DNB re­kent zich arm met on­ze pen­si­oe­nen

Re­a­lis­tisch ren­de­ment op lan­ge ter­mijn is veel ho­ger dan de ‘ri­si­co­vrije markt­ren­te’

NRC Handelsblad - - Opinie -

Ons pen­si­oen­stel­sel wordt „on­houd­baar” ge­noemd. Zulk pes­si­mis­me is on­no­dig, zeg­gen

en ver het Ne­der­land­se pen­si­oen­stel­sel be­staan te­gen­strij­di­ge idee­ën. Dat het stee­vast hoog ein­digt in in­ter­na­ti­o­na­le rang­lijs­ten, wekt trots. Te­ge­lij­ker­tijd zegt Klaas Knot, pre­si­dent van De Ne­der­land­sche Bank (DNB), dat het stel­sel „on­houd­baar” is en dras­ti­sche her­vormd moet wor­den.

Maar bij die ‘on­houd­baar­heid’ past wel een ste­vig vraag­te­ken. De wet­ge­ver heeft DNB be­last met het toe­zicht op de pen­si­oen­fond­sen. Dat be­te­kent een zwa­re ver­ant­woor­de­lijk­heid. Als DNB zich te rek­ke­lijk op­stelt, dreigt het ge­vaar dat een pen­si­oen­fonds zijn be­lof­ten aan deel­ne­mers niet kan waar­ma­ken, met als ge­volg dat pen­si­oe­nen moe­ten wor­den ge­kort of niet meer kun­nen wor­den ge­ïn­dexeerd om voor in­fla­tie te cor­ri­ge­ren. Maar een te stren­ge DNB, die fond­sen toetst aan over­dre­ven strik­te nor­men, kan pen­si­oen­fond­sen juist ten on­rech­te in de ge­va­ren­zo­ne zet­ten. Met kor­tin­gen of niet­in­dexe­ren tot ge­volg, ter­wijl er in fei­te niks aan de hand is.

Hoe kun je in­schat­ten of een pen­si­oen­fonds aan zijn toe­kom­sti­ge ver­plich­tin­gen kan vol­doen? Het pen­si­oen wordt be­kos­tigd uit twee bron­nen: de pre­mie-ont­vang­sten en het ren­de­ment van het fonds­ver­mo­gen. De jaar­lijk­se pre­mie­ont­vang­sten van al­le fond­sen sa­men be­dra­gen glo­baal 30 mil­jard eu­ro, of 2 pro­cent van het to­ta­le pen­si­oen­ver­mo­gen. De jaar­lijk­se pen­si­oen­uit­ga­ven lig­gen in de­zelf­de or­de. De cen­tra­le vraag is dus welk ren­de­ment een fonds over lan­ge­re tijd, zeg veer­tig tot zes­tig jaar, met een re­ë­le kans kan be­ha­len. Dat weet na­tuur­lijk nie­mand ze­ker. Maar men kan bij het ver­le­den te ra­de gaan. Over de af­ge­lo­pen hon­derd jaar blijkt het ren­de­ment over al­le fond­sen ge­mid­deld ruim 5 pro­cent te zijn. Het ABP, het groot­ste pen­si­oen­fonds van Ne­der­land, pu­bli­ceert op de ei­gen web­si­te de ren­de­men­ten van de af­ge­lo­pen 24 jaar: ge­mid­deld 7,7 pro­cent. Na­tuur­lijk zijn er jaar­lijks gro­te schom­me­lin­gen. Maar voor een lan­ge­ter­mijn­be­leg­ger die elk jaar slechts 2 pro­cent van het ver­mo­gen uit­keert ter­wijl de lo­pen­de pre­mie-in­kom­sten even hoog – en zelfs iets ho­ger – zijn, is dat geen pro­bleem.

Waar­om luidt DNB dan bij voort­du­ring de nood­klok? Door­dat zij de con­tan­te waar­de van de toe­kom­sti­ge ver­plich­tin­gen van een fonds be­re­kent met een ‘ri­si­co­vrije markt­ren­te’. Fei­te­lijk komt dat voor de mees­te fond­sen on­ge­veer neer op de zo­ge­he­ten twin­tig­ja­ri­ge swap-ren­te (een ijk­ren­te op de Eu­ro­pe­se ka­pi­taal­markt), die nu zo’n 1,3 pro­cent be­draagt.

De la­ge ren­te heeft ge­vol­gen voor de dek­kings­graad: de ma­te waar­in het fonds in staat wordt ge­acht toe­kom­sti­ge pen­si­oe­nen te be­ta­len. Door de la­ge ren­te zijn de ‘dek­kings­gra­den’ ook laag. Maar wat be­te­kent dat? Als een fonds nu een dek­kings­graad rap­por­teert van 100 pro­cent kan het aan al zijn toe­kom­sti­ge ver­plich­tin­gen vol­doen als het op lan­ge­re ter­mijn een ge­mid­deld ren­de­ment op de be­leg­gin­gen be­haalt van 1,3 pro­cent.

Nu vin­den we dat we, als goe­de huis­va­ders, bij der­ge­lij­ke on­ze­ke­re be­re­ke­nin­gen vei­lig­heids­smar­ges in acht moet ne­men. Maar het ver­schil tus­sen het fei­te­lijk ver­on­der­stel­de be­leg­gings­ren­de­ment van 1,3 pro­cent en de wer­ke­lij­ke re­a­li­sa­ties over de af­ge­lo­pen hon­derd jaar van ruim 5 pro­cent is bi­zar groot. Het is een on­ge­kend staal­tje ‘je­zelf arm re­ke­nen’. Bij de vast­stel­ling van de kos­ten­dek­ken­de pre­mie mag ove­ri­gens wel ge­re­kend wor­den met het ver­wach­te ren­de­ment, een won­der­lij­ke in­con­sis­ten­tie.

Als fond­sen al­leen zou­den be­leg­gen in ti­tels met een ren­de­ment van 1,3 pro­cent

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.