آرامگاه اسرارسبزوار

TOURISM - - پرسه -

■ پويـا جوانمرد/ سـبزوار يكـى از شهرهاى استان خراسـان رضوى اسـت كه در شمالشرق ايران قرار گرفته و با مركز استان يعنى شهر مشهد حدود 240 كيلومتر فاصله دارد.

اين شهر كه در گذشته نامهاى متفاوتى همچون »بيهق«، »ساسويــه«، »ساسانآبــاد« و »سربداران« داشته است، حدود 250هزار نفر جمعيت دارد. سبزوار از ديربــاز مراكز علمــى و دانشــگاهى و بهخصوص حوزههاى علميــه قدرتمندى داشته اســت و به همين دليــل از نظــر فرهنگــى، دانشــگاهى و تاريخى شهر مهمــى اســت. همين اهميــت باعث شده تــا اين شهر انديشــمندان شاخصى را در خود پــرورش دهد. يكى از اين انديشمندان برجسته »ملاهادى سبزوارى« بوده است كه مىخواهيم سرى به آرامگاه وي واقع در شهر سبزوار بزنيم.

ملاهادى سبزوارى كيست؟ هادى سبزوارى يكى از عالمان و انديشــمندان برجسته در زمينه علوم و فلســفه اسلامــى بــود. وى در ســال 1212 هجرى قمرى در شهر سبــزوار به دنيا آمد. علوم مقدماتى را در سبــزوار آموخت و سپس براى يادگيرى بيشــتر و تكميل آموختههايش به شهر مشهد سفر كرد.

پس از آن، به اصفهان رفت تا در زمينه فلســفه و عرفــان آموزش ببينــد. او در ســال 1242 هجرى قمــرى يعنــى در سن 30 سالگــى دوباره به مشــهد برگشــت و مدت 5 ســال را به تدريــس در مدرسه »حاجحســن« مشــهد گذراند. »ملاهادى سبزوارى« در طــول سالهايى كــه همچون يك طلبــه پرتلاش، به دنبال يادگيرى علــوم مختلف دينى بود، در كلاس درس استادانــى همچــون »ملاحســين سبــزوارى«، »شيخمحمدتقــى رازى«، »محمدابراهيــم كلباســى«، »ملاعلــى مازندرانــى« و »ملااسماعيــل كوشكى« حاضر شد و از دانستههاى آنان بهره گرفت. ملاهادى سبــزوارى اشعارى نيز بهصــورت غزلهاى حكمى و عرفانى ســروده و تخلص وي در اشعــارش »اسرار« بوده است.

از ملاهــادى سبــزوارى آثــار ارزشمنــدى برجــاى مانــده است كــه از مهمترين آنهــا مىتوان بــه »اسرارالحكمــه فىالمفتتــح المغتتــم«، »النبراس فىاسرارالاساس«، »ديوان اشعار«، »راح قراح و كتاب

رحيق در علــم بديع«، »مفتاحالفلاح و مصباحالنجاح« و همچنيــن »رسائــل حكيــم سبزوارى« اشــاره كرد. علاوهبــر اينها منظومــه و شرح منظومــه سبزوارى نيــز از وي بهجــا مانده كــه در اين اثر، بــه تلخيص »اسفار« ملاصــدرا پرداخته است. ملاهادى سبزوارى از بزرگترين فيلســوفان اسلامى است، بهطورى كه دانشــمندان معاصر و بعدى، او را ارسطوى زمان خود شمردهاند. وي در بيستوپنجمين روز از ماه ذىالحجه سال 1289 هجرى قمــرى، در سن 77 سالگى و پس از يــك عمر پربار در زمينه يادگيرى علوم اسلامى و تدريس آنها از دنيا رفت. در حال حاضر آرامگاه اين شخصيت برجســته در شهر سبزوار و در ضلع جنوبى ميدان كارگر اين شهر قرار دارد.

