Uniton­der­wijs

Kin­de­ren les­ge­ven in on­der­wijs­units van tach­tig klas­ge­noot­jes is “kin­der­ver­waar­lo­zing”, stelt hoog­le­raar Pe­da­go­giek An­na Bos­man van de Nij­mee­g­se Rad­boud Uni­ver­si­teit. “Scho­len krij­gen veel te veel vrij­heid in on­der­wijs­ver­nieu­wing.”

Katholiek Nieuwsblad - - VOORPAGINA - Ma­ris­ka Or­bán

Zijn me­ga-klas­sen wel zo goed voor on­ze kin­de­ren?

‘ De re­la­tie tus­sen leer­kracht en leer­ling is cru­ci­aal. Bin­ding is het be­lang­rijkst voor leer­lin­gen’

Steeds meer ba­sis­scho­len ver­van­gen hun tra­di­ti­o­ne­le klas­sen door ko­los­saal ‘uniton­der­wijs’, een ma­nier van les­ge­ven die nog niet we­ten­schap­pe­lijk on­der­zocht is. Al meer dan hon­derd ba­sis­scho­len wer­ken met dit sys­teem. Hier zit­ten leer­lin­gen van ver­schil­len­de groe­pen in een unit met ze­ven­tig tot ne­gen­tig klas­ge­noot­jes. Zo­als op ba­sis­school De Avon­tu­rier in het Bra­bant­se Vught, een fu­sie van twee klei­ne­re ba­sis­scho­len. Hier krij­gen ze­ven­hon­derd kin­de­ren uniton­der­wijs in units van tach­tig kin­de­ren met uit­een­lo­pen­de leef­tij­den. Ie­de­re och­tend heb­ben de kin­de­ren in klei­ne­re ‘stam­groe­pen’ van der­tig kin­de­ren een dag­ope­ning. Daar­na krij­gen ze in groep­jes van hun ei­gen ni­veau vijf­tien mi­nu­ten in­struc­tie in re­ke­nen, taal of spel­ling van een leer­kracht. Hier­na moe­ten de kin­de­ren in hun gro­te unit zelf­stan­dig de op­drach­ten ma­ken die bij de in­struc­tie ho­ren. Klas­sen­as­sis­ten­ten en sta­gi­ai­res lo­pen rond om kin­de­ren met vra­gen te hel­pen.

Tach­tig is te veel

Voor ver­schil­len­de ou­ders was de­ze on­der­wijs­ver­nieu­wing zo in­grij­pend, dat ze hun kind(eren) naar een an­de­re school brach­ten. Zo­als Lid­wien Ziel­t­jens, die haar zoon naar de klein­scha­li­ge­re Mi­scha de Vries­school heeft ge­bracht. “Tach­tig kin­de­ren in een klas is ge­woon te veel”, vindt ze. Ze is zelf ba­sis­school­do­cen­te en heeft gro­te be­den­kin­gen bij het mas­sa­le uniton­der­wijs. “Op de school waar ik werk, heb­ben we een tijd­je klas-over­stij­gend onderwijs ge­ge­ven, maar daar zijn we snel weer van te­rug­ge­ko­men. Je hebt ge­woon meer lief­de voor een leer­ling als je die ie­de­re dag ziet. Die band bouw je niet op als je te veel leer­lin­gen ziet. En dan is de groot­ste lol er voor een docent ook van­af.” Ook de eer­ste re­sul­ta­ten van uniton­der­wijs val­len te­gen. Er is nog geen groot on­der­zoek ge­daan naar de­ze ma­nier van school­ver­nieu­wing. Wel is er een ex­pe­ri­ment in het ba­sis­on­der­wijs ge­weest, SlimFit, waar­in re­gu­lie­re klas­sen wer­den ver­van­gen door units van ze­ven­tig tot ne­gen­tig leer­lin­gen. Na een jaar uniton­der­wijs ble­ken de Ci­to-sco­res van de kin­de­ren ver­slech­terd. Toch wa­ren hun do­cen­ten po­si­tief over het ver­nieuw­de uniton­der­wijs. Zij von­den het school­kli­maat ver­be­terd en za­gen dat de leer­lin­gen zelf­stan­di­ger wa­ren ge­wor­den.

