Әде­би Ан­глия

Tengri - - Destination - Мәтіні Пол Барт­летт фо­то Shutterstock

Ан­глия өзінің жа­зу­шы­ла­ры­мен және ақын­да­ры­мен та­ны­мал — әлем­де­гі ең атақты ро­ма­ни­стер мен дра­ма­тург­тер­дің кей­біре­улері осын­да дү­ни­е­ге кел­ген. Ағы­л­шын әде­би­етінің үш ұлы саңлағы: Уи­льям Шекс­пир­ге, Чарльз Дик­кен­ске және Джейн Остин­ге ша­быт бер­ген жер­лер­де біз­бен бір­ге са­я­хат­таңы­здар. Біз сіз­дер­мен бір­ге олар­дың ізі­мен са­парға ат­та­на­мыз.

Көп­те­ген адам­дар үшін ағы­л­шын әде­би­еті ту­ра­лы сөз қозғалған­да бір­ден естеріне тү­сетін алға­шқы есім — XVI ға­сыр дра­ма­тур­гі Уи­льям Шекс­пир. Оның дра­ма­ла­ры мен со­нет­терінің тақы­рып­та­ры әм­бе­бап болған, сон­ды­қтан олар біздің за­ма­ны­мы­зда да өзек­тілі­гін жоғалт­пай отыр. Оны тағы «Эй­вон­нан шы­ққан бард» деп те атай­ды. Адам бо­лу де­гені­міздің не екен­ді­гі ту­ра­лы ай­тқан Шекс­пир­дің сөз­дері әлі күн­ге дей­ін қазір­гі за­манғы адам­дар­дың жүрек­тері­нен де орын та­уып жа­та­ды.

Ол 1564 жы­лы ағы­л­шын­ның Уэст-мид­лендс граф­ты­ғын­дағы Эй­вон­дағы Страт­форд са­уда қа­ла­сын­да дү­ни­е­ге кел­ген. Ол өмірінің

алға­шқы және соңғы жыл­да­рын өт­кіз­ген қа­ла Лон­дон­ның Marylebone стан­ци­я­сы­нан пой­ы­з­бен екі сағат­тық жер­де ор­на­ласқан. Эй­вон­дағы Страт­форд­та сон­дай-ақ

Royal Shakespeare Company ком­па­ни­я­сы ор­на­ласқан, ол үне­мі өз­геріп оты­ра­тын Шекс­пир­дің те­атр қой­ы­лым­да­рын ұсы­на­ды.

Қа­ла­ның өзін­де және оның төңіре­гін­де сіз­дер ең атақты ағы­л­шын жа­зу­шы­сы­мен бай­ла­ны­сты бір­не­ше жер­ге ба­рып, оның ізі­мен жү­ре ала­сыздар. Мы­са­лы, ол дү­ни­е­ге кел­ді деп есеп­те­летін ағаш үй, оның әй­елі

Энн Хэт­эу­эй­дің ша­ты­ры са­бан­нан жа­салған кот­те­джі және Шекс­пир 1597 жыл­дан ба­стап 1616 жы­лға дей­ін өле-өл­ген­ше өмір сүр­ген оның үйі — New Place. Бұл мұра­жай­лар жыл бойы ашық тұра­ды.

Нақ осы Лон­дон­да Шекс­пир ал­ды­мен ак­тер ретін­де сахна­да, со­дан соң шы­ғар­ма­лар жи­нағы 37 пье­са мен 154 со­нет­ті қам­ты­ған дра­ма­тург және ақын ретін­де та­быс пен та­ны­мал­ды­ққа қол жет­кізді.

