Kan­sen ge­noeg

Katholiek Nieuwsblad - - VOORPAGINA - Erik Hen­drix Leo Fij­en en An­selm Gr­ün, Toe­komst zien in de Kerk. Uitg. Ad­ve­ni­at, 280 pp., pb., € 19,95, ISBN 978 94 9209 370 7

Leo Fij­en en An­selm Gr­ün zien vol­op toe­komst in de Kerk.

In Toe­komst zien in de kerk wis­se­len de be­ken­de Duit­se mon­nik An­selm Gr­ün en uit­ge­ver Leo Fij­en van ge­dach­ten over de toe­komst van on­ze Kerk. “Wees hel­der, wees dui­de­lijk.”

In de aan­loop naar de jaar­lijk­se ‘Kerk­proe­ve­rij’ (zie ka­der) ver­scheen eind au­gus­tus Toe­komst zien in de kerk, het nieu­we boek van An­selm Gr­ün en Leo Fij­en. Het is een brief­wis­se­ling tus­sen de twee au­teurs, een­zelf­de vorm als in hun vo­ri­ge ge­za­men­lij­ke boek, Het jaar dat mijn va­der stierf. Toe­komst zien in de kerk werd op 22 au­gus­tus ge­pre­sen­teerd in de ab­dij van Eg­mond.

Een weer­zien

Toen Leo Fij­en een jaar ge­le­den hoor­de dat Gr­ün in de ab­dij van Eg­mond was, zocht hij hem daar op. “We be­slo­ten toen om na tien jaar op­nieuw te kij­ken naar een sa­men­wer­king,” ver­telt Fij­en. Gr­ün stel­de daar­bij ech­ter de voor­waar­de dat ze over een ac­tu­eel en re­le­vant on­der­werp moesten schrij­ven. “An­selm heeft na­tuur­lijk heel veel ge­schre­ven over en­ge­len, over won­de­ren, over hoe je be­zield lei­ding kunt ge­ven, over hoe je weer op kunt staan in het le­ven als je in de put zit, maar het gaat al­le­maal over hoe je als mens zelf kunt groei­en en dit is toch wat an­ders.” De brief­wis­se­ling gaat over de toe­komst van de Kerk, waar­bij voor­al de per­soon­lij­ke er­va­ring van de twee cen­traal staat. Wie ach­ter de­ze ti­tel een om­vang­rij­ke stu­die zoekt, is aan het ver­keer­de adres. Maar dat hoeft ook niet en wel­licht is er in dat op­zicht ook al ge­noeg te vin­den op de boe­ken­markt. “Het gaat hier niet over de gro­te Kerk, maar over de klei­ne ge­loofs­ge­meen­schap. Hoe moet het daar nu ver­der mee?”, zegt Fij­en. De op­let­ten­de lezer her­kent in de brief­wis­se­ling al snel een dy­na­miek: de brie­ven van Fij­en zijn vaak anek­do­tisch, her­ken­baar en uit het le­ven ge­gre­pen, de re­ac­ties van Gr­ün zijn daar­en­te­gen over­we­gend the­o­re­tisch van aard. Dat zorgt voor een the­ma­ti­sche be­han­de­ling van de gro­te on­der­wer­pen en te­vens een ba­lans die de lees­baar­heid zeer ten goe­de komt.

