چرا ایران جایگاهی در تعریف مگاپروژههای جهانی ندارد

SMTnewspaper - - اقتصاد و توسعه -

پروژهه//ای س//رمایهگذاری ش//ده در مقیاس بس//یار بزرگ را مگاپروژه مینامند. بر اس//اس راهنمای مدیریت مگاپروژه آکسفورد، «مگاپروژهها، پروژههای بسیار عظیم و متحولکنن//دهای هس//تند که به س//رمایه بیش از یک میلیارد دالر و چندین س//ال زمان برای توسعه و ساخت نی//از دارند.» واژه مگا در برخی موارد به وظایفی ش//امل تهیه، برنامهریزی و مدیریت پروژه در سطح مگا نیز اشاره دارد. ریس//کها قابلتوجه، محتوایی و بنیادین هس//تند، افزایش هزینهها تا سقف ۰۵درصد معمولی است. افزایش س//قف هزینه تا ۰۰۱درصد غیرطبیعی نیس//ت. از منظر دیگر اگر یک س//ازمان حقوقی ب//ه عبارتی یک پیمانکار ب//ه تنهایی نتواند کل اجزای پروژه را مدیریت و اجرا کند به آن مگاپروژه گفته میش//ود. مگاپروژهها را میتوان در عرصههای مختلف تعریف کرد: پلها، تونلها، بزرگراهها، خط//وط ریل//ی، فرودگاهه//ا، بندره//ا، نیروگاهها، س//د، فاضالب، مناطق ویژه اقتصادی، اس//تخراج و بهرهبرداری میدانهای نفت و گاز، ساختمانهای عمومی، سامانههای فناوری اطالعات، پروژههای فضایی، تس//لیحات نظامی، تاسیس//ات هیدروالکتریک//ی، نیروگاهه//ای هس//تهای و ش//بکههای زیرس//اخت حملونقل عمومی مانند مترو و مواردی از این دست.

مثالهایی از مگاپروژهها عبارتند از: پل عظیم بوستون ب//ا ۵۱ میلی//ارد دالر و تونل کانال مانش بین فرانس//ه و انگلیس ب//ا ۰۱ میلی//ارد دالر هزینه. برجه//ای دوقلوی پپترون//اس. فرودگاه بینالمللی دوب//ی. دیوار چین. اهرام ثالث//ه مصر. س//د هوور. خط لول//ه نابوکو. می//دان نفتی س//اخالین. میدان گازی پارس جنوبی. بن//در انت ورب. تلس//کوپ فضایی هاب//ل. ایس//تگاه بینالملل//ی فضایی. ایس//تگاه فضایی میر. مرکز فضای//ی کندی. مرکز فضایی کیپ کاناورال و پروژه آپولو.

در این بین نقش و جایگاه ایران در مگاپروژههای جهانی چیس//ت و چرا ایران جایگاه//ی در تعریف مگاپروژههای جهانی ندارد؛ پرسش//ی اس//ت که در گفتوگوی با پیمان مولوی، مش//اور سرمایهگذاری بینالمللی مطرح شده است.

در جه/ان ام/روز مگاپروژهه/ا چ/ه اهمیت/ی دارند و چرا ش/ما تاکید بس/یار زیادی برای تعریف مگاپروژهها در ایران دارید؟

وقت//ی اردوغان فرودگاه جدید اس//تانبول را گش//ایش میکن//د، پ//روژهای که قابلیت حملونق//ل بیش از ۰۰۲ میلیون مس//افر را دارد و قبل از به بهرهبرداری رس//یدن فرودگاه آلمکتوم دوبی بزرگترین فرودگاه جهان اس//ت، اعتباری که برای کش//ور ترکیه ایجاد میکند بسیار فراتر از خود پروژه است.

گشایش این پروژه برای خطوط هوایی ترکیه «ترکیش ایرالین»بس//یار حیات//ی و موجب بزرگ ش//دن ناوگانش خواهد ش//د. در کنار توس//عه خدمات فرودگاهی و ایجاد بس//ترهای تجاری متناس//ب با آن، این پ//روژه نمادی از

€

توانای//ی ترکیه در مدیریت یک پروژه ۵.۶ میلیارد دالری با مش//ارکت بخش خصوصی و دولتی و همچنین بخش داخل//ی و بینالمللی اس//ت، به عب//ارت دیگر یک تجربه موفق در کالس جهانی است و ترکها با اجرای این پروژه به خود افتخار میکنند.