نگاهى به آرامگاه: بنــاى اوليه اين آرامگاه يكســال پس از درگذشت ملاهــادى سبزوارى يعنى در ســال 1290 هجــرى قمرى توســط »ميرزايوسف مســتوفىالممالك« ساخته شــد. ميرزايوسف در نظر داشت در كنار اين آرامگاه يك مدرسه براى آموزش علوم دينى نيز تأسيس كنــد و »ملامحمد سبزوارى« پســر بزرگ ملاهــادى را نيــز بهعنوان مــدرس اين مدرســه انتخاب كند، ولى ملامحمــد درگذشت و به همين دليل اين مدرسه ساخته نشــد. نگاهى دقيقتر به

بناى آرامگاه مىاندازيم. ساختمان اين بنا بهطور كامل از جنس آجــر ساخته شده است. اين ساختمان از يك اتــاق اصلى مقبره و چهار ايــوان در اطراف اين اتاق اصلى تشكيل شده، ضمن اينكه گنبدى آجرى بر روى اتــاق اصلى مقبره قرار گرفتــه است. البته دو حجره و دو ايوان كوچك نيز در اين مجموعه وجود دارد.

ورودى بنــا از سمــت شمالشرقــى و ايوانهاى واقع در اضلاع شرق و غرب به سمت بيرون باز است كــه سه نورگير نيــز دارد. اگر به سقــف اتاق گنبد و همچنيــن سقف چهار ايوان اطــراف بنگريد، مىتوانيد آينهكارىهاى انجامشده در آنها را مشاهده كنيد كه زيبايــى خاصى دارند. اين آرامگاه جزو بناهاى داراى طراحــى داخلى »چليپايىشكل« اســت. در ساخت بنا بهطــور عمده از آجر با ملات گچ و گچ خاك استفاده شــده است. وجود يك گنبد فيروزهاىرنگ و استفاده از كاشىكارىهاى رنگارنــگ بر زمينه لاجوردى از عواملى هســتند كه در زيباســازى بناى آرامگاه نقش مهمــى دارنــد. شايان ذكــر است كه گنبد، پوششــى كاشىكارىشــده دارد كــه در طــول سالهــا چندبار بازسازى شده است. همچنين جالب است كه يكسرى از تزيينات آينهكارى اين قسمت بازسازى نشدهاند.

بــراى ساخــت قبر نيــز از سنگ مرمــر بزرگى استفاده شده اســت، البته در گذشته گويا قبر از جنس گچ بوده و روى آن نيز صندوقى چوبى تعبيه شده كه در حال حاضر اثرى از اين صندوق ديده نمىشود.

گنبد آسـيبپذير: در محوطه اطراف بنا، در مجموع چهــار باغچه ديده مىشود كــه دو باغچه در سمــت شرق و غرب كوشك قــرار دارند و دو باغچه ديگر نيز در سمت جلو واقع شدهاند.

نكتــهاى كه در مــورد گنبد آرامگــاه ملاهادى سبزوارى وجود دارد، اين است كه اين گنبد با استفاده از چنــد نيمدايره ساختــه شده است؛ مــوردى كه در بيشــتر گنبدهاى معمارى سنتــى ايرانى كه در بناهاى ديگر مىبينيم، ديده نمىشود. اين نوع گنبدها در برابر فشــارهايى كه به آنها وارد مىشــود، آسيبپذيرتر هستند. شايد به همين دليل باشد كه هماكنون تركهايى در روى آهيانه گنبد آرامگاه به چشم مىخورد.

آرامگاه ملاهــادى سبزوارى بهعنــوان يك اثر تاريخــى ارزشمنــد در 9 مرداد ســال 1355 هجرى شمســى با شمــاره ثبت 1334 در فهرســت آثار ملى ايران به ثبت رسيد.

شـهر سـبزوار خاسـتگاه دانشـمندان و انديشـمندان بزرگـى بـوده كه از سرشـناسترين آنها ميتوان به »حاجملاهادى سـبزوارى« اشاره كرد؛ آرامگاه اين شخصيت برجسته در ميان اهالى سبزوار با نام »آرامگاه اسرار« معروف است

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.