Doen’

NRC Handelsblad - - Economie -

Over­he­den moe­ten groot­se doe­len stel­len om kli­maat­ver­an­de­ring, ver­grij­zing en ar­moe­de aan te pak­ken, vindt de ad­vi­seur van de Eu­ro­pe­se Com­mis­sie. In plaats daar­van la­ten zich nu veel te veel pie­pe­len door het gro­te be­drijfs­le­ven.

CV

Maz­zu­ca­to (1968) is hoog­le­raar eco­no­mie aan Uni­ver­si­ty Col­le­ge Lon­don. Ze schreef eer­der het boek The En­tre­pre­neu­ri­al Sta­te en ad­vi­seert di­ver­se over­he­den over in­no­va­tie­be­leid. In haar vrije zwemt ze fa­na­tiek. Ma­ri­a­na Maz­zu­ca­to, De waar­de van al­les Uit­ge­ve­rij Nieuw Amsterdam, 2018, 384 pa­gi­na’s, 27,99 eu­ro in ei­gen hand te ne­men, be­toog­de ze ook in haar eer­de­re aca­de­mi­sche werk. Met groot­se en mee­sle­pen­de plan­nen van over­he­den is er het ri­si­co dat het he­le­maal de ver­keer­de kant op gaat, toch? „We heb­ben vi­si­o­nai­re lei­ders no­dig die dit mo­ge­lijk ma­ken. Maar het kan in­der­daad ook ont­aar­den in pro­jec­ten die meer kwaad dan goed doen, of die nooit ver­der ko­men dan ge­rom­mel in de mar­ge.

„Over­he­den zijn soms zwak en ang­stig: ze be­grij­pen hun rol niet. Over­he­den kun­nen stren­ge voor­waar­den stel­len aan geld dat ze uit­ge­ven via de doe­len die ze stel­len. Kijk naar het na­ti­o­na­le zorg­stel­sel NHS in En­ge­land: de Britten stel­len ei­sen aan la­ge me­di­cijn­prij­zen in ruil voor in­ves­te­rin­gen in far­ma­ceu­tisch on­der­zoek. Als je goe­de voor­waar­den stelt, maak je de kans klei­ner dat het mis­gaat. Maar het draait na­tuur­lijk om de de­tails: het is niet mak­ke­lijk of­zo.” Een land als Chi­na voert de laat­ste ja­ren veel door de staat aan­ge­jaag­de ver­nieu­wing door. Een voor­beeld? „Chi­na voert heel voort­va­rend be­leid voor ver­duur­za­ming. Dat komt ook deels van­uit de roep van bur­gers om een groe­ne­re leef­om­ge­ving, dus het is niet al­leen maar top-down . Na­tuur­lijk kun je van al­les aan te mer­ken heb­ben op de si­tu­a­tie in Chi­na, maar ze zet­ten wel dui­de­lijk pu­blie­ke doe­len en ver­nieu­wen snel.” Wat als een over­heids­plan fout blijkt of als er te­rech­te kri­tiek op komt? „Je moet flexi­bel zijn in je mis­sie en bij­stu­ren waar no­dig na­tuur­lijk. Als je er hal­ver­we­ge de maan ach­ter­komt dat je er he­le­maal niet heen wilt, moet je om­draai­en.” Is die wend­baar­heid niet juist een punt van zorg bij over­heids­pro­jec­ten? „Niet per se: dat hangt er maar net van­af hoe je zo’n pro­ject aan­pakt. Er is ze­ker werk te doen. Amb­te­na­ren op­lei­den en as­ser­tie­ver ma­ken zo­dat ze de­ze taak aan­kun­nen bij­voor­beeld. Daar­voor heb ik ook een spe­ci­aal cen­trum op­ge­richt aan mijn uni­ver­si­teit UCL.” En wie moet de­ze da­den­drang van over­he­den ei­gen­lijk be­ta­len? „Als we oor­log voe­ren in Irak, is dat blijk­baar wél te ver­ant­woor­den. Maar als het gaat om dit soort ur­gen­te so­ci­a­le uit­da­gin­gen: de ener­gie­tran­si­tie, on­ge­lijk­heid, noem maar op, krijg je de­ze vraag va­ker. Als we die uit­da­gin­gen nou eens net zo se­ri­eus zou­den ne­men als oor­log. En we moe­ten het sys­teem van be­lo­nin­gen en ver­nieu­wing zó or­ga­ni­se­ren dat de uit­komst het pu­blie­ke doel veel meer dient. Dat kan ook juist heel veel op­le­ve­ren. In­no­va­tie kweekt groei, en groei zorgt er­voor dat je dit soort pro­jec­ten kunt be­ta­len – al zal het waar­schijn­lijk in­der­daad meer kos­ten dan over­he­den nu uit­ge­ven.”

