Haas­ti­ge spoed is echt wel goed

ZE­KER IN DE GRO­TE STAD LIJKT IE­DER­EEN AL­TIJD HART­STIK­KE VEEL HAAST TE HEB­BEN, MAAR HOE ERG IS DAT NOU EI­GEN­LIJK?

Metro Holland (Amsterdam) - - Voorzijde Pagina - IRIS HERMANS i.hermans@tmg.nl

‘Op­zij op­zij op­zij, maak plaats maak plaats maak plaats, ik heb echt on­ge­loof­lij­ke haast...’ Je zou het m’n lijf­spreuk kun­nen noe­men, want ook va­n­och­tend ben ik weer voor de twee­de snooze ge­gaan en die zes­tien mi­nu­ten moet ik nu écht in­ha­len. Ik zit op de fiets met m’n te­le­foon in m’n hand, want ik wil zo m’n werk­mail al scan­nen en nog snel even een spraak­be­richt stu­ren. Stop­licht op oran­je. Kóm op. Even een tand er­bij en ik kies voor flink door­trap­pen, drie an­de­ren in­ha­len en yes, stop­licht ge­haald! Als ik niet veel la­ter de re­dac­tie op ren, nét op tijd voor de ver­ga­de­ring, voel ik m’n snel­le hart­slag in al m’n ade­ren klop­pen en heb­ben de zweet­pa­rels zich weer roy­aal ge­ma­ni­fes­teerd op mijn voor­hoofd, en in mijn out­fit. Mor­gen­och­tend... Ik graai hij­gend en te­ver­geefs in m’n tas naar m’n wa­ter­fles, die ik in al­le haast thuis ben ver­ge­ten. Mor­gen­och­tend ga ik de dag eens rus­tig be­gin­nen, straks val ik er nog een keer bij neer!

Ah joh, maak je niet te sap­pel, zegt Wit­te Hoog­en­dijk, psy­chi­a­ter, hoog­le­raar en hoofd Psy­chi­a­trie van het Eras­mus MC in Rot­ter­dam. Na der­tig jaar er­va­ring in de prak­tijk, we­ten­schap­pe­lijk onderzoek naar stress en het boek Van Big

Bang tot Burn-out dat hij met jour­na­lis­te Wilma de Rek schreef, wordt hij de stress­psy­chi­a­ter ge­noemd. Het kon slech­ter, lacht hij, ,,be­ter dan dat ik be­kend zou staan als de re­lax­psy­chi­a­ter!”

Van haast tot stress en over­span­nen­heid: hij weet er al­les van­af en weet ook be­zorg­de ge­haas­ten als on­der­ge­te­ken­de een beet­je ge­rust te stel­len. Som­mi­ge men­sen va­ren (en fiet­sen) juist goed bij ge­haast le­ven. ,,Haast is pri­ma, zo­lang het je doel dient.” Dus als dat even iets har­der trap­pen be­te­kent om de re­dac­tie­ver­ga­de­ring te ha­len en je haalt het wel ge­woon, is er niets aan de hand. Maar die klot­sen­de ok­sels en ver­snel­de hart­slag dan? Geen zor­gen. ,,Dat had­den on­ze voor­ou­ders ook tij­dens de jacht, als ze moesten vluch­ten voor een beer en dus in a rush wa­ren.” Mis­schien niet al­tijd even fris voor je­zelf en col­le­ga’s - neem al­tijd een deo mee maar wel ge­woon een evo­lu­ti­o­nair men­se­lij­ke re­ac­tie. Niets mis met haast, maar is die haas­ti­ge spoed van zel­den goed dan wel goed? De psy­chi­a­ter moet la­chen. Nee, dat dan ook weer niet. ,,Som­mi­ge din­gen ver­ei­sen spoed, maar het haas­ti­ge sug­ge­reert slor­dig­heid, als­of je al­leen maar je dead­line kunt ha­len door in te boe­ten op kwa­li­teit.”