De huis­kerk

‘De toe­komst van de Kerk’ is een ge­voe­lig on­der­werp ge­wor­den en dat is ook niet ver­won­der­lijk. De enor­me krimp die zich over tien­tal­len ja­ren heeft vol­trok­ken is nu ook in ma­te­ri­eel op­zicht voel­baar door de mas­sa­le slui­ting van ker­ken. Des­al­niet­te­min is de toon van Gr­ün en Fij­en op­val­lend op­ti­mis­tisch. Maar is dat wel te­recht? “Ik ben ook een op­ti­mist!”, roept Fij­en glim­la­chend uit wan­neer hem de vraag wordt ge­steld. “Maar ik ben ook re­a­lis­tisch. Ik zeg op ver­schil­len­de plek­ken in het boek dat wij over tien, vijf­tien jaar nog maar een paar gro­te re­gi­o­na­le cen­tra heb­ben: Ol­den­zaal met de Ple­chel­mus­ba­si­liek, ’s-Her­to­gen­bosch met de Sint-Jan, Hen­ge­lo met de Lam­ber­tus­ba­si­liek… het zijn plek­ken waar men­sen sa­men ko­men om de Eucha­ris­tie te vie­ren. En daar­om­heen zul­len men­sen voor­al thuis bij el­kaar ko­men om het ge­loof te vie­ren. Dan zul­len ze sa­men bid­den en bij­voor­beeld een ge­loof­s­cur­sus doen. Kijk, die re­gi­o­na­le cen­tra zul­len zich wel red­den, want dat doen ze al eeu­wen, het gaat mij er voor­al om dat er an­de­re plek­ken over­blij­ven in het land waar je óók naar toe kan gaan, die wat dich­ter­bij zijn en waar van tijd tot tijd ook een pries­ter zal ver­schij­nen. We gaan het niet red­den door pries­ter­tje te spe­len of door al­le re­gels aan on­ze laars te lap­pen, je houdt het al­leen maar vol als je kijkt wat jij, van­uit jouw taak als chris­ten, als ge­doop­te ka­tho­liek, kunt be­te­ke­nen. En dan kun je meer dan je denkt. Bij­voor­beeld door er te zijn voor zie­ken, voor ar­men voor vluch­te­lin­gen. Er zijn kan­sen ge­noeg.” Het the­ma ‘gast­vrij­heid’ wordt aan­ge­kaart met een ont­roe­rend ver­haal over een chris­ten en een mos­lima die el­kaar in een asiel­zoe­kers­cen­trum le­ren ken­nen. Gr­ün

en Fij­en rich­ten zich zo voor­al op de men­se­lij­ke di­men­sie. Daar moet wel bij wor­den op­ge­merkt dat er een ze­ke­re po­li­tie­ke on­ge­let­terd­heid ach­ter schuil gaat. Ook de twij­fels die men­sen heb­ben over de juist­heid van het Eu­ro­pees vluch­te­lin­gen­be­leid, vor­men im­mers een men­se­lij­ke di­men­sie, maar een die he­laas niet aan bod komt.

Zelf­ver­loo­che­ning

Het is dus voor­al in het ge­bed, het ge­meen­schap­pe­lij­ke le­ven en de dia­co­nie dat de au­teurs toe­komst voor de plaat­se­lij­ke ge­loofs­ge­meen­schap zien. De vraag die zich na het le­zen van dit boek wel op­dringt, is of we dit niet al de­cen­nia­lang aan het doen zijn. Ge­deel­te­lijk klopt dat ook, en de au­teurs let­ten goed op wat we al goed doen en wat al goed gaat. Het bij­staan van de me­de­mens op de be­lang­rijk­ste mo­men­ten in hun le­ven is daar het bes­te voor­beeld van. Maar dat is niet het he­le ver­haal. Na de Twee­de We­reld­oor­log zet­te de Kerk in het Wes­ten hoog in op een so­be­re en be­schei­den pre­sen­ta­tie van het ge­loof in com­bi­na­tie met een gro­te in­schik­ke­lijk­heid te­gen­over an­de­re le­vens­over­tui­gin­gen. Daar­bij ver­dwe­nen de ei­sen van het ge­loof wel eens in de mar­ges, waar­bij het on­der­scheid tus­sen een soort so­ci­aal be­trok­ken se­cu­la­ris­me en die nieu­we ge­loofs­be­le­ving niet al­tijd hel­der was. Het is dan ook niet vreemd dat veel jon­ge ka­tho­lie­ken zich af­vra­gen wát dat ver­schil dan is en hoe je nog op een au­then­tie­ke ma­nier kan ge­lo­ven. Fij­en en Gr­ün ma­ken de­ze analyse im­pli­ciet ook, en stel­len dat je je dui­de­lijk moet pro­fi­le­ren, zon­der al te veel con­ces­sies te doen. Fij­en: “Toen wij des­tijds be­gon­nen met RKK had­den we vier woor­den: Ker­ke­lijk, Ka­tho­liek, God en Evan­ge­li­se­ren. Dat klonk voor veel men­sen al te hef­tig. Toen heb­ben we in over­leg met de bis­schop­pen be­slo­ten dat we het echt an­ders gin­gen doen: hel­der zijn, dui­de­lijk zijn. Dit zijn de woor­den en als je die niet her­kent in wat wij doen, doen wij het niet goed.”

Van­uit zijn per­soon­lij­ke er­va­ring schreef An­selm Gr­ün brie­ven over de toe­komst van de Kerk.

Leo Fij­en over de toe­komst van de Kerk: “Ik ben op­ti­mis­tisch, maar ook re­a­lis­tisch”.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.