In­ge­voerd zon­der on­der­zoek

“Maar hoe heb­ben ze ge­me­ten dat ‘het school­kli­maat is ver­be­terd’ en ‘leer­lin­gen zelf­stan­di­ger zijn ge­wor­den’?”, lacht An­na Bos­man, hoog­le­raar Pe­da­go­giek aan de Rad­boud Uni­ver­si­teit. “Na­tuur­lijk ben je po­si­tief over je on­der­wijs­ver­nieu­wing als je het al­le­maal net hebt op­ge­zet. Dan draai je het niet op­eens te­rug als de Ci­to-toets slecht uit­valt.” Uit het eind­rap­port van de Com­mis­sie Par­le­men­tair On­der­zoek On­der­wijs­ver­nieu­win­gen van Jeroen Dijs­sel­bloem blijkt dat de on­der­wijs­ver­nieu­win­gen van de af­ge­lo­pen 25 jaar ie­de­re keer mis­luk­ten, legt de hoog­le­raar uit: “Al­le­maal in­ge­voerd zon­der eerst we­ten­schap­pe­lijk te on­der­zoe­ken of de ver­nieu­wing wel ef­fec­tief is. Ie­de­re keer kwa­men ze er weer van te­rug.”

On­der­buik­ge­voel

Haar col­le­ga Ro­bin van Rijt­ho­ven, op­lei­dings­co­ör­di­na­tor van de aca­de­mi­sche leer­krach­ten­op­lei­ding voor het ba­sis­on­der­wijs van de Rad­boud Uni­ver­si­teit, valt haar bij: “Som­mi­ge school­be­stu­ren la­ten zich bij on­der­wijs­ver­nieu­wing lei­den door we­ten­schap­pe­lijk on­der­zoek. Wat is ef­fec­tief? Hoe le­ren kin­de­ren het bes­te? Dat doet bij­voor­beeld de Alan Tu­ring­school in Amsterdam en het Mo­za­ïek in Arn­hem. Ex­cel­len­te scho­len in ach­ter­stands­wij­ken. An­de­re school­be­stu­ren kie­zen hun on­der­wijs­sys­teem van­uit een ide­o­lo­gie. Van­uit een on­der­buik­ge­voel. Dan komt er een soort van ge­loof de school bin­nen. Dat on­der­buik­ge­voel kan het goed heb­ben, maar ook de plank mis slaan.” An­na Bos­man vraagt zich af waar­om nieu­we me­di­cij­nen ein­de­loos moe­ten wor­den ge­test voor­dat die op de markt mo­gen ko­men, ter­wijl ie­de­re docent zo­maar een nieuw, on­ge­toetst on­der­wijs­sys­teem mag be­den­ken en uit­voe­ren. “Ik pleit er­voor dat door de over­heid ge­fi­nan­cier­de scho­len hun on­der­wijs­ver­nieu­wing eerst moe­ten la­ten on­der­zoe­ken voor­dat ze die uit­voe­ren.”

Een goed uit­gangs­punt

Anou­ke Bakx, lec­tor bij de Fon­tys pa­bo’s, ziet ook po­si­tie­ve kan­ten aan het uniton­der­wijs. “Ik ken geen groot­scha­li­ge, sys­te­ma­ti­sche on­der­zoe­ken naar de­ze vorm van on­der­wijs­ver­nieu­wing. Wel ken­nen we al lan­ger de tra­di­ti­o­ne­le on­der­wijs­ver­nieu­wers, zo­als Je­na­plan- en Mon­tes­so­ri­scho­len. Zij wer­ken in stam­groe­pen en zet­ten de ont­wik­ke­ling van de leer­ling cen­traal. Dat is een goed uit­gangs­punt.” Door­dat leer­krach­ten hier maar één vak ge­ven, bij­voor­beeld re­ke­nen, kun­nen ze zich hier­in spe­ci­a­li­se­ren. Dat kan ook een goe­de bij­dra­ge le­ve­ren, ziet ze. “Ge­spe­ci­a­li­seer­de leer­krach­ten zijn be­ter in staat om diep­gaan­de vra­gen te stel­len en heb­ben vaak snel­ler zicht op vak­spe­ci­fie­ke leer­pro­ble­men”, stelt Bakx. “Wij heb­ben on­der­zoek ge­daan on­der acht­hon­derd kin­de­ren en hier­uit blijkt dat bin­ding het