Het rap­port dat Maz­zu­ca­to dit jaar schreef voor de Eu­ro­pe­se Com­mis­sie is in­mid­dels gro­ten­deels om­ge­zet in of­fi­ci­eel EU-be­leid. „ They lo­ve it! Het is een soort re­cep­ten­boek voor het den­ken in moonshots .” Na haar ad­vies be­sloot de Eu­ro­pe­se Com­mis­sie om groot­se en mee­sle­pen­de mis­sies te gaan for­mu­le­ren: van­af 2021 moe­ten er Eu­ro­pe­se moonshots gaan ko­men. Ook is de fi­nan­cie­ring voor on­der­zoek en in­no­va­tie in het Eu­ro­pa-bre­de Ho­ri­zon 2020-pro­ject in dit ka­der ver­hoogd van 80 naar 100 mil­jard eu­ro.

Een ste­vi­ge ver­ho­ging maar het be­drag is nog al­tijd slechts een­tien­de van de markt­waar­de van een be­drijf als Ap­ple, om maar iets te noe­men. „Ja, er is nog wel wat werk te doen”, zegt Maz­zu­ca­to la­chend. „Maar de idee­ën die ik al ja­ren te­gen ie­der­een roep, be­gin­nen nu te ver­an­de­ren in wet­ten. Dat is toch cool?”

hon­derd CO2-neu­tra­le ste­den in de EU. De oce­a­nen plas­tic­vrij ma­ken of de­men­tie de we­reld uit hel­pen zijn ook op­ties.„Over­he­den moe­ten doe­len dur­ven stel­len, en die ver­we­zen­lij­ken door zelf tech­no­lo­gie in te ko­pen, maar ook als in­ves­teer­der via bij­voor­beeld pu­blie­ke in­ves­te­rings­ban­ken. Door geld te ste­ken in dit soort pro­jec­ten kun­nen ze gro­te ver­an­de­rin­gen mo­ge­lijk ma­ken. De over­heid zet de mis­sie uit en be­paalt de voor­waar­den, en ver­vol­gens gaat het be­drijfs­le­ven aan de bak om die mis­sie uit te la­ten ko­men. Ik ge­loof juist heel erg in in­no­va­tie die van on­der­op komt: over­he­den moe­ten voor­al niet al­les zelf gaan doen.”„Maar over­he­den zijn te ti­mi­de ge­wor­den, ze la­ten zich pie­pe­len door het be­drijfs­le­ven. Als een over­heid nuis, be­te­kent dat la­ge be­las­tin­gen, min­der re­gels. Maar over­he­den kun­nen be­ter be­drij­ven sti­mu­le­ren om op­los­sin­gen te be­den­ken voor ur­gen­te maat­schap­pe­lij­ke pro­ble­men.”Maz­zu­ca­to’s nieuw­ste boek draait voor­al om hoe waar­de wordt ge­cre­ëerd in de eco­no­mie. En over de mis­ver­stan­den daar­over. Over­he­den gel­den vaak als log, duur en traag. Tech­be­drij­ven, ban­ken en far­ma­ceu­ten als snel en on­der­ne­mend. De stel­ling die Maz­zu­ca­to ver­de­digt is dat de groot­ste ver­nieu­win­gen niet van be­drij­ven ko­men maar juist van over­he­den.„Smartpho­nes zijn al­leen maar mo­ge­lijk dank­zij enor­me over­heids­in­ves­te­rin­gen die in­ter­net en gps mo­ge­lijk heb­ben ge­maakt bij­voor­beeld. In de hui­di­ge eco­no­mie is het al­leen zo dat de op­breng­sten van die pu­bliek ge­fi­nan­cier­de uit­vin­din­gen voor­al bij gro­te be­drij­ven te­recht­ko­men. Die bo­ven­dien ook nog eens ex­treem wei­nig be­las­ting be­ta­len.”„Wat de mo­der­ne tijd de­fi­ni­eert is dat be­drij­ven die ei­gen­lijk waar­de ont­ne­men aan de sa­men­le­ving, kun­nen po­se­ren als be­drij­ven die waar­de cre­ë­ren.” Over­he­den moe­ten dit cor­ri­ge­ren door het heft

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.