Ver­spil niets

Gardener's World (Netherlands) - - Inhoud -

Met de­ze tips be­landt niets van je oogst in de kli­ko.

In een ex­clu­sief in­ter­view ver­telt chef-kok Hugh Fe­arn­ley-Whit­tingstall over nieu­we ma­nie­ren om groen­te te ver­bou­wen en te eten, zo­dat je nog meer van je ei­gen moes­tuin ge­niet

Wij zijn ver­slaafd aan weg­gooi­en. On­ge­veer 13 pro­cent van ons eten ver­dwijnt on­ge­bruikt in de vuil­nis­bak. In Ne­der­land­se huis­hou­dens al­leen al wordt jaar­lijks ze­ven­tig mil­joen ki­lo aan aard­ap­pe­len weg­ge­gooid. Tus­sen oogst en con­su­ment ver­spil­len we jaar­lijks voor 4,4 mil­jard eu­ro aan voed­sel. En on­danks de enor­me be­las­ting van on­ze fi­nan­ci­ën en het mi­li­eu lijkt het af­val­pro­bleem niet te ver­dwij­nen.

De Brit se no -non­sen­se t v-kok Hugh Fe­arn­ley-Wit tingst all be­steedt in di­ver­se t v-pro­gram­ma’s aan­dacht aan dit ver­spil­lings­fe­no­meen. Hij roept ook tui­niers op om hun aan­deel te le­ve­ren in het ver­klei­nen van de voed­sel­af val­berg.

“Ik denk dat men­sen groen­ten die ze zelf heb­ben ver­bouwd niet graag ver­spil­len”, zegt Hugh. Maar wan­neer een gro­te hoe­veel­heid groen­te op het­zelf­de mo­ment oogst­rijp is, kan het een uit­da­ging zijn om daad­wer­ke­lijk al­les te ge­brui­ken. “We moe­ten an­ders naar de ons be­ken­de groen­ten gaan kij­ken”, zegt hij. Hugh on­der­streept dat hoe meer we van groen­ten ge­nie­ten en be­grij­pen hoe we ze kun­nen be­rei­den, hoe min­der we ze ver­spil­len. Of het nu gaat om groen­ten uit on­ze moes­tuin of uit de win­kel. Ook moe­ten we op een an­de­re ma­nier bood­schap­pen doen. Door­dat su­per­mark­ten stren­ge cri­te­ria voor ui­ter­lij­ke ken­mer­ken han­te­ren, la­ten boe­ren vel­den vol groen­ten weg­rot­ten. “Het ex­cuus van de su­per­mark­ten is dat hun klan­ten geen on­vol­maak­te wor­tels ko­pen”, zegt Hugh. “Wij moe­ten ze la­ten zien dat we dat wel doen.”

El­ke tui­nier weet dat twee­been­pe­nen en krom­me kom­kom­mers geen uit­zon­de­ring zijn, maar voor ie­mand met een ei­gen moes­tuin is smaak be­lang­rij­ker dan ui­ter­lijk. Waar­om zou dit voor groen­ten in de win­kel niet gel­den? “Klas­se 2-groen­te komt van het­zelf­de veld als klas­se 1-groen­te. De groen­te is niet van min-

Hugh streeft er­naar niets te ver­spil­len van de op­brengst van zijn moes­tuin bij Ri­ver Cot­ta­ge in De­von.

Ik denk dat men­sen groen­ten die

ze zelf heb­ben ver­bouwd niet graag

ver­spil­len.

de­re k wa­li­teit, maar heeft al­leen een iets an­de­re vorm of maat”, zegt hij. De klas­se staat aan­ge­ge­ven op de ver­pak­king van fruit en groen­te. Twee­de­klas groen­ten wor­den vaak voor een la­ge­re prijs ver­kocht, dus ze zijn nog goed­ko­per ook! Hoe meer su­per­mark­ten hun ei­sen ver­soe­pe­len, hoe min­der af val boe­ren zul­len pro­du­ce­ren.

“Wor­tels en pas­ti­na­ken wor­den het vaakst weg­ge­gooid, om­dat voor de­ze groen­ten het ide­aal van recht en per­fect op een ex­tre­me ma­nier wordt toe­ge­past”, zegt Hugh. Als con­su­men­ten kun­nen wij de su­per­mark­ten la­ten zien dat we ook blij zijn met gek­ke groen­te­vor­men. Moes­tuin­ders kun­nen hel­pen door niets weg te gooi­en, voor­al om­dat een aan­zien­lijk deel van de voed­sel­af val­berg uit huis­hou­dens komt.” Het voed­sel­af val gaat naar stort­plaat­sen waar het me­thaan pro­du­ceert, een gas met een ster­ker broei­kas­ef­fect dan CO2.