Оның пье­са­ла­рын көзі тірісін­де қа­лай орын­дал­са, сол күй­ін­де кө­ру үшін лон­дон­дық Globe Theatre те­ат­ры­на ба­ры­ңы­здар, бұл — пат­шай­ым Ели­за­ве­та І за­ма­нын­дағы те­атр­дың қазір­гі нұсқа­сы. Ол ашық ас­пан астын­да ор­на­ласқан, сон­ды­қтан он­да бар­мас бұрын ауа рай­ын нақты­лап алы­ңы­здар. Globe Theatre те­ат­ры London Bridge стан­ци­я­сы­ның жа­нын­дағы оңтүстік Лон­дон­да ор­на­ласқан, се­ру­ен­деріңізді shakespearewalks.com ұй­ым­да­сты­рған гид­пен бір­ге сол жер­ден де ба­ста­уға бо­ла­ды. Экс­кур­сия кезін­де сіз­дер ұлы ағы­л­шын дра­ма­тур­гінің есі­мі­мен бай­ла­ны­сты жер­лер­ді ба­рып көресіз­дер.

Ан­гли­я­ның атақты­лы­ғы жағы­нан Уи­льям Шекс­пир­ден кей­ін жүретін жа­зу­шы­сы, бәл­кім, вик­то­ри­ан­дық дәуір­дің көр­нек­ті ро­ма­нисі бо­лып та­бы­ла­тын Чарльз Дик­кенс бо­лар. Ол Ни­ко­лас Никль­би, Дэ­вид Коп­пер­фильд және Эбе­не­зер Скрудж си­яқты әлем­дік көр­кем әде­би­ет­те­гі бел­гілі кей­іп­кер­лер­ді ту­ды­ру­шы бо­лып та­бы­ла­ды. Дик­кенс Лон­дон және осын­да тұрған адам­дар ту­ра­лы жа­зып, қа­ла­ның көп­те­ген тұрғын­да­ры қиын­дық кеш­кен аш-жа­лаңаш өмір­ді си­паттаған.

Оның юмор мен са­ти­раға то­лы ең­бек­тері ХІХ ға­сыр­дың ор­та­сын­да әлем­де­гі аса ірі қа­ла болған Лон­дон өмірінің та­ма­ша ил­лю­стра­ци­я­сы бо­лып та­бы­ла­ды. Ол аста­на кө­ше­лерін­де се­ру­ен­деп жүріп, одан ша­быт алған, ал оның зерт­те­улері осын­дай се­ру­ен­дер кезін­де жа­салған әзір­ленім­дерінің бәрі жи­на­лып беріл­ген ер­те­ректе­гі ең­бе­гі — «Боз очерк­терінің» негізіне алы­нған.

Ол си­паттаған ғи­ма­рат­тар­дың көбі әл­деқа­шан жой­ы­лып кет­кен­ді­гіне қа­ра­ма­стан, сіз­дер­де әлі де бар­лық кем­шілік­тері­мен қо­са сол за­ман­дағы вик­то­ри­ан­дық қа­ла­да бо­лып қай­ту мүм­кін­ді­гі бар. Та­ны­су­ды ол өмір сүр­ген және өзінің бір­не­ше атақты ро­ма­нын, со­ның ішін­де «Пик­вик клу­бы­ның өл­ген­нен кей­ін жа­рық көр­ген жа­з­ба­ла­ры» мен «Оли­вер Тви­ст­ті» жа­зған ор­та­лық Лон­дон­дағы үй­і­нен ба­стаған жөн.

Чарльз Дик­кен­стің мұра­жайы болған үй Russell Square мет­ро стан­ци­я­сы­ның жа­нын­да, Doughty Street, 48 ме­кен-жайы бой­ын­ша ор­на­ласқан. Он­да вик­то­ри­ан­дық дәуір­де­гі кәдім­гі от­ба­сы­ның өмірі көр­сетіл­ген.

Қа­ла жыл­на­ма­шы­сы

Көр­нек­ті экс­по­нат­тар­дың қа­та­рын­да ав­тор­дың жа­зу үстелі мен Дик­кен­стің қо­лы­мен жа­зы­лған оның ер­те­де­гі ро­ман­да­ры­ның но­бай­ла­ры бар. Мұра­жай сей­сен­бі­ден жек­сен­бі­ге дей­ін сағ. 10:00-ден 17:00-ге дей­ін ашық бо­ла­ды.

