‘Laat ze maar ko­men met die rechts­zaak’

Ko­men­de week opent de Haag­se apo­the­ker Paul Leb­bink een la­bo­ra­to­ri­um om zelf me­di­cij­nen te ma­ken die an­ders al­leen voor enor­me be­dra­gen via gro­te far­ma­be­drij­ven te ver­krij­gen zijn. NRC volg­de zijn voor­be­rei­din­gen op de strijd met de in­du­strie.

NRC Handelsblad - - Weekend - Tekst Ka­rel Berk­hout Fo­to’s Da­vid van Dam

Paul Leb­bink (60) staat op de­ze zo­mer­se ju­ni­dag in de lich­te, mo­der­nis­ti­sche woon­ka­mer van zijn huis en oe­fent: „Wa­pen- en ta­baks­fa­bri­kan­ten zijn er­op uit een men­sen­le­ven te be­kor­ten, far­ma­ceu­ti­sche be­drij­ven wil­len men­sen­le­vens ver­len­gen. Maar de far­ma­be­drij­ven vlie­gen wel uit de bocht met de prij­zen.” De apo­the­ker spreekt de zin­nen nog een paar keer uit. Hij wil er ze­ker van zijn dat hij mor­gen bij een open­baar de­batje niet door de ze­nu­wen wat an­ders zegt.

De plan­ken­koorts is be­grij­pe­lijk. De ‘col­le­ge­dag’, waar hij spre­ker is bij een pa­nel­dis­cus­sie, is de hoog­mis van de Ne­der­land­se me­di­cijn­we­reld. De bij­een­komst wordt elk jaar ge­or­ga­ni­seerd door het Col­le­ge ter Be­oor­de­ling van Ge­nees­mid­de­len (CBG), de poort­wach­ter van de me­di­cijn­markt. Ie­der­een die er­toe doet bij het ont­wik­ke­len, ma­ken, re­gi­stre­ren en be­oor­de­len van ge­nees­mid­de­len is aan­we­zig.

Tus­sen al die me­di­cijn­ka­non­nen voelt Leb­bink, een klei­ne man met een zacht­aar­di­ge uit­stra­ling, zich voor­al heel ge­woon. Toch weet hij de schijn­wer­pers op zich ge­richt sinds hij een half jaar eer­der aan­kon­dig­de dat hij Orkam­bi, een ge­nees­mid­del voor taais­lijm­ziek­te, gaat na­ma­ken – voor een frac­tie van de 200.000 eu­ro per pa­ti­ënt per jaar die de fa­bri­kant re­kent. De man die al der­tig jaar apo­the­ker is in een Haag­se volks­wijk geldt nu als een me­di­cijn­ma­ker die de strijd aan­durft met mach­ti­ge far­ma­be­drij­ven die de prijs van hun me­di­cij­nen op­drij­ven.

Die rol valt hem zwaar, zegt hij in zijn woon­ka­mer. „Ik vind het leuk om over Orkam­bi te spre­ken, om­dat je hier­mee kunt la­ten zien wat een apo­the­ker kan be­te­ke­nen voor zijn pa­ti­ën­ten – in dit ge­val met het ma­ken van een be­taal­baar me­di­cijn. Maar in het open­baar spre­ken went nooit echt.” Het hoort er­bij, bij zijn rol als „be­roem­de apo­the­ker”, zo­als hij vol zelf­spot zegt.

Mi­nis­ter Bru­no Bruins (Me­di­sche Zorg, VVD) opent op 16 ja­nu­a­ri in zíjn apo­theek een gloed­nieu­we be­rei­dings­ruim­te, waar me­di­cij­nen zo­als Orkam­bi na­ge­maakt zul­len wor­den. Dat is een dui­de­lijk po­li­tiek sta­te­ment. De li­be­ra­le be­winds­man neemt fei­te­lijk stel­ling te­gen de in­du­strie­met-de-enor­me-win­sten – en voor een al­ter­na­tie­ve ma­nier van me­di­cijn­be­rei­ding die naar al­le waar­schijn­lijk­heid voor de

Ik houd van nieu­we din­gen! Ar­win Ram­cha­ran apo­the­ker

rech­ter zal wor­den aan­ge­voch­ten.

