اتحادمیاندوطایفه باوجود«بیبی» همسراصلیخان

Vizhenameh - - ‪IRAN BANOO - زهره شریفی

«...تعــداد زنهــای انــدرون بــه شــانزده نفــر میرســید؛ معموالً رؤســای طوایــف بــا زنــان متعــددی ازدواج میکننــد و تــا آنجایــی کــه اســتطاعت مالیشــان اجــازه دهد تعــدادی همســر در خانــه نگهداری میکننــد. زنهــا تقریباً تمــام کارهــای خانه را انجــام میدهند. شــنیدم بعضــی از مردان دو، ســه و حتــی چهار همســر اختیــار کردهانــد. تعداد زوجات خان هر چه بیشتر باشد به قدر اعتبارش میافزاید چرا که داشتن همسر بیشتر، طبعاً پسران و دختران زیادتری خواهند داشت .... » ردپای زنان در نوشــتههای «ایزابال بیشــوپ» جهانگردی که خود یک زن بود را میتوان بیشــتر در تعاریــف این بانوی فرنگی از زنــان اندرونی خانهای بختیاری و شرح مالقاتهایی که با آنان داشته است، یافت. توجهسیاحانبهچندهمسرگزینی

بیشتر ســیاحان و اروپاییهایی که از دوره صفویه و قاجار از ایران به هر دلیلی بازدید کرده و از نزدیک بــا خانوادهــای ایرانــی رفت و آمد داشــتند شــاهد تعــدد زوجــات و حضــور چندیــن زن در خانه یک مــرد ایرانــی بودهانــد و در نوشــتههای خــود به آن اشاره کردهاند. «ایزابال بیشوپ» نیز در بخشهایی از یادداشــتهای خود از چند همسرگزینی مردان بختیاری و چادرنشین، نوشته است و گاهی به نقد آن پرداختــه کــه این نوع روش در همســرداری کار نادرستی بوده است.

شاهدیبرتعددزوجاتمردان

این بانــوی فرنگی از همان روزهای اول ســفر خود که از تهران آغاز شد شاهد زنانی بود که در اندرونی شاه ایران، ناصرالدین شاه، در کنار هم و به اجبار در حرمســرا زندگی میکردند. وی در ادامه سفر خود نیز بــه هر نقطهای از جمله محــدوده جغرافیایی ایالت و بختیاریها میرســید ردپای ســنت تعدد زوجات را از نزدیک مشاهده و از چگونگی وضعیت زندگی این زنان در سفرنامهاش روایت کرده است که چطور آنان در چنین شــرایطی کــه هوو و رقیب هم بودند کنار هم زندگی میکردند.

انتخابزن،برایشوهرش

در مقالــه « نقــش و جایــگاه زن در ایــل بختیــاری در دوره قاجــار از دیــدگاه ســیاحان اروپایــی» آمده است: «چندهمســری در بین ایالت، بیش از دیگر اقــوام ایرانــی رواج دارد. این مســأله به شــکلهای مختلفــی توجــه ســیاحان را جلــب کــرده اســت. چندهمسرگزینیدرکشورهایمسلمان،مسألهای بغرنــج نیســت و از لحاظ شــرعی تا چهار همســر اختیارکــردن مشــکلی نــدارد. در ایــل بختیــاری، چندهمســری آنقدر معمول بود که خود زن برای مردش همسری انتخاب میکرد .... »

«خانمدکتر»درمیانبختیاریها

در میــان جهانگردانــی که بــه ایران ســفر کردهاند «الیزابت مکبن روز» یکی از زنان اسکاتلندی است کــه در دوران مشــروطه بــه ایــران آمــده و مدتی را بهعنــوان پزشــک در میان مردم بختیــاری زندگی کرد. آنطورکه روایت شده است خانم مکبن پس از فراغت از تحصیل در رشــته پزشکی برای مدتی در لندن مشــغول به کار میشــود. تا اینکه در سال 80۹۱ به یک آگهی با عنوان« یک خانم دکتر برای (کار) در شــرق نیازمندیم» جــواب داده و بهعنوان دستیار یک پزشک ارمنی به ایران میآید.

عللچندهمسریازنگاه«الیزابت»

الیزابــت همــراه آن پزشــک ارمنــی بــه میــان ایل بختیــاری آمــده و مدتهــا در کنــار آنــان زندگــی میکنــد. در مقالــه «نقــش و جایــگاه زن در ایــل بختیاری در دوره قاجار از دیدگاه سیاحان اروپایی» آمــده اســت «مکبــن روز» بــه چندهمســرگزینی بهطــور خــاص توجــه کــرده و آن را بــا قانــون تکهمســری غــرب مقایســه کــرده اســت. جالب است بدانیم که این زن چند علل چندهمسری در ایــران را اینطور میدانــد:«... زنان در حال حاضر، در اواخر دوره قاجار، مســتقالً قادر بــه اداره زندگی و تأمین معیشــت خود نیســتند، تعداد مردان به علــت شــرکت در جنگهــا یــا بــه عللی دیگــر، به مراتب کمتر از زنان است، درحقیقت عرِف تعدد زوجــات یا چندهمســرگزینی، زنهــا را از قحطی و گرسنگی و از همه مهمتر از ورود به منجالب فساد و انحراف بازمیدارد .... »

خواستگاریبرایشوهر

خانــم مکبــن در نوشــتههای خــود دربــاره چندهمســرگزینی در میان ایل بختیاری و اهمیت آن مینویسد: «بزرگترین ابراز محبت یک بیبی (لقب زنان طبقه اشرافی بختیاری) به خانمی آن است که وی را برای شوهرش خواستگاری کند.» به نظر این پزشک اسکاتلندی، در کشورهای مسلمان

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.