بارندگ ‌یهای‌ب ‌یمعجزه

۵میلیاردمترمکعبآبازآسمانایراندر۸۴ساعتباریدهاست بحرانآبهمچنانباقیاست موجودی سدهای پنجگانه تهران نسبت به پارسال منفی 22درصد است بارندگی اخیر ذخایر آبی را تنها ۴درصد بهبود بخشید 07درصد بارندگیها تبخیر و تنها 30 درصدشان به سفرههای زیرزمینی اضافه میشود

Shahrvand Newspaper - - اقتصاد مقاوم -

شهروند|

بارشها ذخایر آبی ایران را نجات نمیدهد؛ اینجملهرابارهاوبارهاوبعدازهربارندگیشنیدهایم،اما ماجرا چیست؟ واقعیت این است که بخش قابل توجهی از سفرههای آب زیرزمینی به دلیل خشکسالی تخریب شدهاندوآبناشیازبارندگیهامحلیبرایذخیرهشدن در زیر زمین ندارند، بنابراین بسیاری از بارشها در سطح زمین جاری و تبخیر میشوند یا آنکه به دلیل نبود ابزار و امکانات مناســب و مدیریت ناکارآمد روانآبها برای مهار این بارشهــا، به صورت جریانهای ســطحی از مرزهایکشورخارجمیشوند.در84ساعت،2.5میلیارد مترمکعببارشصورتگرفت.درحالیتصوربسیاریاز مردم این اســت که ایران از بحران آبی نجات پیدا کرده که مسئوالن وزارت نیرو میگویند بارشهای اخیر تنها 4درصد ذخایر آبی ایران را بهبود بخشیده است. آنگونه که آمارها نشان میدهد، هنوز بارشها نسبت به مدت مشابهسالگذشته85درصدمنفیاست.هدایتفهمی، کارشناس منابع آبی وزارت نیرو به «شهروند» میگوید: این حجم از بارشها 3.2 میلیمتر به مجموع بارشهای کشوراضافهکردومجموعبارشهایایرانرادرسالآبی جاری (ابتدای مهرماه69 تا هشتم بهمنماه سال جاری) به 45.2 میلیمتر رساند. هرچند که بارندگیهای اخیر وضعیت ذخایر آبی 3 استان گلستان، مازندران و اردبیل را به حالت نرمال رســاند، اما شــرایط در استانهایی همچــون خراســان رضوی، جنوبــی، یــزد، کرمان، سیستانوبلوچستان و تهران هنوز بحرانی است. بحرانی کهمدیرعاملآبمنطقهایتهرانبرآنصحهمیگذارد. هرچند که بارندگیهای اخیر به اذعان بختیاری، ذخایر برفی تهــران را از صفر به 23درصد رســانده اما حجم بارندگیهایاستانتهراندرسالگذشته921میلیمتر بوده، درحالیکه درحال حاضر (بعد از بارندگی هفتم و هشتم بهمن) میزان بارندگیها به 52 میلیمتر رسیده است. آنگونه که این مقام مسئول به «شهروند» توضیح میدهد، حجم ذخایر ســدهای پنجگانه تهران درحال حاضر 865میلیون مترمکعب اســت. این عدد نسبت به سال آبی گذشــته 22درصد و نســبت به درازمدت 34درصدکاهشداشتهاست. 03درصدبارندگیهابهسفرههایزیرزمینی اضافهمیشود

حاال برخی نبود مدیریت مناســب را دلیل تأثیر کم بارندگیهای اخیر در ذخایر آبی کشــور میدانند. اما فهمیبااشارهبهحجمباالیتبخیرآبدرایرانمیگوید: به دلیل اقلیم خشــک و نیمهخشــک ایران 07درصد بارندگیهایــی که صورت میگیرد، تبخیر میشــود درحالیکه این رقم در کشــورهای اروپایی 05درصد و حتی کمتر اســت، بنابراین تنها 03درصد بارندگیها باقی میماند. از این 03درصد بخشی با جریان یافتن در کوهپایهها و دشتها به آبهای سطحی تبدیل شده و بخشــی نیز با نفوذ در زمین به ســفرههای زیرزمینی میپیوندد.بخشیکهبهصورتطبیعیدرمسیرجریان یافتن خود به زمین نفوذ میکند، کمککننده احیای سفرههایزیرزمینیاست.بخشیکهرویزمینجریان مییابداغلببهرودخانههایجاریکشورکهدرسالیان دراز تبدیل به مســیرهای طبیعی عبور آبهای جاری هر منطقه شــدهاند، میریزد. با وجود این، اقدامی برای مدیریتبیشترمنابعآبوجلوگیریازتبخیرباالیآب در سدهای کشور نشــده است. درحالیکه کشورهایی همچون آمریکا که شرایط بهتری از ایران دارند، سعی میکنند با قراردادن توپهای شناور روی سدهای خود وترکیباتحلقهایمیزانتبخیرذخایرآبسدهایخود رابهحداقلممکنکاهشدهند. آبهاییکهبدوناستفادهازمرزهایایران خارجمیشود