NRC volg­de Leb­bink maan­den­lang, tij­dens de bouw van de be­rei­dings­ruim­te en de voor­be­rei­ding op de har­de strijd.

3 april 2018

De Trans­vaal en Sport Apo­theek is ge­ves­tigd in de Trans­vaal­wijk in Den Haag, zo’n ty­pi­sche wijk van rond 1900 die je in veel gro­te ste­den vindt: tij­dens de in­du­stri­ë­le re­vo­lu­tie in hoog tem­po ge­bouwd om ar­bei­ders te huis­ves­ten, in­mid­dels goed­deels be­woond door men­sen met een mi­gra­tie­ach­ter­grond. De apo­theek be­staat uit zes pan­den, die zijn door­ge­bro­ken en met el­kaar ver­knoopt, en ligt in een straat vol Turk­se en Ma­rok­kaan­se buurt­supers en eet­tent­jes.

Op de bo­ven­ver­die­ping, die al­leen met een klei­ne kron­kel­trap is te be­rei­ken, zijn de werk­ka­mers en de ver­ga­der­zaal. Als je kruip-door-sluip-door je weg ver­volgt, kom je bij een deur, die toe­gang geeft tot een open ruim­te van zo’n twaalf bij twin­tig me­ter.

Hier klinkt het ge­zoem van schroef­bo­ren en het ge­klets van de ra­dio. De bak­ste­nen en bal­ken van het ne­gen­tien­de-eeuw­se bouw­ske­let ver­dwij­nen ach­ter gips­wan­den met iso­la­tie­wol en ra­men van dik dub­bel glas. „Dit la­bo­ra­to­ri­um gaat vol­doen aan de hoog­ste stan­daard”, zegt Leb­bink bij de rond­lei­ding: „GMP!”. GMP staat voor Good Ma­nu­fac­tu­ring Prac­ti­ce, een set re­gels voor vei­lig­heid en hy­gi­ë­ne waar­aan de in­du­strie moet vol­doen.

Zo vlot als de ver­bou­wing loopt, zo moei­zaam gaat het ma­ken van Orkam­bi. In no­vem­ber 2017 maak­te mi­nis­ter Bruins dui­de­lijk er niets voor te voe­len om 200.000 eu­ro per jaar per pa­ti­ënt neer te tel­len, waar­na de emo­ties hoog op­lie­pen bij pa­ti­ën­ten en nog­al wat Twee­de Ka­mer­le­den, die toch ver­goe­ding van het mid­del eis­ten. Kort er­na sloot Bruins een deal met fa­bri­kant Ver­tex en in­mid­dels wordt Orkam­bi ver­goed, te­gen een ge­hei­me, maar on­ge­twij­feld nog al­tijd ho­ge prijs.

En op het kook­punt van dat Orkam­bi­de­bat kon­dig­de Leb­bink aan het mid­del te gaan na­ma­ken.

Een hal­ve eeuw ge­le­den was zo’n aan­kon­di­ging niets bij­zon­ders ge­weest: ge­nees­mid­de­len, voor zo­ver die er wa­ren, wer­den over­we­gend ge­maakt door apo­the­kers. Of­te­wel: al­les was ‘ma­gi­stra­le be­rei­ding’. In de me­di­cij­nen­re­vo­lu­tie die daar­na on­der veel meer ef­fec­tie­ve kan­ker­mid­de­len bracht, gin­gen voor­al fa­bri­kan­ten ge­nees­mid­de­len ont­wik­ke­len en pro­du­ce­ren. Apo­the­kers wer­den ‘doos­jes­schui­vers’, die al­leen voor in­di­vi­du­e­le pa­ti­ën­ten nog me­di­cij­nen maak­ten of aan­pas­ten. Toen twin­tig jaar ge­le­den de ver­plich­ting ver­viel om een be­rei­dings­ruim­te te heb­ben, stop­ten de mees­te apo­the­kers met de tijd­ro­ven­de en kost­ba­re ma­gi­stra­le be­rei­ding. In­mid­dels zijn nog maar en­ke­le tien­tal­len apo­the­kers in staat zelf com­ple­te me­di­cij­nen te ma­ken. En is een en­ke­ling als Leb­bink uit lief­de voor het vak en zijn pa­ti­ën­ten be­reid om 300.000 eu­ro te ste­ken in een be­rei­dings­ruim­te „waar­van het maar de vraag is of we de in­ves­te­ring ooit te­rug­ver­die­nen”.

