سیاست خارجی آمریکا در دو راهی پمپئو با برجام چه خواهد کرد؟

نظرات پمپئو درخصوص ایران بسیار با نظرات ترامپ نزدیک است

Shahrvand Newspaper - - جـهـان -

آرمین منتظری| عزل رکس تیلرســون از سمت وزیر خارجــه آمریکا و انتصاب مایــک پمپئو، رئیس سابق ســیآیای بهعنوان وزیر خارجه جدید آمریکا مسلما با هدف ایجاد تغییر در وزارت خارجه و سیاست خارجی آمریکا انجام شده است. درحال حاضر، آمریکا موضوعاتی اساسی در سیاست خارجی خود پیش رو دارد؛ تصمیمگیری درباره توافق هستهای با ایران، قمار بزرگ ترامپ درخصوص کره شمالی و جنگ اقتصادی با چین که در راه است ازجمله موضوعات اساسی است که بهنظر میرســد ترامپ قصد داشته با عوضکردن تیلرسوندرآنهاتغییرایجادکند.

کره شمالی مایک پمپئو بهعنوان رئیس سازمان سیا، شناخت کاملیازکرهشمالیوتهدیدهایشداشت.درهرصورت او رئیس بزرگترین سازمان اطاعاتی جهان بود. حاال آمریکا گزینه بهتری برای مواجهه با کره شمالی ندارد و زمان نیز در حال از دســت رفتن است. پمپئو از قمار ترامپ در گفتوگوی مســتقیم با رهبر کره شــمالی اســتقبال کرده است. البته مشــکات و موانع زیادی پیش روی چنین مذاکرهای قرار دارد. برای کره شمالی، مذاکره بر سر خلع ساح هستهای نیازمند پایان حضور نظامی آمریکا در شبهجزیره کره و برداشته شدن چتر هستهای آمریکا از آسمان کره جنوبی است. با در نظر گرفتن ســرانجام معمر قذافی بعد از توافق هستهای با آمریکا و همچنین سرنوشــتی کــه در انتظار توافق هستهای با ایران است، کره شمالی کاما حق دارد که به صداقت آمریکا در متعهد ماندن بر ســر هر توافقی مشکوک باشــد، بنابراین بعید است حاضر شود بر سر تواناییهایهستهایعقبنشینیزیادیرابپذیرد.

در عینحال، پمپئو بخشی از جریانی در واشنگتن اســت که معتقدند آمریکا باید رقابت شانهبهشانهاش را با چیــن ادامه دهد. پمپئو یکی از کســانی بود که از رویارویی اقتصادی با چین حمایت کرد. پمپئو معتقد بود که چنین اقداماتی برای رســیدن به مرحلهای که بتوان رابطهای باثبات با چین برقرار اســت، الزم است. عادیسازی روابط با کره شــمالی و یکیشدن دو کره زیر چتر آمریکا جزیی اساسی برای کنترلکردن چین در درازمدت اســت. در هر صورت اما چنین نتیجهای خیلی دور از دسترس است. اگر مذاکرات با کره شمالی شکست بخورد، مشخص نیست که آیا پمپئو تصمیم به حمله پیشگیرانه علیه کره شمالی خواهد گرفت یا اینکه سیاستی را علیه کره شمالی هستهای در پیش خواهدگرفت.

ایران رکستیلرسونتازمانیکهبرسرکاربود،تمامتاش خود را به کار بست تا مانع از خروج ترامپ از برجام شود، اما بهنظر میرســد که نظرات پمپئو درخصوص ایران بسیاربانظراتترامپنزدیکاست.پمپئوبراینعقیده است که آمریکا در کنار مشکل کره شمالی، با مشکل بزرگی به نام ایران نیز مواجه است. در مدتی که پمپئو در سازمان سیا بود، تمرکز خود را بر موضوع تهدید کره شمالیمعطوفکردهبود.اومعتقدبودکهارتباطیمیان ایران و کره شــمالی در موضوع هســتهای وجود دارد. اعتقاد پمپئو به ارتباط هستهای میان دو کشور بود که کاخ سفید را واداشت فشارها بر ایران را افزایش دهد. در واقعپمپئوایرانراتهدیدآمریکادرخاورمیانهمیداند.