این کارشــناس منابع آبی وزارت نیرو که معتقد است مدیریت آب در ســطح روانآبهای ایران باید با جدیت بیشتری دنبال شــود، توضیح میدهد: ما تنها میتوانیم روی بخشــی از بارشها که در جریــان طبیعی خود به رودخانههای کشور میرسند، برنامهریزی داشته باشیم. او ادامه میدهد: مدیریت و برنامهریزی روی بارشهایی که به منابع آبهای سطحی کشور اضافه میشود، از طریق سازههای آببند که به اسم سد آنها را میشناسیم، صورت میگیرد.سدهایکشورامروزمهمترینمحلاتکایتأمین آب شرب هســتند، اما مشــکل از آنجا آغاز میشود که تمامی رودخانههای ایران به مخازن سدها ختم نمیشود وشاهداینهستیمکهآبشیرینیکهازآسماننازلشده و بر پیکره رودخانهها جریان مییابد، بعضا بدون هیچگونه اســتفادهای از مرزهای خاکی و آبی کشور عبور میکند و ساالنه میلیاردها مترمکعب آب بدون استفاده از مرزهای کشورخارجمیشود.ازاینرو،تنهابخشیازبارشهاییکه در رودخانهها جریان یافته در مخازن سدهای کشور برای تأمینمدیریتشدهنیازآبیدرطولسالمهارمیشود.این مشکل در شمال ایران که عمدتا رودخانهها طول کوتاهی دارند و به دریاچه خزر ختم میشــوند، بیشتر نمود پیدا میکند. کارشناس منابع آبی وزارت نیرو بر این باور است که میتوان آب رودخانه را با احداث کانالهای سراسری یا ساختنمخازنمدیریتکرد. بحرانآبهمچناندرتهرانباقیاست

براساس آخرین آمار، میزان بارشهای استان تهران 52.1 میلیمتر بوده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشتهحدود06درصدکاهشداشتهاست.آنگونهکه محمدرضا بختیاری، مدیرعامل شرکت آب منطقهای تهران میگوید، در سال گذشته شاهد 129 میلیمتر بارندگی در سطح استان بودهایم، اما از اول مهرماه تا نهم بهمنماه سال جاری در استان تهران در مقایسه با مدت مشابه سال گذشــته 06درصد و در مقایسه با متوسط بلندمدت55درصدکاهشبارانداشتهایم.

او ذخیره برفی استان تهران را 22 سانتیمتر عنوان و اظهار کرد: تنها حسن بارش برف در تهران این بود که میزان ذخیره برف از عدد صفر خارج شد. البته باید گفت که باز هم این عدد نسبت به سال قبل که میزان ذخیره برف001 سانتیمتر بوده با کاهش روبهرو است.

مدیرعامل شرکت آب منطقهای تهران با تأکید بر این مسأله که بارشهای برفی تأثیر چندانی در ذخایر آبی ندارد، گفت: به دلیل اینکــه وضع بارندگیها در پاییز امسال اصال مناســب نبود، این میزان بارش نمیتواند جبرانکننده شــرایط باشــد. لذا امیدواریم که میزان بارندگیها استمرار داشــته باشد تا بتوانیم از تنش آبی عبورکنیم. آبشربیکسالکشورازآسمانبارید،اما کجارفت؟

در همــه ایام ســال شــاهد بارشهــای 5میلیارد مترمکعبی در84 ساعت نیستیم، این رخداد نیز در سال 96-97یبآ تا امروز فقط یکبار در فاصله ششم تا هشتم بهمنماه رخ داده است. از اینرو بهتر است روی کنترل بهینه و مهار هرچه بیشتر این حجم از آب برنامهریزی کنیم.میزانمصرفآبشربدرکشورساالنهچیزیدر حدود 5 تا 6میلیارد مترمکعب است. این نیاز که تقریبا 06درصد از آن از ذخایر ســدهای کشــور و به عبارتی منابع ســطحی تأمین و حدود 04درصد از آن از منابع زیرزمینیاستحصالمیشود،گاهیدرفصولگرمسال باتنشدربخشتأمینمواجهاست.

درفاصلهروزهایششمتاهشتمبهمنماهسالجاری، گســترش موج بارشها در اقصی نقاط کشور موجب بارش باران و برف شــد. طبق گزارش رســمی شرکت مدیریت منابع آب ایران، حجم بارشهای 48 ساعته به 5میلیاردو002میلیونمترمکعبرسید؛یعنیبهمیزان مصرف یک سال آب شرب کشور از آسمان باران و برف بارید. بخش کمی از بارشها (نسبت به میزان بارشها در مناطق غیرشــهری) نیز در شهرها به صورت برف یا باران صورت میگیرد که در بارش 48 ساعته اخیر نیز شهرهایمختلفیبابارشبرفوبارانمواجهبودهاند،اما هیچ سیستم مجزایی برای جمعآوری آب باران و برف در شهرهای کشور وجود ندارد و تمامی این بارشها به همراه آالیندگیهایی که در سطح شهر جذب میکنند به سیستم فاضالب شهری ختم میشــود و با هزینه قابل توجه تصفیه شــده اما بخش کمی از این پســاب تصفیهشــده دوباره به مصرف میرسد و بخش زیادی از آن دوباره رهاسازی میشود. حجم بارشهای کشور ایران کمتر از یکسوم متوسط بارشهای جهان است؛ بارشهای آن ســیکل منظمی نداشــته و پراکندگی بارشها بسیار زیاد است. ایران کشوری سیلخیز است که در طول سالها (مخصوصا ماههای پایانی زمستان و ابتدایی بهار) منابع آبی ناشــی از ذوب شدن برفها و بروز بارانهای سیلآسا به جاری شدن حجم زیادی از آب در زمانی کوتاه منجر میشود که اگر سیستمهای مهار آبهــای با دبی بــاال را در نقاط مختلف کشــور تعبیه نکنیم (ســدهای بزرگ در برخی نقاط کشور و سیستمهای آبخیزداری و آبخوانداری در برخی نقاط که باید متناســب با ظرفیتها تعیین شود) هم شاهد خسارتهایناشیازبروزسیالبهادرمناطقمسکونی خواهیم بود و هم حجم زیــادی از آبی که با حجم زیاد در بازه زمانی مثال 48 ساعته باریده را بهراحتی از دست میدهیم.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.