Op het mo­ment dat Leb­bink zijn Orkam­bi-ini­ti­a­tief be­kend­maak­te, had hij con­tact met een le­ve­ran­cier in Chi­na, die de twee grond­stof­fen zou kun­nen le­ve­ren. „Maar van de ene op de an­de­re dag hoor­den we niets meer.” Leb­bink weet niet hoe dat pre­cies zit, maar mo­ge­lijk heeft Ver­tex, de fa­bri­kant van Orkam­bi, er iets mee te ma­ken. „Mis­schien heeft Ver­tex ex­clu­si­vi­teit ge­ëist.” Zo­iets is on­mo­ge­lijk te ach­ter­ha­len, fa­bri­kan­ten la­ten zich zel­den in de kaart kij­ken. Bo­ven­dien is de in­koop van grond­stof­fen, die te­gen­woor­dig voor­al in Chi­na en In­dia wor­den ge­maakt, to­taal on­door­gron­de­lijk door de veel­heid aan fa­brie­ken, tus­sen­per­so­nen en han­de­la­ren.

De te­gen­val­ler heeft Leb­bink ge­dwon­gen om het ma­ken van Orkam­bi op te schor­ten. Dat is be­gin 2018 in de me­dia ge­ko­men als: Leb­bink ziet er­van af. Dat ir­ri­teert hem, want hij is vast­hou­dend: „Ik ga door.” En dus blijft hij zoe­ken naar een an­de­re le­ve­ran­cier.

In maart was Leb­bink aan­we­zig bij een bij­een­komst van apo­the­kers, waar een be­leids­me­de­wer­ker van de Raad voor Volks­ge­zond­heid en Sa­men­le­ving (RVS) een eer­der ver­sche­nen rap­port over du­re me­di­cij­nen toe­licht­te. In dat rap­port staat on­der meer dat „ma­gi­stra­le be­rei­ding een ma­nier kan zijn om ge­nees­mid­de­len goed­ko­per te ma­ken” – pre­cies wat Leb­bink in de prak­tijk wil bren­gen. La­ter kwam Leb­bink de­ze be­leids­me­de­wer­ker toe­val­lig te­gen bij een le­zing. „Hij ver­tel­de dat de op­vol­ger van Orkam­bi al klaar staat, maar straks mis­schien niet ver­goed gaat wor­den.” Want nog duur­der.

Dus mis­schien wil Leb­bink zich rich­ten op die op­vol­ger. „Dan heb­ben we meer ar­gu­men­ten voor wat we doen. Orkam­bi is heel duur, maar wel be­reik­baar voor pa­ti­ën­ten. De op­vol­ger blijft mis­schien on­be­reik­baar.” Die na­ma­ken zou wel be­te­ke­nen dat er deels an­de­re grond­stof­fen no­dig zijn.

Over dit soort prak­ti­sche za­ken denkt Leb­bink graag na. Hij is blij dat ma­gi­stra­le be­rei­ding weer po­li­tie­ke steun en aan­dacht krijgt: „Als een voor­zie­ning om ge­nees­mid­de­len be­schik­baar te ma­ken voor pa­ti­ën­ten.” Maar hij vindt het niet pret­tig dat amb­te­na­ren, be­leids­ad­vi­seurs en po­li­ti­ci de be­rei­ding als een „wa­pen” zien te­gen de in­du­strie: „Dat is ver­keerd en heeft het ri­si­co dat het straks te­rug­slaat op de ei­gen be­rei­ding.”