یک مثال دیگر، همین چند روز گذش//ته بزرگترین پل جهان بین س//رزمین مادری چین در ماکائو و هنگکنگ گشایش یافت، مگاپروژهای ۰۲ میلیارد دالری. این پروژه نم//اد اتصال هنگکنگ به چین از طریق زمین اس//ت و درآمد آینده آن تا ۰۲ سال آینده به ۰۰۰۱ میلیارد دالر خواهد رس//ید، وقت//ی این پروژه ج//دا از تمامی مباحث توجی//ه اقتصادی و س//رمایهگذاری گش//ایش میش//ود نش//اندهنده دانش و توس//عه ت//وان فنی و مهندس//ی، اس//تفاده از مشاوران داخلی و بینالمللی و افزایش قدرت انجام پروژههای بسیار بزرگ است. این پروژهها توان فنی و مهندس//ی کشورهایش//ان را به رخ جهانیان میکشد و موج//ب افزایش خودباوری (واقعی) در میان کش//ورها میشود. بهطورخالصه مگاپروژهها چندین رویکرد دارند: ۱. تعری//ف پ//روژهای چندوجهی و عظیم ب//ا رویکری جهانی و استفاده از فرصتهای بینالمللی

۲. ارتقای مدیریت مهندس//ی، مالی، س//رمایهگذاری و روابط عمومی کشورها ۳. ایجاد حس خودباوری در شهروندان ۴. ترکی//ب ظرفی//ت بخ//ش خصوص//ی و دولت//ی، سرمایهگذاران خارجی و داخلی

۵. ایجاد افق امیدبخش برای ش//هروندان (این مورد از تمامی موردها مهمتر و اساسیتر است)

چرا ترس/یم افق امیدبخش از س/ایر موارد در مگاپروژهها مهمتر است؟

ش//ما هرچه بتوانید افق پیشروی م//ردم را با طراحی پروژههای ملموس و اثرگذار در زندگی شخصی و شفاف گس//ترش دهید، آن زمان در کش//وری همانند ایران که ریسکهای کش//وری و اقتصادی زیاد ش//ده است مردم را نس//بت به سیاس//ت اقتصادی خود برای آینده امیدوار میکنی//د، در ای//ران دولت به عنوان یک توس//عهدهنده است اما پروژههای ملموس توسعهای را در شرایط حاضر نمیبینی//م، این پروژهها با مکانیزمه//ای قبلی قابلانجام نیس//ت چراکه پروژههای نیمهتمام گذش//ته نشاندهنده ات//الف منابع هس//تند و اطمینان کمی ب//ه نوع مدیریت آنها وجود دارد.

به عنوان نمونه وقتی شما در پروژه ۴.۱ میلیارد دالری

€

بندر بوس//ان دوره بهرهبرداری را ۰۵ ساله میبینید، این ام//ر نش//اندهنده اطمینان به س//رمایهگذاران خصوصی است و نشاندهنده اطمینان به آینده.

بزرگترین مگاپروژههای جهان کدامند؟ هماکنون مگاپروژههای بزرگی در جهان در حال انجام اس//ت و تمام آنها رکوردهای پروژهه//ای عظیم قبلی را زدهاند، یک//ی از بزرگترین پروژهه//ای مهم جهان پروژه انتقال آب جنوب به ش//مال چین اس//ت، سرمایهگذاری در این پروژه حدود ۸۷ میلیارد دالر اس//ت و قرار اس//ت ۴۴ میلی//ارد متر مکع//ب آب را از رودخانهای در جنوب به منطقهای صنعتی و خش//ک در ش//مال کشور برساند، ای//ن پروژه گس//تره ۰۵ س//اله دارد و در زمان تکمیل به چهارمی//ن رود ب//زرگ چین تبدیل میش//ود. این پروژه همان مشخصات ملموسی را که گفته شد، دارد؛ ملموس برای مردم (گستره وس//یعی از مردم) در کالس جهانی، و بسیار شفاف.

پروژه عظیم دیگ//ر، فرودگاه جدی//د آلمکتوم امارات اس//ت با س//رمایهگذاری ۲۸ میلیارد دالری. پروژهای که در چندین فاز عملیاتی خواهد ش//د و رتبه نخس//ت را از فرودگاه اس//تانبول خواهد گرفت، فرودگاهی که همزمان قابلیت پذیرای//ی از ۰۰۲ هواپیمای بزرگ و متوس//ط را دارد، این پروژه نیز در سطحی بینالمللی و ملموس برای اماراتیه//ا با اف//ق دیدی بزرگ طراحی ش//ده و در حال اجرا است.

پروژه دیگری که ش//اید جالب باشد پروژه کراس ریل لندن اس//ت با س//رمایهگذاری بزرگ ۳۲ میلیارد دالری، این س//رمایهگذاری جدید ۰۴ کیلومتر به قطار ش//هری لندن اضافه میکند، در این پروژه نیز شما همانند پروژه مترو تهران ملموس بودن برای شهروندان را میبینید.