Af val com­pos­te­ren helpt wel, maar lost het pro­bleem niet op. Al­les wat in de teelt is ge­ïn­ves­teerd — zaad, com­post, wa­ter en de ener­gie om de­ze za­ken te trans­por­te­ren — wordt ver­spild wan­neer de groen­te in de vuil­nis­bak of op de composthoop ein­dig t. En dat geldt voor groen­ten uit zo­wel de moes­tuin als de win­kel.

De eer­ste stap naar min­der ver­spil­ling in de moes­tuin is de keu­ze van de juis­te groen­te. “Het is be­lang­rijk dat je ge­was­sen ver­bouwt die je echt lek­ker vindt en die niet te veel ruim­te in­ne­men”, zegt Hugh.

“Hoe meer we van on­ze zelf ver­bouw­de groen­ten ge­nie­ten en eten, hoe min­der we er van weg­gooi­en. We zijn ge­wend om be­paal­de groen­ten rauw te eten, an­de­re ko­ken we en een paar soor­ten, zo­als pas­ti­na­ken

Het is be­lang­rijk dat je ge­was­sen ver­bouwt die je echt le kker

vindt.

en aard­ap­pe­len, bak­ken we. Maar waar­om zou­den we geen bloem­kool­roos­jes of spruit­tjes bak­ken? En als we ze bak­ken, met wel­ke heer­lijk­he­den kun­nen we ze dan com­bi­ne­ren? Wel­ke groen­ten die we al­tijd ko­ken, zijn rauw ook lek­ker — pas­ti­na­ken bij­voor­beeld — voor­al als ze nog jong zijn? Of wat vind je van ver­se boe­ren­kool, ge­ma­ri­neerd in zout en azijn?

“We we­ten dat vlees en vis lek­ker wor­den door ka­ra­mel­li­sa­tie, dus la­ten we dat ook met groen­te pro­be­ren.” Hugh stelt voor een kool in par­ten te snij­den en die op hun zij in een he­te koe­ken­pan te la­ten brui­nen. “Van bui­ten is de kool dan ge­ka­ra­me­li­seerd, ter wijl de bin­nen­kant nog rauw is. Ser veer met pi­kan­te hum­mus en je hebt iets bij­zon­der smaak­vols.”

Wij zijn ge­wend groen­ten met zout en bo­ter op smaak te bren­gen, maar Hugh ge­bruikt een he­le reeks aan sma­ken, zo­als ci­troen, gem­ber, ho­ning en spe­ce­rij­en.

“Ik ge­bruik lie­ver een of t wee spe­ce­rij­en dan een ker­rie-ach­tig meng­sel. He­le ko­mijn­of ven­kel­za­den zor­gen voor een smaak­ex­plo­sie. Ko­mijn past heel goed bij wor­tel­groen­ten en zet­meel­rij­ke groen­ten als pom­poen.”

Wan­neer we ons wa­pe­nen met ver­se, zelf ver­bouw­de groen­ten en in­spi­re­ren­de re­cep­ten, heb­ben we wei­nig ex­cuus om nog voed­sel weg te gooi­en.

“Het is he­le­maal niet in­ge­wik­keld”, zegt Hugh. “Je kunt de­ze nieu­we tech­nie­ken voor veel ver­schil­len­de groen­ten ge­brui­ken. Creeer on­ver wach­te smaak­com­bi­na­ties, zo­als pom­poen met mais en prui­men. De vol­le pom­poens­maak wordt af­ge­wis­seld door de zoe­te maiskor­rels en de licht zu­re prui­men.”

“Het is ge­mak­ke­lijk om ver­spil­ling te voor­ko­men”, dring t Hugh aan. “Be­kijk de groen­ten in jouw tuin, in de su­per­markt en in de pan ge­woon met an­de­re ogen.” Zo­als hij schrijft in zijn laat­ste boek, Heel­veel­veg!, “Als ik iets mocht kie­zen wat we met z’n al­len kun­nen doen om ge­zon­der en ener­gie­ker te wor­den en een be­te­re re­la­tie met eten en het mi­li­eu te krij­gen, dan zou het dit zijn: la­ten we meer groen­te eten.”

Een van de re­de­nen voor ver­spil­ling is dat er te veel in­eens oogst­rijp is — ver­mijd dit door ge­was­sen in klei­ne hoe­veel­he­den te zaai­en en ach­ter­een­vol­gens te oog­sten.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.