Toch lijkt be­rei­ding door apo­the­kers al­leen maar méér een wa­pen te wor­den. Het aca­de­mi­sche zie­ken­huis AMC (nu Am­ster­dam UMC) zal over twee da­gen spec­ta­cu­lair nieuws naar bui­ten bren­gen. De zie­ken­huis­apo­theek gaat het ge­nees­mid­del CDCA ma­ken voor zijn pa­ti­ën­ten met ce­re­bro­ten­di­neu­ze xan­tho­ma­to­se (CTX), een zeld­za­me er­fe­lij­ke aan­doe­ning. Ter­wijl fa­bri­kant Lea­di­ant on­ge­veer 200.000 eu­ro per pa­ti­ënt per jaar vraagt, maakt Am­ster­dam UMC het mid­del voor 25.000 eu­ro.

„Gaaf !”, zegt Leb­bink als hij dit hoort. „Mooi dat het ma­gi­straal be­rei­den van ge­nees­mid­de­len bre­der ge­dra­gen gaat wor­den.” De keu­ze voor CDCA, che­no­deoxy­chol­zuur, ver­baast hem niet. „Het is een oud mid­del dat we goed ken­nen en niet moei­lijk is te be­rei­den.” Leb­bink ver­telt dat een zorg­ver­ze­ke­raar hem in de zo­mer van 2017 heeft be­na­derd voor het be­rei­den van pre­cies de­ze stof. „We heb­ben ge­zegd dat we die kun­nen ma­ken.”

Uit­ein­de­lijk heeft de ver­ze­ke­raar er­van af­ge­zien: „Uit angst voor rechts­za­ken van de fa­bri­kant.” Ma­gi­stra­le be­rei­ding van een ge­pa­ten­teerd ge­nees­mid­del is wet­te­lijk toe­ge­staan – als een apo­the­ker dat doet voor zijn ei­gen pa­ti­ën­ten en op klei­ne schaal. Maar de cri­te­ria zijn niet glas­hel­der en bie­den dus al­le ruim­te voor kost­baar en lang­du­rig ge­steg­gel in de rechts­zaal – ruim­te die far­ma­ceu­ti­sche be­drij­ven gre­tig ne­men.

Leb­bink heeft daar zelf er­va­ring mee. Meer dan tien jaar ge­le­den maak­te hij voor een jon­ge pa­ti­ënt met een zeld­za­me ziek­te een oud ge­nees­mid­del, dat een far­ma­ceu­tisch be­drijf ver­vol­gens kaap­te en re­gi­streer­de als zijn ex­clu­sie­ve ge­nees­mid­del. Leb­bink won de rechts­za­ken, maar de fa­bri­kant pro­ce­deer­de door op an­de­re pun­ten – en ging door tot­dat al­le be­trok­ken in­stan­ties zich ge­won­nen ga­ven.

Wat als Leb­bink in­der­daad Orkam­bi gaat ma­ken? „O, Ver­tex zal ze­ker een rechts­zaak aan­span­nen”, zegt hij. „Laat ze maar ko­men.”

7 mei

Paul Leb­bink zit in zijn klei­ne werk­ka­mer, waar zijn bu­reau vol pa­pie­ren ligt. „Goed nieuws”, zegt hij. „Er zit be­we­ging in Orkam­bi. We heb­ben een mail­tje ge­had van een le­ve­ran­cier met de vraag of we in­te­res­se heb­ben in de in­koop van de grond­stof­fen.” Het gaat om een han­dels­fir­ma die ook za­ken­doet met fa­brie­ken in Chi­na. Die plot­se­lin­ge be­reid­wil­lig­heid is vol­gens hem te dan­ken aan de ac­tie van het AMC, die heel veel me­dia-aan­dacht heeft ge­kre­gen. „Dat heeft dui­de­lijk wat in be­we­ging ge­zet. De markt is heel op­por­tu­nis­tisch en denkt geld te kun­nen ver­die­nen.”

