خوشترین روزهای خانم کالرا با زنان ارمنی اصفهان

زنان روزگار قاجار به روايت کالرا کولیور رايس:

Vizhenameh - - News - زهره شریفی

«...هنگامی که دختران بســیار کوچک یعنی هشت یا نه سالهاند، نامزد میشوند، اما تا سن شانزده سالگی زناشــویی نمیکنند و اصوالً تفاوت سنی زیادی میان زن و شوهر وجود ندارد. اکثر نامهای یهودی اســامی آشنایی اســت که در کتاب مقدس دیده میشود. اســمهایی چون عذرا، اسحاق، منسی و نظایر آن؛ و زنان بسیاری به اسامی استر، ساره(سارا) و بتیاس نامگذاری میشوند. هرچند نامهایی چون طاووس، مروارید، شوشــنا، عالوه بر ســلطنت، کشور، نصرت و کافی که میتوان آنها را فارسی انگاشــت نیز در میان آنان رواج دارد. نــام اخیر یعنی «کافی» زمانی بر دختری نهاده میشــود که انتظار دارند فرزند بعدی پســر باشــد...». این بــار «کالرا کولیور رایس»، نویسنده انگلیسی در کتاب خود، درباره زنان یهودی و ارمنی که در ایران در زمان احمدشاه قاجار زندگی میکردند نیز نوشته است و به توصیف زندگی و آداب و رسوم و حتی پوشش آن زنان پرداخته است.

زنان اقلیتهای مذهبی در ایران حضــور اقلیتهای مذهبــی در کنار مســلمانان در ایران ریشــهای تاریخی دارد کــه معروفترین آنان زردشــتی، ارمنــی و یهــودی هســتند. خانــم رایس کــه همــراه همســر مبلغ خــود بــه ایران ســفر کرده بود در کنار نوشــتن از وصف حال و شــرایط زندگی زنــان ایرانــی دربــاره زنــان اقلیتهــای مذهبی نیز نوشته اســت. بهگفته این بانوی انگلیسی در بیشتر شــهرهای بزرگ ایران از جمله محلهای مشــخص برای اسکان یهودیان وجود دارد.

پوشش زنان یهودی در اواخر قاجار زنــان یهود بنــا بــر نوشــتههای خانم رایــس در آن زمــان روبند بر چهــره نمیزدند، اما چادر ســیاهی را که همه زنان شهرنشــین مسلمان بیرون از خانه به ســر میکردند، پذیرفته و صورت خود را کامالً با آن میپوشاندند. در خانه نیز دامنهای نسبتاً بلند، بلوز آســتین کوتاه و کت میپوشیدند و چارقدی به سر کرده و آن را زیر چانه سنجاق میکردند. موها و چشــمان اغلب آنان سیاه بوده و گاه افراد مو بوری هم در میان آنها دیده میشد.

آشنایی به زبان فارسی، انگلیسی و فرانسه با وجــود آنکه فرهنگ اقلیت یهــودی از جنبههای مختلــف با مردم ایران فرق داشــته اســت اما آنان خود را با آن شــرایط وفــق داده بودند. عبری، زبان عبــادت و فارســی، زبان محاورهای آنــان با ایرانیان بــوده اســت و جالــب اســت کــه بــه دانســتن زبــان انگلیســی و فرانسه نیز به جهت پیشــرفت در امور کاری و اقتصــادی خود توجه کرده و حتی بســیاری از آنها در مدارس انگلیســی، فرانسوی و امریکایی تحصیل میکردند.

دختران باسواد یهودی در اندرونی کالرا رایــس رفتــن دختــران یهــودی بــه اندرونــی خانمهــای ایرانــی بــرای تدریــس زبــان فرانســه را امری عادی میداند، چرا که این دختران با داشتن ســواد فرانســه میتوانســتند آن زبــان را بــه زنــان ایرانی آمــوزش دهند. از جمله هنرهای دیگری که بســیاری از زنان یهودی با آن آشــنا بودند «برودری دوزی» بــود کــه بــه زیبایــی آن را انجــام میدادند. حتــی بعضــی از این زنان رویههــای کفش کتانی را میبافتند تا جایی که تعدادی از آنها در اســتخدام بخش صنایع ابریشم در شهر یزد بودند.

مالقات زنان در مسیر زیارتگاه از جملــه مکانهایی که خانــم رایس برای مالقات زنــان یهودی با یکدیگر اشــاره میکند زیارتگاههای متعــددی بــوده اســت که ایــن زنان اغلــب در طی راه بــا یکدیگــر مالقــات میکردنــد. دربــاره یکی از ایــن زیارتگاههــا کالرا مینویســد: «...بــرای نمونــه زیارتگاهــی در حدود پانزده مایلی اصفهان اســت کــه گوینــد مدفــن استربانو-شــهبانو اســتر، ملکــه خشایارشــا که مقبره او در همدان است- میباشد. در جوار این زیارتگاه گورســتانی بــزرگ و خازن آب و آب جــاری بــرای شستوشــوی مــردگان وجــود دارد...»

زنان ارمنی ساکن جلفای اصفهان کالرا رایس در بخشی از کتاب خود بعد از نوشتن از زنان پارســی و یهودی، به زنان ارمنی و وصف حال آنان در ایران زمان احمدشــاه قاجــار میپردازد. از آنجایــی که این بانــوی فرنگی همراه همســر مبلغ خــود در منطقــه جلفــای اصفهــان بــود در نتیجــه بیشــترین توصیفات خود از زنان ارمنی آن منطقه را در نوشتههای خود دارد. جلفا در آن زمان مکانی کوچــک بــا خیابانهای باریــک ودیوارهــای بلندی بــوده که مردم آن منطقــه در پاکیزه نگه داشــتن و حفظ ظاهر آن دقت بسیاری داشتند.

کت و دامن با روسری ابریشمی بلند ایــن خانــم انگلیســی دربــاره پوشــش زنــان ارمنی در ایرانــی اینطــور مینویســد: «...ایــن روزهــا تنها زنان مســن لباس ملی زیبایشــان را بر تن میکنند و دختــران و زنــان جــوان در خانه بلوزهای آســتین کوتاهــی که تقریباً مشــابه لبــاس اروپاییان اســت و در بیرون خانه همانند زنان مسلمان چادری سیاه

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.