‘Is léiriú idéalach é léiriú an oileáin sa dán An tEarrach Thiar’

Irish Independent - Seachtain - - Réidh le Plé! -

Is dán maoithneach é An tEarrach Thiar le Máirtín Ó Direáin, ina léiríonn sé grá as cuimse d’oileán a óige. Ó thús go deireadh, tá an Direánach ag cuimhneamh siar ar laethanta simplí a óige ar Árainn. Scríobh sé an dán seo nuair a bhí sé ag cur faoi i mBaile Átha Cliath, blianta fada tar éis dó an t-oileán a fhágáil. Cé gur shocraigh sé sa

phríomhchathair ar feadh a shaoil, d’fhill sé ar an oileán arís agus arís eile ina chuid filíochta.

Sa dán seo, déanann an Direánach idéalú ar an oileán agus ar gach ar bhain leis. Sa chéad véarsa feicimid ‘Fear ag glanadh cré/ De ghímseán spáide/ Sa gciúineas shéimh/I mbrothall lae:/Binn an fhuaim/san Earrach thiar.’ Molann an file obair an fhir seo, é i dtiúin le gach a bhfuil mórthimpeall air. Tá simplíocht ag baint leis an íomhá seo den fhear ag obair go dian leis féin agus an ghrian ag spalpadh anuas air. Tá laochas ag baint le hobair an fhir agus é láidir agus fuinniúil.

Cuirtear leis an atmaisféar idéalach sin sa chéad véarsa eile. Feictear ‘Fear ag caitheadh/ Cliabh dhá dhroim/ Is an fheamainn dhearg/ Ag lonrú/I dtaitneamh gréine/Ar dhuirling bháin : Niamhrach an radharc/ San Earrach thiar.’ Is fear láidir eile é seo, é ag iompar feamainne gan aon stró air. Is álainn iad dathanna na gréine ag taitneamh ar an bhfeamainn dhearg agus ar an trá bhán. Tá an fear seo léirithe go hidéalach agus obair mhacánta ar bun aige.

Sa tríú véarsa, féachann an Direánach ar obair na mban, iad ‘i locháin/ In íochtar diaidh-thrá,/ A gcótaí craptha,/Scáilí thíos fúthu:/Támhradharc síothach/San Earrach thiar.’ Tá na mná ag obair as lámha a chéile agus ag cabhrú lena chéile agus iad ag bailiú feamainne ar an trá. Is síochánta an radharc é de mhná ag baint sult as an obair in aice na farraige. Sa véarsa deireanach, léirítear na fir óga ag ‘teacht chun cladaigh’ tar éis dóibh an lá a chaitheamh amuigh ag iascaireacht. Is ‘currach lán éisc’ atá acu, iad ag teacht abhaile ag deireadh an lae sásta lena bhfuil bainte amach acu. Arís, is léiriú thar a bheith idéalach é seo ar mhuintir an oileáin ag dul abhaile tar éis lá fiúntach, agus torthaí a gcuid oibre le feiceáil agus le brath. Níl amhras ar bith ann, mar sin, ach gur léiriú thar a bheith idéalach é an léiriú a dhéanann an Direánach ar idéal an oileáin agus ar mhuintir idéalach a óige sa dán seo.

Gluais:

idéalach: idealised dán maoithneach: sentimental poem ag cuimhneamh siar: reminiscing shocraigh sé sa phríomhchathair: he settled in the capital city idéalú: idealisation simplíocht: simplicity laochas: heroism obair mhacánta: honest work síochánta: peaceful fiúntach: worthwhile

Ceisteanna:

1. Déan plé ar an úsáid a bhaineann an file as fuaimeanna sa dán seo.

2. Céard iad na híomhánna is láidre atá sa dán seo, dar leat féin? 3. Cad é príomhthéama an dáin seo?

4. Déan plé ar mhaoithneachas an dáin seo.

5. Tabhair cuntas ar na mothúcháin a bhí agat agus tú ag léamh an dáin seo.

6. An gceapann tú go bhfuil an dán seo réalaíoch? Cén fáth?

Gníomhaíochtaí don Scrúdú Cainte - Labhair leis an duine in aice leat faoi na nithe seo a leanas:

1. An raibh tú riamh sa Ghaeltacht?

2. Ar chaith tú tamall ar aon cheann de na hoileáin amach ó chósta thiar na hÉireann?

3. An gceapann tú go raibh saol níos déine ag daoine ag an am sin ná mar atá againn sa lá atá inniu ann?

Newspapers in Irish

Newspapers from Ireland

© PressReader. All rights reserved.