Ar­win Ram­cha­ran (35), me­de-ei­ge­naar van de apo­theek, komt bin­nen. Ram­cha­ran is de tech­neut van het huis. Praat je over pak­weg het be­rei­den van du­re zet­pil­len met een mi­grai­ne­mid­del, dan zet hij met­een al­le ge­tal­len in een spread­sheet, zo­dat hij aan het ein­de van het ge­sprek weet wat het kost en op­le­vert. Valt het woord ‘grond­stof ’, dan be­gint hij over ‘analyse’, ‘con­tro­le’, ‘zui­ver­heid’ en ‘on­zui­ver­he­den’. Be­gin over de ei­gen be­rei­ding van een mid­del en hij be­gint te stra­len: „Ik houd van nieu­we din­gen!”

Ram­cha­ran moet nog maar zien of de nieu­we le­ve­ran­cier zijn be­lof­tes wel na­komt met de grond­stof­fen en ver­vol­gens of de kwa­li­teit goed ge­noeg is. „Orkam­bi zit nog steeds vast”, zegt hij. Om die re­den wil Ram­cha­ran pro­be­ren het mid­del

zelf te ma­ken; ‘syn­the­ti­se­ren’ in apo­the­kerstaal. „We heb­ben op­dracht ge­ge­ven aan een ge­spe­ci­a­li­seerd be­drijf om een syn­the­se te doen. Lukt dat, dan kun­nen wij het van hen le­ren.” Welk be­drijf ? „Dat mo­gen we niet zeg­gen. Ie­der­een is bang voor de in­du­strie.”

Tech­nisch is het ook las­tig. „Een van de grond­stof­fen is heel vet­tig en wordt las­tig op­ge­no­men. Daar­om moet er coa­ting om het mid­del”, zegt Ram­cha­ran. Een far­ma­cie­stu­dent van de Uni­ver­si­teit Utrecht, die nu sta­ge loopt in de Trans­vaal Apo­theek, gaat pro­be­ren dat om­hul­sel te ma­ken – met een hoog­le­raar far­ma­ceu­ti­sche tech­no­lo­gie. De stu­dent heeft zich daar­voor zelf ge­meld, na­dat tij­dens een col­le­ge de ma­gi­stra­le be­rei­ding van Orkam­bi was be­han­deld. Ram­cha­ran: „Zo wer­ken we sa­men met de uni­ver­si­teit.” Leb­bink: „Leuk dat on­ze Orkam­bi-zaak nu een aca­de­mi­sche ca­sus is ge­wor­den bij een far­ma­cie­op­lei­ding.”

Er wordt zacht­jes ge­klopt. De elek­tri­cien komt bin­nen, hij heeft wat aan­wij­zin­gen no­dig. Ram­cha­ran staat op. Hij is ook de bouw­be­ge­lei­der; hij heeft al veel er­va­ring op­ge­daan met de bouw van een klei­ner lab be­ne­den en heeft de pro­duc­tie­ruim­te bo­ven ont­wor­pen.

13 ju­ni

In de Utrecht­se Jaar­beurs houdt het CBG de col­le­ge­dag die Leb­bink zo’n plan­ken­koorts be­zorgt. Over­al staan pluk­jes far­ma­cie­hoog­le­ra­ren te dis­cus­si­ë­ren, lo­pen be­leids­amb­te­na­ren rond met map­pen en wan­de­len lob­by­is­ten langs de ta­fels met kof­fie­be­kers. Een kwart van de aan­we­zi­gen is van een far­ma­be­drijf, fluis­tert een me­de­wer­ker van het CBG – maar wie ze zijn is on­dui­de­lijk. Waar de mees­te deel­ne­mers zich tij­dens de ve­le pu­blie­ke dis­cus­sies voor­stel­len, zijn er man­nen en vrou­wen die dat niet doen – ver­moe­de­lijk zijn zij van de far­ma­be­drij­ven.