Het klinkt pa­ra­doxaal, maar haast je lang­zaam, of Fes­ti­na Len­te, zo­als Ro­mein­se kei­zer Au­gus­tus het ooit zei, al is het op som­mi­ge plek­ken bij­na niet te doen. Zo­als Utrecht Cen­traal, om kwart over acht en vlak na half zes. Of het Von­del­park door­de­weeks (en voor­al op dins­dag), rond tien voor half ne­gen. Het le­ven­de le­ven­di­ge be­wijs dat (Rand)ste­de­lin­gen ge­haas­ter le­ven (en snel­ler fiet­sen) dan dor­pe­lin­gen. Een open deur ei­gen­lijk, vindt Hoog­en­dijk. ,,In de stad gaat al­les snel­ler en steek je el­kaar ook meer aan met haast.” Het geeft mis­schien wel een on­rus­tig ge­voel, daar op je fiets in het park met tien­tal­len Speedy Gon­za­les­sen, ,,maar het is niet zo dat het li­cha­me­lijk kwaad kan.”

Haast en stress lij­ken on­los­ma­ke­lijk ver­bon­den met el­kaar, maar zijn ni­ét het­zelf­de, ant­woordt hij op de vraag wat nu ei­gen­lijk de re­la­tie tot de twee éé­n­let­ter­greep­woor­den zijn. ,,Haast is ac­tie on­der­ne­men op de ei­sen van je om­ge­ving en schiet je daar­in te­kort, dan voel je stress. Als dat chro­nisch wordt, kan het je over­span­nen ma­ken.” Het stres­shor­moon cor­t­i­sol wordt dan lang­du­rig aan­ge­maakt, wat ‘een na­de­lig ef­fect op de her­se­nen’ heeft. Din­gen ver­ge­ten en slecht sla­pen kun­nen zo­wel sig­naal als ge­volg hier­van zijn, en ik denk prompt aan m’n ver­ge­ten wa­ter­fles­je. Zou ik dan toch..? Niet met­een pa­ni­ke­ren: ie­der­een ver­geet wel­eens wat, ,,en an­ders is het ook ge­woon om­keer­baar”, zo stelt de vrien­de­lij­ke psy­chi­a­ter me ge­rust. ,,Als je de symp­to­men her­kent, een stap­je te­rug doet en voor­al weer goed slaapt, dan func­ti­o­ne­ren je her­se­nen op ter­mijn ook weer ge­zond.”

Vol­doen­de ont­span­ning is na­tuur­lijk nog zo’n open deur, ver­volgt hij, maar wel be­lang­rijk. Of ‘ont­haas­ting’, zo­als het door som­mi­gen wordt ge­noemd, voor­na­me­lijk in com­bi­na­tie met het op In­st­agram aan­prij­zen van een me­di­ta­tie­work­shop of an­der­soor­ti­ge re­lax­ma­nier, zo­als flo­a­ten in een tank of een de­tox op Vlie­land. Het zijn vaak ook de­ze ad­ver­ten­ties en men­sen die je het ge­voel ge­ven dat je in­der­daad mis­schien wel té ge­haast bent en er is al­tijd wel een symp­toom dat jij ook hebt, net zo­als er in je ster­ren­beeld­om­schrij­ving al­tijd wel iets klopt. Wel zo han­dig dus om jouw ei­gen re­lax­ma­nier slash chill­mo­dus te ont­dek­ken. Zo zweert de één bij yo­ga of een sau­na, ter­wijl een an­der daar­van de ril­lin­gen krijgt en lie­ver hard danst op een fes­ti­val. Het is ei­gen­lijk net als met rou­wen en trou­wen: ie­der­een haast en ont­spant op z’n ei­gen ma­nier.

Zelf leeft Hoog­en­dijk ook ge­haast en hij vindt dat juist wel lek­ker. En prak­tisch: ,,Het is een goe­de ma­nier om het hoofd- en bij­za­ken­spel goed te kun­nen spe­len. Je bent de he­le dag be­zig met wat je wel en niet doet en dank­zij het ge­voel van haast, maak je scher­per keu­zes. En uit­ein­de­lijk kom je in een la­ge­re ver­snel­ling door kno­pen door te hak­ken.” Of bo­men, want de psy­chi­a­ter komt héle­maal bij als hij hout­hakt in het bos. ,,Pro­beer het maar eens, het brengt echt rust in je hoofd.” Ge­dach­ten op nul en gaan met die bijl. Zou een gat in de markt kun­nen zijn voor stads­men­sen, hout­hak­ken op lo­ca­tie, al moet je dan wel weer uit­kij­ken dat je het niet té ge­haast doet.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.