آن وجود داشته باشد. 8 - قدم اول برای آغاز طرح قدم اول برای ساخت پردیس جامع فرهنگی بیهقی، تصویب طرح در شورای شهر و پیگیری جدی برای اختصاص زمینی مناسب برای آن است. قدم بعدی آن است که شهرداری حتماً باید طراحی آن را در یک فراخوان عمومی در سطح ملی به مسابقه بگذارد و بعد از ارسال آثار، بهترین طرح را انتخاب شود. این روش هم حرفهای است، هم انتخاب بهترینها را در پی خواهد داشت و هم بعداً جلو حرفوحدیث و شایعهها را میگیرد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.