Leb­bink treedt twee keer in het krijt: een keer te­gen een apo­the­ker van een aca­de­misch zie­ken­huis en een keer te­gen een in­spec­teur van de In­spec­tie Ge­zond­heids­zorg en Jeugd (IGJ). Hij is dui­de­lijk ze­nuw­ach­tig. Af en toe ont­snapt hem een ‘eh’, en de mi­cro­foon houdt hij net iets te ver van zich af. Maar de zaal, die half­vol zit, luis­tert wel­wil­lend en ge­ïn­te­res­seerd. Zijn ze­nu­wen ver­dam­pen, waar­door het de twee­de keer veel be­ter gaat dan de eerste keer.

Leb­bink her­haalt de in­ge­stu­deer­de zin­nen en voegt er­aan toe: „Ceo’s van far­ma­be­drij­ven den­ken al­leen aan winst.” Dan roert zich een twin­ti­ger in een pak, die zich niet voor­stelt. „Dat kun je niet zo zeg­gen, want wij we­ten toch niet hoe het toe­gaat in de board­room”. Als Leb­bink even la­ter zegt dat Orkam­bi te duur is, re­a­geert de­zelf­de man met: „Ik weet niet eens wat de prijs is. Dus als we­ten­schap­per zeg ik dan: we we­ten niet of het me­di­cijn de juis­te prijs heeft.” Hij zegt niet bij wel­ke uni­ver­si­teit hij zou wer­ken.

Een vrouw die zegt in de in­du­strie te wer­ken als ad­vi­seur voor de kwa­li­teits­con­tro­le, vraagt: „Hoe kan een apo­theek die kwa­li­teits­con­tro­le ooit zo goed doen als de in­du­strie?” Leb­bink ant­woordt: „We hou­den van elk pro­duct een dos­sier bij. Kom maar kij­ken in de apo­theek.” De vrouw: „Ja, dat doe ik mis­schien wel.”

Na af­loop komt Dou­we Brei­mer, eme­ri­tus hoog­le­raar far­ma­cie, naar zijn oud­stu­dent Leb­bink toe en com­pli­men­teert hem met het Orkam­bi-ini­ti­a­tief en zijn op­tre­den. Leb­bink sta­melt ver­le­gen: „Dank u wel, pro­fes­sor.”

10 ju­li

Twee tv-ploe­gen be­zoe­ken de apo­theek. Te­gen­licht van de VPRO en Dok­ters van mor­gen van de TROS . Voor het laat­ste pro­gram­ma komt pre­sen­ta­tor An­toi­net­te Hert­sen­berg per­soon­lijk langs; ze is in het bij­zon­der ge­ïn­te­res­seerd in de me­di­ci­na­le can­na­b­iso­lie die de apo­theek pro­du­ceert. Twee da­gen la­ter komt ook de Vlaam­se om­roep VRT langs voor de can­na­b­iso­lie. In Bel­gië is veel de­bat over het me­di­ci­na­le ge­bruik van can­na­bis en de apo­theek heeft ook Bel­gi­sche klan­ten voor zijn olie, die on­der veel meer wordt ge­bruikt voor epi­lep­sie en pijn.