Оның ро­ман­да­рын­да ата­ла­тын кей­бір па­б­тар мен та­вер­на­лар қазір­гі кез­де де жұ­мыс істей­ді. City ауда­нын­дағы

Fleet Street кө­ше­сіне апа­ра­тын ал­ле­я­да ор­на­ласқан Ye Olde Cheshire Cheese па­бы «Екі қа­ла ту­ра­лы по­ве­сте» аталған. Тем­за арқы­лы London Bridge стан­ци­я­сы­на бар­саңы­здар, «Құр­тақан­дай Дор­рит» ро­ма­нын­да кез­де­сетін The George Inn па­бын кез­де­стіресіз­дер, дәл осы паб «Біздің ор­тақ до­сы­мыз» ро­ма­нын­дағы па­б­тың түп бей­несі бол­ды. Дик­кенс Лон­до­нын­да гид­пен жүр­гізілетін экс­кур­си­я­лар­дың тізі­мі dickenslondontours.co.uk сай­тын­да жыл бойы ұсы­ны­ла­ды.

Се­ло­лық өмір

Бри­та­ни­я­ның ең атақты жа­зу­шы­ла­ры­ның бірі бо­лып та­бы­ла­тын Джейн Остин­нің есі­мі де Чарльз Дик­кен­стің есі­мі­мен бір қа­тар­да тұра­ды. XIX ға­сыр­дың ба­сын­да жа­зы­лған оның ро­ман­да­ры бри­тан­дық ал­па­уыт­тар­дың өмірі ту­ра­лы ба­ян­дай­ды және сол кез­де­гі қоғам­да әй­ел ролінің қан­ша­лы­қты шек­те­улі болған­ды­ғын көр­се­те­ді. Остин­нің кітап­та­ры те­рең иро­ния мен қоғам­дық сы­нға то­лы, ал жа­зу­шы­ның өт­кір ре­а­ли­стік көзқа­ра­сы олар­ды оқыр­ман­дар­дың жаңа буын­да­ры­ның ара­сын­да та­ны­мал ете­ді.

Джейн Остин өзінің ең атақты кітап­та­рын, со­ның ішін­де «Тәкап­пар­лық

және жалған сенім», «Сезім және се­зім­тал­дық» ең­бек­терін жа­зған және өң­де­ген үй қазір­гі уақыт­та мұра­жай бо­лып та­бы­ла­ды, он­да жа­зу­шы өмірі­мен бай­ла­ны­сты заттар­ды көру­ге бо­ла­ды. Гемп­шир граф­ты­ғын­дағы Чо­тон де­рев­ня­сын­да ор­на­ласқан үй оның аға­сы Эд­вард­тың мен­ші­гі бо­лып та­бы­ла­ды, жа­зу­шы өз өмірінің соңғы се­гіз жы­лын­да осы үй­де өмір сүр­ген.

Үй ХІХ ға­сыр­дың ба­сын­да қан­дай бол­са, сол күй­ін­де сақталған. Мұра­жай­да Остин­нің өмірі мен жұ­мысы ту­ра­лы ба­ян­дай­тын 41 заттан құралған таңға­жай­ып экс­по­зи­ция қой­ы­лған. Мұн­да оның зер­гер­лік әше­кей­лерін, жа­зу үстелін, кітап шка­фын, ро­ман­да­ры­ның алға­шқы ба­сы­лым­да­рын және өз от­ба­сы­на жа­зған бір­не­ше ха­тын көру­ге бо­ла­ды. Үй Гемп­шир төңіре­гін­де­гі мен­шік­ті аумақта ор­на­ласқан, он­да се­ру­ен­дей жүріп, Ост­ин­ді ша­быт­тан­ды­рған аху­ал­ды се­зі­ну­ге бо­ла­ды.

Мұра­жай ап­та­сы­на жеті күн ашық, мұн­да Лон­дон­нан бір жа­рым сағат­та же­ту­ге бо­ла­ды. Сіз­дер­дің же­ке көлік­теріңіз бол­ма­са, Лон­дон­дағы Waterloo стан­ци­я­сы­нан Аль­тонға дей­ін пой­ы­з­бен ба­рып, со­дан соң Чо­тонға ба­ра­тын ав­то­бу­сқа оты­ры­ңы­здар.

tripadvisor.ru

Newspapers in Russian

Newspapers from Kazakhstan

© PressReader. All rights reserved.