سوال این است که پمپئو قرار است چه مشاورهای به ترامپ درباره توافق هستهای و فعالیتهای منطقهای ایران بدهد؟ درخصوص توافق هســتهای، پمپئو نیز بارها ســخنان ترامپ را تکرار کرده که ایــران به روح توافق هستهای پایبند نیست. او در زمانی حتی ایران را «مستاجریبدحسابتوصیفکردهکهتاموجرنخواهد کرایهاش را پرداخت نمیکند و وقتی هم که پرداخت میکند، چکش برگشت میخورد»! این سخنان پمپئو درحالی اعام شــده که آژانس بینالمللی انرژی اتمی بارها و بارها تعهد ایران به مفاد توافق هستهای را تأیید کرده است. با همین نقطه نظرات بوده است که دولت ترامپبرخیشرایطرابرایایرانمعینکردهکهخارجاز توافقهستهایاست؛شرایطینظیرمحدودکردنبرنامه موشکیایران.کشورهایاروپاییامضاکنندهبرجامتمام توانخودرابهکارگرفتندکهدردورانوزارتتیلرسون، اطمینانحاصلکنندکاخسفیدبهطورمستقیماقدامی علیه برجام نخواهد کرد. حال حتی اگر توافق هستهای تنهاباحمایتکشورهایاروپایینجاتیابد،بازهمبرای ایران روشن است که نیروهای عملگرا در دولت آمریکا که طرفــدار اقدام متعادلتری در قبــال برجام بودند، درحال کاهش هســتند و در مقابل تندروهایی نظیر مایک پمپئو، وزیر خارجه جدید و نیکی هیلی، سفیر آمریکا در سازمان ملل درحال قدرت گرفتن هستند. البته قدرت یافتن این افراد که مسلما منجر به افزایش فشارهایآمریکاخواهدشد،نمیتواندسیاستایراندر خاورمیانه را تغییر دهد. منطقهای که ایران در آن کاما قدرتمند است و ابزارهای زیادی برای مقابله با آمریکا در اختیار دارد. براساس اصول سیاست خارجی، وقتی که دشــمن در یک نقطه ضربه وارد میآورد، لزوما قرار نیســت در همان نقطه به آن پاسخ داده شود. اگرچه با خروج آمریکا از برجام ایران خســارتهایی را متحمل خواهد شد، اما در مقابل تاش خواهد کرد تا در منطقه سیاستهایشراباتوانبیشتریبهپیشببرد.

روسیه

در خصوص روســیه بعید بهنظر میرسد که پمپئو تغییری اساسی در سیاست آمریکا ایجاد کند. اگرچه او در بازهای از زمان اظهارات ترامپ را درباره روسیه تکرار کردهاست،امادرنهایتپمپئوجزوآندستهازنیروهای امنیت ملی آمریکاســت که تفکر سنتی دارند و بر این عقیدهاندکهروسیههنوزدشمنشمارهیکآمریکاست و قصد دارد قدرت سابق اتحاد جماهیر شوروی را زنده کند. به همین دلیل به نظر میرسد که پمپئو نیز مانند تیلرسون به یک سیاست قدرتمند کنترل درخصوص روسیه بســنده و نقش آمریکا را در ناتو برای مقابله با روسیهتقویتکند.

در نهایت آنچه درخصوص عزل تیلرسون و نصب پمپئو میتوان گفت، این است که ترامپ نشان داده است که از کسانی که با او مخالفت بورزند زود خسته میشــود و قصد دارد اطرافش را با افــرادی وفادار و گوش به فرمان پر کند. عاوه بر این، هنوز شایعات بیشترینیزوجوددارد؛شایعاتیدرخصوصاحتمال عزل ژنرال مک مستر، مشــاور امنیت ملی ترامپ و جیم ماتیــس، وزیر دفاع. هــر دو این افراد نگاهی انتقادآمیز به سیاست خارجی آمریکا داشتهاند. اگر ترامپ به همین شکل به این رفتار خود ادامه دهد و سعی کند اطرافش را با کسانی که فقط با او موافقت میکنند پر کند، این احتمال وجود دارد که کنگره نظارت خود بر ترامپ را دو چندان کند و این مسأله در کوتاهمدت میتواند در انتخابات میاندوره کنگره بهضررترامپتمامشود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.