Dek­ker: rechts­bij­stand spreekt niet meer van­zelf

Mi­nis­ter Dek­ker wil dat men­sen bij con­flic­ten min­der snel een ad­vo­caat in­zet­ten. Hij acht dat ef­fec­tie­ver en goed­ko­per. De rol van ad­vo­ca­ten wordt in het nieu­we stel­sel een stuk klei­ner

NRC Handelsblad - - In Het Nieuws - Door on­ze re­dac­teur

Mark Lie­vis­se Adri­aan­se

Het stel­sel van rechts­bij­stand gaat flink op de schop. Rechts­bij­stand voor men­sen met ju­ri­di­sche pro­ble­men is niet lan­ger van­zelf­spre­kend. Men­sen moe­ten voort­aan meer zélf hun pro­ble­men op­los­sen, des­noods be­ge­leid door maat­schap­pe­lijk wer­kers, me­di­a­tors of ju­ris­ten. Pas daar­na ko­men ze even­tu­eel in aan­mer­king voor rechts­bij­stand.

Dat is de kern van de plan­nen die mi­nis­ter San­der Dek­ker (Rechts­be­scher­ming, VVD) vrij­dag pre­sen­teer­de voor een „mo­der­ni­se­ring” van de rechts­bij­stand. Die is vol­gens hem no­dig om­dat ju­ri­di­sche pro­ce­du­res nu te wei­nig pro­ble­men zou­den op­los­sen. Ook moet de groei van het aan­tal za­ken dat met de rechts­bij­stand wordt ver­goed, wor­den in­ge­perkt: de kos­ten zou­den te hoog zijn.

Men­sen moe­ten in het nieu­we stel­sel eerst zelf op zoek naar een op­los­sing. „Zelfred­za­me” bur­gers kun­nen on­li­ne te­recht, op ge­spe­ci­a­li­seer­de web­si­tes. Min­der zelfred­za­me bur­gers moe­ten ook bij spreek­uren van maat­schap­pe­lijk wer­kers en ju­ris­ten in hun wijk te­recht kun­nen.

Als men­sen er zelf niet uit­ko­men, kun­nen ze bij een nieuw op te rich­ten „on­af­han­ke­lij­ke in­stan­tie” te­recht met een ver­zoek om rechts­bij­stand. Een soort „huis­arts”, al­dus Dek­ker, maar dan voor ju­ri­di­sche bj­j­stand.

Er ko­men zo­ge­he­ten ‘rechts­hulp­pak­ket­ten’ die ver­ze­ke­raars, ad­vo­ca- ten en me­di­a­tors moe­ten gaan aan­bie­den. La­ge in­ko­mens krij­gen bij aan­koop een ver­goe­ding van de over­heid; ho­ge­re in­ko­mens moe­ten zelf al­les be­ta­len.

De rol van ad­vo­ca­ten wordt in het nieu­we stel­sel klei­ner. Ze wor­den als het wa­re een van de mo­ge­lij­ke hulp­ver­le­ners bij een ( ju­ri­disch) con­flict, niet meer de van­zelf­spre­ken­de. In het straf­recht, bij asiel­za­ken en bij ge­dwon­gen op­na­mes blij­ven ad­vo­ca­ten wel stan­daard een rol spe­len. Ook wor­den ad­vo­ca­ten in het nieu­we stel­sel niet meer be­taald voor het aan­tal pro­ce­du­res dat ze voe­ren, maar op ba­sis van de „op­los­sin­gen” – bij­voor­beeld suc­ces­vol­le me­di­a­ti­on.

De in­greep van Dek­ker volgt na ja­ren van on­der­zoe­ken en dis­cus­sies. Vo­rig jaar con­clu­deer­de de com­mis­sie-Van der Meer, de der­de com­mis­sie in tien jaar, dat het stel­sel van rechts­bij­stand goed func­ti­o­neert, maar wel aan „ach­ter­stal­lig on­der­houd” lijdt. Ad­vo­ca­ten krij­gen nu zo’n 28 pro­cent van de uren be­steed aan za­ken in de rechts­bij­stand niet be­taald. Om toch aan een „re­de­lijk in­ko­men” te vol­doen, was vol­gens de com­mis­sie jaar­lijks 127 mil­joen eu­ro ex­tra no­dig.

Te­veel, vond Dek­ker, en ook het nieu­we stel­sel mag niet meer gaan kos­ten dan de hui­di­ge 400 mil­joen eu­ro per jaar. Van een be­zui­ni­ging is dan ook geen spra­ke, al­dus Dek­ker in zijn brief.

De mi­nis­ter zet al lan­ger in op meer ju­ri­di­sche zelf­red­zaam­heid van bur­gers en het min­der ju­ri­disch ma­ken van con­flic­ten. Zo lo­pen er mo­men­teel ex­pe­ri­men­ten met zo­ge­he­ten ‘buurt­rech­ters’ en ‘spreek­uur­rech­ters’, die in plaats van het doen van een uit­spraak, sa­men­wer­ken met buurt­wer­kers en maat­schap­pe­lij­ke or­ga­ni­sa­tie om pro­ble­men op te los­sen.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.