امید به جهانی بدون گرس

Shargh - - اندي -

در ســال 1991، همزمــان بــا فروپاشــی بلوک شــرق و آغــاز جنگ خلیج)فــارس(، جــورج بوش، رئیسجمهــور وقت آمریكا، به شــكلی پرطمطراق اعلام یک «نظم نوین جهانی» كرد. از آن پس، جهان یكســره شــاهد یک فرآیند نولیبرالی و بازســازماندهی سیاســی-اقتصادی بوده كه بر آن عنوان گمراهكننده «جهانیســازی» نهاده شــده است. همراه با این بازســازماندهی تولید بینالمللی بهمثابــه ماهیت اقتصادی تحولات اجتماعی، انبوهی از بحرانهای مصیبتبار، جنگها و فروپاشــیها روی داده است. كتاب «غروب خدایان بر فراز نظم نوین جهانی )بازسازماندهی تولید بینالمللی )»، بهطور جامع و آماری به تحلیل این موضوع میپردازد كه چگونه امــروز، «نظم نوین جهانی» به یک بینظمی جهانی همراه با جنگ و استثمار تبدیل شده است.

در ایــن كتاب، حجم زیادی از وقایع و مــواد خام در مورد اقتصادهای ملی و بینالمللی در قرن بیستم ارائه میشود كه عمدتا با تكیه بر نظریه لنین در «امپریالیســم؛ بالاترین مرحله ســرمایهداری » تحلیل میشــوند. نویسنده دیگری كه از نظریات او در این زمینه استفاده شده ویلی دیكهوت، متفكــر كمتر شناختهشــده آلمانی )1992 - 1904( اســت كه در اثر خود «سرمایهداری انحصاری-دولتی در جمهوری فدرال آلمان» به پیشبینی دگرگونیهای اساسی در سیســتم انحصار جهانی و امپریالیسم پرداخته اســت. دیكهوت از مؤسسان «حزب ماركسیست- لنینیست آلمان » است. این حزب در 1982 توســط اعضــای اتحادیه كارگران كمونیســت آلمان

تأســیس شــد و ریشــههای آن به جنبش چپ نو مائوئیستی در جنبش دانشجویی دهه شصت بازمیگردد. اشتفان انگل نویسنده كتاب هم خود از اعضای فعال و درگیر در ساختار حزب ماركسیست-لنینیست آلمان بوده است. او كه متولد 1954 است بهعنوان یک مكانیک ماهر در كارخانههای بــزرگ زیادی بــه كار پرداخته و این روزها بهعنوان روزنامهنگار شــناخته میشــود. از جمله آثار او میتوان به «مبارزه بر سر شیوه تفكر در جنبش طبقه كارگر» (1995( و «استعمار نو و دگرگونیها در مبارزه رهاییبخش ملی» (1998( اشــاره كرد. «غروب خدایان بر فراز نظم نوین جهانی» در 2003 منتشــر شــد. انگل، در انتخاب عنوان كتاب از یک اسطوره آلمانی بهره میجوید: در «غروب خدایان »، پایان جهان دربرگیرنده خدایان خسته عهد عتیق است و از خاكستر حریق جهان، یک جهان ستودنی صلحآمیز و آكنده از زندگی لذتبخش گسترده میشود.

سازماندهینولیبرالی

تغییر ســازماندهی تولید در اقتصاد جهانی ارتباط وثیقی با فروپاشی بلوک شرق داشت. اقتصاد بسیار پربارتر تولیدی در غرب و وجود یک بازار جهانی یكپارچه ادامه حیات را برای اتحاد شوروی و بلوک شرق بهمثابه یــک حوزه اقتصادی كه از باقی جهان منزوی بود ناممكن ســاخته بود و انطباق نســبی مناسبات تولیدی آن با مناســبات جهانی، به یک ضرورت اقتصادی فوری تبدیل شده بود. البته از نظر نویسنده اتحاد شوروی پیش از اینها یعنی از زمان كنگره بیستم حزب كمونیست اتحاد شوروی در فوریه

سال 1956 خصلت سوسیالیستی خود را از دست داده بود. «با قبضهشدن قــدرت از ســوی یک بــورژوازی نوین كــه از بوروكراســی مركزی حزب، اقتصاد و دولت میآمد اتحاد شــوروی به یک ســرمایهداری انحصاری - دولتــی بوروكراتیــک انحطاط یافت و از آن پس تنها وجه اشــتراک آن با سوسیالیســم، نام آن بود». اِنگل پروپاگاندای «پایان سوسیالیسم» و حتی «پایان تاریــخ» را صرفا هیاهوی پیروزمندانه نیروهای فاتح غربی میداند كه رقیب «سوسیال- امپریالیست» خود را در یک جنگ رقابتی بیامان از صحنه به در كرده بودند و هدف عمده آن، دستكاری افكار ستمدیدگان و استثمارشدگان سراسر جهان بود كه با یک نارضایی رشدیابنده بیشازپیش در جســتوجوی بدیلی بــرای جامعه ســرمایهداری هســتند. «این نه سوسیالیسم، بلكه تجدیدنظرطلبی مدرن خروشچف، برژنف و گورباچف بود كه همراه با فروپاشی شوروی در هم شكسته شد. این تجدیدنظرطلبی مدرن، ســنگبنای فلسفی ســلطه بورژوازی نو در اتحاد شوروی و مبنای آمال آن یعنی تفوق بر رقیب اصلی خود، ایالات متحده آمریكا، بود تا خود بهعنوان ابرقدرت امپریالیســت پیشتاز جهان به آقای جهان تبدیل شود». )ص22)

بازســازماندهی تولید بینالمللی مرحلهای نوین در تكامل سیســتم جهانی امپریالیستی به شمار میآید. به دنبال حذف موانع بزرگ در مسیر گشــایش آزادانه بــازار جهانی، یک جهش غولآســا در تكامل نیروهای تولیدی در پایان قرن بیســتم روی داد و فرآیند بیســابقه تمركز و تراكم فرامرزی در صنعت، كشــاورزی، بازرگانــی و بانكداری به حركت درآمد و چشمانداز اقتصادی و سیاسی را بهطور عمیقی دگرگون كرد. بازار جهانی یكپارچه نو كه انحصارهای بینالمللی دسترســی آزادانهای به آن دارند، تمام ساختارهای سنتی و سازمانیافته هنوز عمدتا ملی تولید و مبادله و شــكلهای ارتباطات، رقابت و همكاری متناسب با آنها را به طور بنیادین به چالش كشــید. بااینحال، قدرتهای حاكم حتی گامی هم در ســطح بینالمللی به ســوی ایجاد یک روبنای سیاســی كارآمد و متناسب با این انقلابیسازی نیروهای تولیدی برنداشــتند. نویسنده توضیح میدهد كه در پی این بازســازماندهی تولید بینالمللی چگونه دولتهای ملی وادار بــه گشــودن بیدروپیكــر مرزهای خود و دستشستن از اقدامهــای حمایتی ملی در برابر رقابــت بینالمللی شــدند: «همچــون هجوم ملخهــا، انحصارهــای بینالمللی بــه اقتصادهای

اشتفان انگل ترجمه: آرش ناشر: نگاه قيمت: 8500

غروب خدای

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.