گرهادىش پسفيندقرهامسيروعطرنزيدورويپشنوش آتش فشانى

TOURISM - - كولهپشتي -

■ زهـرا قائمىفـر/ در70 كيلومترى غـرب شهـر »جيرفت« مناطـق ييلاقى و خوشآبوهوايـى ازجملـه »اسـفندقه« قـرار دارد كـه بـه واسـطه واقعشـدن در بخشهـاى پربـاران اسـتان كرمـان، همـواره از طبيعـت زيبايـى برخوردار بوده است.

ايــن منطقه بين شهرستانهاى جيرفت و بافت قرار گرفتــه و جنگلهاى بادام، بنه و اورس در بالادســت و نيــز باغهاى انبوه گــردو، بــادام، انجيــر، انــار و سپيدارهاى بلنــد، چشــماندازهاى دلانگيــزى را براى طبيعتگردان و گردشگران به همراه دارند. كوههــاى اطراف اسفندقه در فصول رويش، همواره اسير عطر زيره و آويشــن هســتند. همچنين چشــمه آبمعدنى گيشكى و مقبره ميرحيدر، از جذابيتهــاى ديگر اين منطقه محسوب مىشوند.

زيستگاه انار شـيطان: با گذر از تنگ سرگز دهســتان اسفندقــه به طول 24 كيلومتــر اطــراف آن را كوههــاى زيبا بــا پوشش گياهــى متنــوع ماننــد گياهان دارويــى و درختان كوهى دربرگرفته است؛ گياهانــي كه مهمترين پوشــش آنها شامل زيره كوهى، آويشــن، بومــادران، كلپوره، شيرينبيان، اسفند، خارشتر و... است.

اگرچــه گونههاى گياهى در شهرستان جيرفت بــا عرصههاى قابــل توجهى وجود دارنــد، اما گلپركى يا همــان انار شيطان از نادرتريــن گونههايى است كــه بهصورت درخــت و درختچه با گلهــاى خوشرنگ در دل كوه در فصل بهار تا اوايل تابســتان منظــرهاى وصفناپذيــر را بــه دوستداران طبيعت هديه كرده است.

اين درختچه نــادر در منطقه اسفندقه در مســاحت 50 تا 60 هكتارى بهصورت پراكنده در مســير روستاى حســينآباد به سمت قرقطوئيــه در چند نقطه در دامنههاى كوهســتانى و در بســتر رودخانــه با گلهايى بسيار زيبا و انبوه مانند چادرى نارنجى بخشى از آسمــان اسفندقه را به رنگينكمانــى از طبيعت، كوه، دشت و كشــت و زرع تبديل كرده است. با كمى فاصله از مركز دهستان اسفندقه (دولتآباد) نخســتين زيســتگاه گياهى انار شيطان در برابــر ديدگــان رهگــذران و گردشگــران نمايان مىشــود. اگرچــه يكپارچگى آنها با عبــور راه ارتباطى كمى بــه هم خورده، اما بىتوجهــى به نگهــدارى و حفاظت از ايــن گونههاى نادر خســارات بيشــترى را بــه آنها وارد كرده اســت. قرارگرفتن اين شكوفههــاى شيطانــى در بســتر رودخانه، شادابى و طراوت ويــژهاى را به اين گونه بخشيده است. زيســتگاه بعدى انار شيطان در دهســتان اسفندقه بــا فاصله كمتر از 4 تــا 5 كيلومتــر در روستــاى هوشكى واقع شده كه بوتههاى تنومند آن بــه نحوى است كه انگار چنديــن مرتبه از زمين رويــش كردهانــد و نمايــى خــاص را بــه ايــن منطقه دادهانــد. نكتــه قابل توجه اين است كه حفاظتنكردن از اين گونه نــادر توسط دستگاههــاى مربوطــه ازجملــه محيطزيســت و منابــع طبيعى شايد زنگ خطرى باشد براى نابودى داشتههــاى طبيعــى در منطقــه اسفندقــه و اينكــه گردشگران با روشنكــردن آتــش بىمســئوليتى خود را نســبت بــه طبيعــت چنــان نشان دادهاند كه خوشگذرانــى آنهــا به قيمت قلــع و قمع ايــن گونه نــادر رقم مىخــورد. قطعكردن درختــان انــار شيطــان توســط سودجويان بــه دور از چشــم هميــاران طبيعــت و محيطبانان روزبهروز به يك كاسبى تبديل شده كه غيرقابل جبران است.

