فرشمشاهيرنياوران

دستبافتههاىنفيسى كه داستانهاى كهن ايرانزمين را بازگو ميكنند

TOURISM - - پرسه -

■ عليرضا كيخا/ فرش ايرانى نفيسترين و زيباترين فرش دنيا و از گرانبهاترين صنايعدستى جهان اسـت. در كاخها و عمارتهاى كشـورمان فرشهايى بسـيار زيبا و بىنظير وجود دارد كه در اين گزارش به نمايـش بعضى از فرشهاى كاخ اصلى نياوران مىپردازيم. با ما همراه باشيد.

كاخ نياوران يكى از سه كاخ بزرگ پايتخت و آخريــن محل اقامت خاندان پهلوى در تهران و ايران اســت كه در آن اشــيايى بســيار گرانبها قرار دارد. ازجمله آنهــا مىتوان به آثار هنــرى مثل تابلوهاى نقاشــى هنرمندان بزرگ دنيا و ظروف و لوازم دكور بسيار زيبا و باارزش اشاره كرد، اما صنايعدستى كه فقط مختص كشــور عزيزمان است، فرشهاى ايرانى زيبايى اســت كــه در اين كاخ پهن شــده و هر يك نقشونگارى زيبا دارند.

هر كــدام از اين فرشها در كارگاه يك شــهر متفاوت در ايران بافته شده و براى اين كاخ بهصورت اختصاصى تهيه شده است.

ازجملــه مهمتريــن ايــن فرشهــا مىتــوان به فرش »داســتان شــيخ صنعان و دختر ترسا« و فرش »سلاطين« اشاره كرد.

فرش مشهور نياوران: فرش مشاهير يكى از زيباترين و ماندگارترين فرشهاى جهان است كه با 109 تن از پادشاهان ايران، 56 تن از مشاهير جهان و 16 تصوير از حجارىهاى مربوط به دوره ساسانى و هخامنشى طراحى شده است. اين فرش 18 متر مربع مســاحت دارد و در تاريخ 1299 خورشيدى توسط حسنخان شــاهرخى، طراحى و به دســت استاد على كرمانى بافته شده است. حاشيه فرش نياوران اقتباس از كتاب »عجم« تأليف فرصتالدوله شيرازى است و در متن فرش هم نمونههايى از اين كتاب آورده شده و نام افراد نيز در كنار آن قيد شــده است. در قسمت تحتانى متن فرش هم عكسى از احمدشاه قاجار نقش بسته است.

از ويژگىهاى طراحى اين اثر شــاخص مىتوان به تقسيم متن فرش به دو دسته اشاره كرد؛ بهگونهاى كــه در قاب بيضى وســط فــرش تصويــر بعضى از

فرش مشـاهير يكى از زيباترين و ماندگارترين فرشهاى جهان اسـت كه با تصوير 109 تن از پادشاهان ايران، تن از مشاهير جهان و 16 تصوير از حجارىهاى مربوط به دوره ساسانى و هخامنشى طراحى شده است

مشاهير طراحى شــده و كمتر جنبهاى از تاج و تخت ســلطنتى در آن ديده مىشــود و طراح، فضاى حاكم بر وســط فرش را شاعرانه و با نقوش گياهى طراحى كرده است.

در متــن اطراف بيضــى هم نقوش ســلاطين و شاهان را مشــاهده مىكنيم كه كاملاً فضاى سلطنتى اســت و اين موضوع از نحوه نشستن، طراحى لباس، تاجهاى سلطنتى كه بر سر دارند و ساير موارد كاملاً مشخص است.

از ديگر نقاط قوت اين فرش رعايت پرسپكتيو و طراحى ماهرانه اندامها و فيگورهاست و در طراحى قســمت بــالاى آن، از ســتونهاى دوره هخامنشــى استفاده شده است.

ازجملــه مشــاهير ايرانى بافتهشــده بــر روي فــرش مىتوان به كيومرث، طهمورث، جمشــيد جم، ضحاك، فريدون، افراســياب، گرشاسب، كيكاووس، كيخســرو، اشك اول، خسرو، اردشــير بابكان، بهرام

گور، انوشــيروان دادگر، خســروپرويز، پوراندخت، مهيندخت، فرحزاد، شاهاســماعيل، شاهعباس صفوى، نادرشاه، كريمخان زند و ناصرالدينشاه اشاره كرد.

ازجملــه مشــاهير جهــان نيز تصويــر حضرت موسى(ع)، حضرت سليمان(ع)، رومولوس، كنفسيوس، سقراط، اسكندر، كلويس، تراژان، كنستانتين، حضرت عيسى(ع)، قيصر سزار، چنگيزخان، عمر (خليفه دوم)، شــارلمان، لويــى نهم، گيــوم تل، كريســتف كلمب، فرانســوا اول، لويى چهاردهــم، فردريك دوم، ژرژ واشنگتن و ناپلئون ديده مىشود.

فرش شيخ صنعان و دختر ترسا:

بهطور كلى شش اثر از نفيسترين و قديمىترين فرشهاى راور و كرمــان در مجموعــه فرهنگــى و تاريخى نياوران وجــود دارد كــه از نفيسترين ايــن فرشها مىتوان به دو قاليچهاى اشــاره كرد كه هنگام ورود به موزه پارچه و لباسهاى سلطنتى به چشم مىخورد.

اين دو قاليچه نخ و ابريشــم با طرحى از داستان شيخ صنعان و دختر ترسا برگرفته از كتاب منطقالطير عطار بافته شده است.

فرش صيرفيان، زينتبخش كاخ:

از مجموعه فرشهــاى نفيســى كــه در كاخ نيــاوران توجــه هر بازديدكنندهاى را به خود جلب مىكند، دو تخته فرش اســت كه توســط كارگاه صيرفيان بافته شده است. مرحوم اســتاد حاجآقارضا صيرفيان (1260-1353 خورشــيدي) بنيانگذار فرش صيرفيان، صراف بسيار معتبرى در بازار اصفهان و مورد احترام خاص و عام بود. در عين حال به هنر اصيل فرش عشق مىورزيد و اقدام به جمعآورى فرشهاى هنرى مىكرد.

فرش ســلاطين يكــى از نمونــه فرشهاى كاخ نياوران اســت كه توســط اين كارگاه از جنس كرك و ابريشــم بافته شده و بر روى آن تصاوير پادشاهان اسطورهاى شاهنامه نقش بسته است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.