be­lang­rijkst is. De re­la­tie tus­sen leer­kracht en leer­ling is voor leer­lin­gen cru­ci­aal.” Maar hoe bouw je een re­la­tie op met tach­tig leer­lin­gen in zo’n enor­me unit? Zijn die klas­sen niet te groot? “Dat heb­ben wij al­leen on­der­zocht in de klas­sie­ke set­ting. Uit in­ter­na­ti­o­naal on­der­zoek blijkt dat een klas met maxi­maal 28 kin­de­ren het bes­te is voor het wel­zijn van de kin­de­ren en dat ze dan het bes­te sco­ren. Maar hoe dat zit bij uniton­der­wijs, dat we­ten we niet”, er­kent Bakx.

Geen on­der­werp dat leeft

Ook on­der­wijs­mi­nis­ter Arie Slob (Chris­tenU­nie), is in eer­ste in­stan­tie po­si­tief over uniton­der­wijs. De­ze week be­zocht hij een uniton­der­wijs­school in Roer­mond en zijn eer­ste in­druk­ken wa­ren goed. Zijn woord­voer­ster laat Ka­tho­liek Nieuws­blad we­ten dat het mi­nis­te­rie ziet dat er steeds meer uniton­der­wijs­in­stel­lin­gen bij­ko­men. “Het is een beet­je als bij de huis­arts: daar komt nu ook een as­sis­tent bij en een fy­si­o­the­ra­peut. Zo is het ook bij het onderwijs. We we­ten niet of het onderwijs hier­door be­ter of slech­ter is: er is nog geen on­der­zoek naar ge­daan. De au­to­no­mie van scho­len is groot. Het duurt even voor­dat zo’n trend wordt on­der­zocht.” Ook de On­der­wijs­in­spec­tie heeft geen idee of scho­len nu be­ter of slech­ter sco­ren als ze hun on­der­wijs­sys­teem ver­an­de­ren en hun klas­sie­ke klas­sen ver­van­gen door units. “We heb­ben daar geen cij­fers van, we doen hier geen on­der­zoek naar. Het is voor ons geen on­der­werp dat leeft”, zegt An­ne­lou van Eg­mond van de On­der­wijs­in­spec­tie.

Les­ge­ven is een vak

Pro­fes­sor Bos­man ver­wacht dat de on­der­wijs­units van­zelf weer zul­len ver­dwij­nen. “Je vraagt wel veel van een docent: om ze­ven­tig leer­lin­gen te zien. Om zo­veel kin­de­ren rus­tig te hou­den. Om kin­de­ren echt te zien. Hoe krijgt een docent het voor el­kaar? Zul­ke gro­te klas­sen, dat is ei­gen­lijk kin­der­ver­waar­lo­zing. Hoe kun je de ta­fel van zes le­ren in werk­groep­jes waar je voor­al sa­men zit te gie­be­len?” Dit col­le­ge­jaar start aan de Rad­boud Uni­ver­si­teit de eer­ste aca­de­mi­sche leer­krach­ten­op­lei­ding voor het ba­sis­on­der­wijs van Ne­der­land: PWPO. Hier wor­den do­cen­ten we­ten­schap­pe­lijk ge­schoold om les te ge­ven. “Wij gaan uit van me­tho­des die we­ten­schap­pe­lijk be­we­zen zijn en ho­pen hier­mee de docent het vak te­rug te ge­ven. Want les­ge­ven is een echt vak.” +

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.