3 au­gus­tus

Het AMC maakt be­kend dat het zijn ma­gi­straal be­rei­de mid­del te­rug­trekt. De in­spec­tie heeft on­zui­ver­he­den ge­von­den. Het is vrij­dag­mid­dag net na slui­tings­tijd als Leb­bink hier­over een ap­pje krijgt van een vrien­din. Hij schrikt. „Shit, wat een rot­be­richt.” Wat be­te­kent dat voor hun ei­gen be­rei­ding van Orkam­bi? Twee da­gen la­ter zijn Ram­cha­ran en Leb­bink in de apo­theek. Ze wil­len we­ten wat de de­tails zijn. Zijn de AMC-apo­the­kers on­zorg­vul­dig ge­weest? Leb­bink belt en­ke­le da­gen la­ter met de AMC-apo­the­ker en is er na af­loop van het ge­sprek van over­tuigd dat het AMC zijn werk goed heeft ge­daan. In de grond­stof zat een mi­nus­cu­le on­zui­ver­heid, die mo­ge­lijk niet scha­de­lijk is maar die de in­spec­tie niet kon ne­ge­ren. „Jam­mer dat het AMC de­ze ave­rij op­loopt”, zegt Leb­bink. Over zijn ei­gen Orkam­bi maakt hij zich geen zor­gen. „Wij zijn nu na­tuur­lijk ook su­per­blij dat wij niet ‘over­haast’ te werk zijn ge­gaan.”

4 sep­tem­ber

In het la­bo­ra­to­ri­um ma­ken werk­lui de vloe­ren. Eerst een on­der­vloer van wit ce­ment met ve­zels, die lang moet dro­gen. Daar­over ko­men blau­we kunst­stof te­gels die per­fect moe­ten aan­slui­ten. De wit-met-blau­we kas­ten staan er al. „Zou ik de mi­nis­ter niet kun­nen vra­gen om ons lab of­fi­ci­eel te ope­nen?” vraagt Leb­bink zich af en be­sluit zijn con­tact­per­soon bij de RVS hier­voor te pol­sen. De eerste ana­ly­ses van de ge­le­ver­de Orkam­bi-grond­stof­fen zien er goed uit; mo­ge- lijk is zelf syn­the­ti­se­ren he­le­maal niet no­dig.

25 sep­tem­ber

Leb­bink is moe, on­der meer door de ein­de­lo­ze on­der­han­de­lin­gen met zorg­ver­ze­ke­raars over ver­goe­din­gen. Komt de mi­nis­ter naar de ope­ning van het lab? „Ik hoop het, het zou een enor­me er­ken­ning zijn.” Hij heeft op aan­ra­den van de be­leids­me­de­wer­ker van de RVS op de web­si­te van het mi­nis­te­rie een spe­ci­aal for­mu­lier in­ge­vuld. „Nu moet ik maar af­wach­ten.”

Ram­cha­ran komt bin­nen, ge­haast. Hij heeft zo­juist zijn vrouw en doch­ter­tje van het vlieg­veld ge­haald. „Ze wa­ren naar Te­ne­ri­fe voor een kor­te va­kan­tie. Ik zou mee­gaan, maar ben toch thuis ge­ble­ven. Er was hier veel te veel te doen.” Hij gaat in no­vem­ber wel met va­kan­tie, als het lab klaar is.

Leb­bink geeft een rond­lei­ding. Waar de vo­ri­ge keer nog maar en­ke­le blau­we te­gels la­gen op de ce­men­ten on­der­vloer is de he­le vloer nu be­dekt. Het he­le lab is in­eens een spie­gel­pa­leis van gla­zen wan­den, kunst­stof werk­bla­den, me­ta­len kra­nen en glan­zen­de rvs-pla­ten. We gaan van ka­mer naar ka­mer tot we bij de zuur­kast zijn aan­be­land: een groot werk­blad dat met gla­zen deu­ren kan wor­den af­ge­slo­ten. Daar­bin­nen zit een af­zui­gin­stal­la­tie. „Hie­rin gaan we ge­nees­mid­de­len syn­the­ti­se­ren”. Wel­ke? „Op een ge­ge­ven mo­ment waar­schijn­lijk Orkam­bi.”

3 ok­to­ber

De tv-ma­kers van Te­gen­licht ko­men de­ze woens­dag nog eens langs, nu om te spre­ken met de twee jon­ge apo­the­kers. De jon­ge vrou­wen zijn dui­de­lijk erg ner­veus. Leb­bink zegt dat ze een paar ‘one­li­ners’ moe­ten in­stu­de­ren. „Zo­iets als: ‘Ik ben apo­the­ker en wil mijn pa­ti­ën­ten zo goed mo­ge­lijk hel­pen met ge­nees­mid­de­len’.”