آبگرم گيشكى، پزشك طبيعت: چشــمههاى آبگرم فراوانى در استان كرمان از دل زميــن و شكاف كوههــا مىجوشند. جوشــش اين چشــمهها از دل زمين با گرما و خواص طبيعى از زيبايىهاى خيرهكننده و چشمنواز منطقه است كه براى لحظاتى روح و روان آدمــى را به اعماق زمين در جســتوجو و كشــف ايــن زيبايىهــا بــه مهمانــى

مى برد، ازجملــه چشــمه آبگرم »گيشــكى« كه از نــوع مختلط گــرم در ارتفاعــات اسفندقه در مســير رابر به اسفندقــه واقع شده است. 1530 متــر ارتفــاع از سطح دريــا، 5 ليتر در ثانيــه آبدهى و 40 درجــه سانتىگراد دمــاى آب آن است. آبــى از نوع آبهاى قليايــى، بهصــورت جوششــى و به شكل رودخانــه كوچكــى در درهاى جريان دارد. ايــن آب فاقد تركيبات، گازهــا و بخارات مفيد بــوده، اما تركيبات مضــر هم ندارد و با بخار نســبتاً زلال است. چشمههاى آبگرم كه منشــأ اصلــى جوشش آنها ريشــه در زير زمين دارد، از نادرترين جلوههاى طبيعى استان و كشــور است كــه آبگرم با خواص گوگــردى را براى مداوا و درمان بيمارىها به گردشگران هديه مىكند. چشــمه آبگرم گيشــكى در 64 كيلومتــرى مســير اصلى كرمان به بردسير، راه فرعى منشعب از جاده اصلــى به طرف »ميهنهدره« در ضلع غربى رودخانه گيشــكى از شكاف سنگها خارج مىشود و عامل اصلى تشكيل آن به احتمال زياد گســل است. اغلب گازهاى موجود در آب اثــر درمانى دارند. يكــى از شاخههاى گردشگرى سلامت، طبيعتدرمانى است كه بــا اتكا به ويژگىهاى آبوهوايى و طبيعى اين منطقه و به منظور حفظ، بهبود و حصول مجدد سلامت جسمى و ذهنى فرد به مدتى بيشــتر از 24 ساعــت و كمتــر از يكسال انجام ميشود.

گردشگرى زمين در اسفندقه: بهتازگــى شكل جديــدى از گردشگرى به نام »ژئوتوريســم« يــا زمينگردشگرى در ميان مردم رواج يافته است. ژئوتوريســم اهدافــى مشــابه اكوتوريســم دارد امــا بهصورت ويژه بــه زيبايىها و جلوههاى زمين مىپردازد. آگاهى از نحوه تشــكيل جلوههــاى زمينشناسى به همــراه ديدن جلوههــاى طبيعى، گياهــان و حيوانات، زيبايــى ژئوتوريســم يــك منطقــه را تكميــل مىكنــد. ژئوتوريســتها (زمينگردشگرهــا) بــا ارائــه ايــن اطلاعــات تكميلــى ارزش تــور را دو برابر مىكننــد. درواقع ژئوتورها امكان بازديد از مناظر، زمينمنظرها و شكلهــاى طبيعــى و توضيــح فرايندهاى سطحــى و زيرسطحى كــه آنها را شكل دادهانــد، فراهم مىكنند. گردشگران با دنبالكردن محيطهاى طبيعى كه بــراى آنها تفســير و تعريف مىشوند، مىتواننــد بــا دريافت توضيحــات مربوط به زمينشناســى و همچنين زندگى گياهان و جانــوران در گذشتــه و حــال ديدگاهى جامع درخصوص اكوسيستمها پيدا كنند كه ايــن خود حمايت آنهــا را براى حفاظت از اكوسيستمها براى نسل ما و نسلهاى آينده تقويــت خواهد كرد. يكى از مناطقى كه در سفر به كرمان مىتوان اين شيوه گردشگرى را پيــاده كــرد، در 13 كيلومتــرى شمــال روستــاى اسفندقــه و در جنــوب روستاى »حسينآباد « واقع شده است؛ پديدهاى به نام »درپوشهاى آتشفشانى .«

درپـوش آتشفشـانى چيسـت؟ هنگامى كه مواد مذاب آتشفشانى باقىمانده در مجراى آتشفشــان فعال سرد مىشوند، درپوش آتشفشانى ‪Volcanic plug)‬ ( به وجود ميآيد.

ايــن ساختــار را گردن آتشفشــانى يا گردن گــدازهاى نيز مىنامنــد. در زبان فارســى نامهــاى مختلفى بــه آن داده شده است. دودكش آتشفشــانى، تنگه يا گردنه آتشفشــانى و درپــوش آتشفشــانى كه بــه نظر مىرســد اين نام كــه در واژهنامه زمينشناســى دكتــر »فريــد مــور« آمده، بــه تعريف ايــن ساختار نزديكتــر است. سردشدن ماگما در مســير مجراى خروجى آتشفشــان باعــث مســدودشدن دهانه آن در پايــان فوران خــود مىشــود. در نتيجه در زمــان فعاليت مجدد آتشفشــان، در اثر افزايش فشار گازها و مواد مذاب از پايين، اين بخش مســدودشده با انفجار بهصورت ذرات خاكســتر، لاپيلىهــا و بمبها به بالا پرتاب ميشود و مســير مجراى آتشفشان مجدداً گشــوده مىشود، اما اگر در آخرين فعاليت آتشفشان، مجراى خروجى با مواد مذاب پر شود و پس از آن آتشفشان ديگر فعاليتــى نداشته باشد، به مــرور زمان و با فرسايش مواد اطراف مجراى مســدودشده، اين بخش از آتشفشــان بــه دليل مقاومت بالايــى كــه دارد، بهصــورت يــك ستون برجســته و برافراشتــه نســبت بــه اطراف خودنمايى مىكند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.