از ای//ن دس//ت پروژهها بس//یارند، پ//روژه دوبیلند که پروژهای تفریحی است به ارزش ۴۶ میلیارد دالر ...و

این مگاپروژهها فقط از منابع داخلی کش/ورها تامی/ن مالی میش/وند ی/ا ترکیب/ی از تامین مالی داخلی و خارجی آن کشورها است؟

در بس//یاری از پروژهها ترکیبی از منابع استفاده شده اس//ت، باید یاد بگیریم که انجام پروژههای بزرگ نیازمند درهمتنیدگی بینالمللی اس//ت، به عن//وان مثال در یک پ//روژه نفت//ی در آذربایج//ان «او پی جی س//ی» که ۵۱ میلیارد دالر س//رمایهگذاری نیاز داشته است تامین کاال از کش//ورهای اروپایی انجام خواهد شد و به همان نسبت نیز از وامهای صادراتی کشورهای اروپایی استفاده خواهد شد.

€ €

ن//گاه تک بعدی به مناب//ع در جهان از بین رفته و نگاه ترکیبی مبتنیبر تامین منابع بهینه متناس//ب با کمترین هزینه سرمایه جایگزین شده است.

دلی/ل اینکه میگویید ب/ه مگاپروژهها اهمیت داده نمیشود چیست؟

ب//رای اینکه زیاد در موردش نمیش//نویم،از زمانی که تحریمها گش//ترش یافته است بیش//تر در حال شنیدن درب//اره نوس//انات ارزی، تورم، احتکار، تغیی//ر وزیران ...و هس//تیم تا تعریف مگاپروژهها در کشور. آیا شنیدهاید که برای حل معضل کولبران در مناطق غربی کشور چندین پروژه بزرگ متناس//ب با نیاز و کاب//ری آن منطقه ایجاد ش//ود؟ منظور بازارچههای مرزی نیس//ت، اگر آنها موفق بودند که دیگر نیازی به تعریف مگاپروژه نبود.

آی//ا در همین زمانی ک//ه ایران از خری//د هواپیماهای بوئینگ و ایرباس محروم ش//د به فک//ر تعریف مگاپروژه راهآهن پرس//رعت غرب به ش//رق و ش//مال ب//ه جنوب هس//تیم، این پروژه چنان ب//رای ایرانیان ملموس خواهد ب//ود که تامین مالی آن از طرف مردم انجام خواهد ش//د اما نه با چارچوبهای کهنه و غیر کارآمد گذشته.به نظر میرسد به شکل بسیار شدیدی درگیر روزمرگی هستیم.

در ای//ران حجم پروژههای نیمهتم//ام به ۰۰۱ میلیارد دالر رس//یده است، یکی از بدترین روندها در جهان، این پروژهها نش//اندهنده اتالف منابع و اولویتبندی نشدن آنهاست.

چ/را این همه انحراف از پروژهها ایجاد ش/ده و تعداد پروژههای نیمهتمام در ایران زیاد است؟

نظ//ام توس//عهای در ایران مش//کل دارد، نظ//ام تامین بودج//ه نی//ز عام//ل دیگ//ری اس//ت، بیش//تر در همان چارچوبهای گذش//ته حرکت میکنیم و هنوز کارآمدی س//رلوحه کارم//ان قرار نگرفته اس//ت، قرار نیس//ت همه اس//تانها پتروش//یمی داش//ته باش//ند یا همه استانها در زمینه کش//اورزی حرفی برای گفتن داش//ته باش//ند، هن//وز غربالگ//ری بیطرفان//ه، صادقان//ه و حرف//های در زمینه ظرفیته//ا و نیازها انجام ندادهایم، چون در حوزه دانش//ی آن دچار نقص هس//تیم و این نکته را نیز قبول نداریم.

پیشنهاد شما در حوزه مگاپروژهها برای ایران چیست؟

ابت//دا بای//د پروژهه//ا اولویتبندی ش//ده و پروژههای بیاهمیت کنار گذاشته ش//وند و پروژههایی بزرگ را در دس//تور کار قرار دهیم، به نظر من قطار پرس//رعت یکی از اولویتهای کش//ور اس//ت. باید تمام ت//الش را بر این پروژه قرار دهیم، به سبب تحریمها و حل آنها پروژههای منطق//های با همس//ایگان را در دس//تور کار قرار دهیم و سعی کنیم از مشاوران بینالمللی استفاده کرده و فضای شفاف را برای سرمایهگذاران ایجاد کنیم. بدون مکانیزمی شفاف، نظاممند وحضور افراد مستقل و با دانش در راس این مگاپروژهها موفق نخواهد بود.

€ € €

بدون مکانیسمی شفاف و نظاممند وحضور افراد مستقل و با دانش در راس این مگاپروژهها موفق نخواهد بود

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.