Vreemd als een wre­de schoon­ma

NRC Handelsblad - - Cultureel Supplement -

‘Vaar­wel mijn ade­laar”, zegt Ba­ba Na­dia. Ze buigt haar pe­zi­ge rug en kust de kist ter hoog­te van het ge­zicht van de man met wie ze een jaar of zes­tig lang leef­de. Mijn ade­laar – zo prach­tig. Om Ba­ba Na­dia draait de voor­stel­ling Zviz­dal, ik zie hem in het The­a­ter­fes­ti­val. Zviz­dal, zo heet een ge­hucht na­bij Ts­jer­no­byl. Sinds de kern­ramp in 1986 is het ver­la­ten. Maar niet he­le­maal. Een boe­ren­echt­paar wil­de niet weg. Ze wer­den stok­oud, als­of dat van die stra­ling en die kan­ker gro­te on­zin is. De Gent­se the­a­ter­groep Ber­lin Ber­lin zocht ze op, film­de hen in drie sei­zoe­nen en maak­te, met film en draai­en­de ma­quet­tes en ra­zen­de sug­ges­tie, een soort om­ge­keerd lo­ca­tie­the­a­ter: wij zijn niet daar – daar is híér, in het the­a­ter.

Zviz­dal is een voor­stel­ling over de we­zen­lo­ze schoon­heid van de Ver­bo­den Zo­ne én het is een por­tret van een zeer we­zen­lijk hu­we­lijk. Maar wat moet Na­dia nu haar ade­laar stierf ? Er ligt een hal­ve me­ter sneeuw, de hoe­ve is wrak­hout. Ze kan weg, maar dat doet ze niet. „Een vreemd huis is als een wre­de schoon­moe­der”, mur­melt ze, en: „Na de win­ter ben ik er niet meer” – waar­op de ma­quet­tes stil­val­len, de film op zwart gaat en de voor­stel­ling be­sluit.

Een vreemd huis als wreed feit is on­ver­wacht ook de kern van Da­vid Lynch: The Art Li­fe van Jo­hn Nguy­en. Die film komt in no­vem­ber in de Ne­der­land­se bios­coop. Maar ik ben in Frank­furt en daar is hij te zien. Ik ga, na­tuur­lijk ga ik. Ik houd van die grijs­ge­kuif­de ge­wel­de­naar die de we­reld ver­rijk­te met Twin Peaks. Blue Vel­vet. Wild at He­art.

Maar over zijn films gaat het niet. Lynch geeft via zijn schil­de­rij­en de de­mo­nen prijs die hem kwel­len sinds hij als kind ver­huis­de. In het nieu­we huis was het „al­tijd nacht”. Hij werd een een­za­me pu­ber en ont­dek­te ten slot­te het schil­de­ren van „dark fan­tas­tic dreams” als red­ding. Zijn moe­der wuif­de dat weg. Zijn va­der vond zijn werk zo weer­zin­wek­kend dat hij hem af­raad­de om ooit kin­de­ren te krij­gen. Maar kijk. Het kwam goed. Daar zit hij te te­ke­nen, met doch­ter­tje Lu­la op zijn knie.

Na af­loop van Zviz­dal kreeg ie­de­re be­zoe­ker een kaartje met een co­de voor een film­pje op de web­si­te van Ber­lin Ber­lin. Ik ver­gat het, maar nu be­kijk ik het. Hé! Ba­ba Na­dia is er nog.

Ze leeft. Ze woont bij haar doch­ter in de stad. In een vreemd huis, bij een ver­ve­len­de schoon­zoon die haar lie­ver kwijt is. „Als ik niet sterf dan blijf ik le­ven”, zegt ze, wrie­me­lend met haar knoes­ti­ge han­den. Lynch red­de het door kun­ste­naar te wor­den. Ba­ba Na­dia’s kunst­werk was haar le­ven in de Ver­bo­den Zo­ne. Nu kan ze al­leen nog ho­pen op ge­na­de.

Da­vid en Lu­la Lynch in de do­cu­me­na­tai­re van Jo­hn Nguy­en: Da­vid Lynch: The Art Li­fe.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.