Een ho­ge amb­te­naar van VWS laat we­ten dat het de­par­te­ment se­ri­eus kijkt naar de mo­ge­lijk­heid om de mi­nis­ter de nieu- we ruim­te te la­ten ope­nen. Op zon­dag­avond is de Te­gen­licht- uit­zen­ding over het pro­bleem van du­re ge­nees­mid­de­len, waar­in ook het Orkam­bi-ini­ti­a­tief van Leb­bink wordt be­spro­ken. Leb­bink krijgt een stroom ap­pjes met steun­be­tui­gin­gen van col­le­ga’s.

27 no­vem­ber

Leb­bink oogt vro­lijk en fris in zijn werk­ka­mer. Hij is op va­kan­tie ge­weest, en bij de apo­theek gaat het voor­spoe­dig. De mi­nis­ter komt naar de ope­ning. Het staat nu de­fi­ni­tief vast dat ze de goe­de grond­stof­fen voor Orkam­bi heb­ben ge­von­den. Op 16 ja­nu­a­ri, bij de ope­ning, zou­den ze Orkam­bi ter plek­ke kun­nen ma­ken. „Het lijkt me mooi als de mi­nis­ter de eerste ta­blet­ten maakt”. Het liefst voor de ca­me­ra van het Maar of de mi­nis­ter wil …?” NOS Jour­naal.

28 no­vem­ber

De IGJ pu­bli­ceert een uit­ge­breid in­spec­tie­rap­port over het AMC en con­clu­deert dat de ma­gi­stra­le be­rei­ding mag, zo­lang aan ge­de­tail­leer­de voor­schrif­ten is vol­daan. Goed nieuws, vin­den Leb­bink en Ram­cha­ran, die het rap­port mi­nu­ti­eus gaan be­stu­de­ren.

4 de­cem­ber

Leb­bink en Ram­cha­ran heb­ben de­ze dins­dag­och­tend een over­leg ge­had op het mi­nis­te­rie van VWS, over een an­de­re be­rei­ding, na­me­lijk de can­na­b­iso­lie die ze al ja­ren ma­ken voor de over­heid. Het was een leuk ge­sprek, zeg­gen bei­den. Voor Ram­cha­ran zich naar zijn werk­ka­mer be­ne­den haast, neemt hij met Leb­bink de laat­ste ont­wik­ke­lin­gen door. Leb­bink heeft vrij­dag een ge­sprek ge­had met een an­de­re le­ve­ran­cier van grond­stof­fen, die in beeld is ge­ko­men via een ken­nis bij een ver­ze­ke­raar – al­tijd han­dig als te­rug­valop­tie. „Het was een leuk ge­sprek”, zegt Leb­bink. „Maar het is on­dui­de­lijk hoe de grond­stof­fen uit Chi­na ge­syn­the­ti­seerd zijn. En wel­ke cer­ti­fi­ca­ten van zui­ver­heid we kun­nen krij­gen. Dat moe­ten we we­ten en dat heb ik als huis­werk mee­ge­ge­ven.” Hoe de ope­nings­ce­re­mo­nie in ja­nu­a­ri pre­cies zal ver­lo­pen, is on­dui­de­lijk. Maar ze­ker is dat de Trans­vaal Apo­theek daar­na kan be­gin­nen met de pro­duc­tie van Orkam­bi – niet goed­koop, maar al­tijd goed­ko­per dan de fa­bri­kant. En dan is het wach­ten op rechts­za­ken en de komst van de in­spec­tie. En dan zegt Leb­bink nog een keer vrien­de­lijk en vast­be­ra­den: „Laat ze maar ko­men.”

Het is de vraag of we de in­ves­te­ring ooit te­rug­ver­die­nen Paul Leb­bink apo­the­ker

Apo­the­ker Paul Leb­bink (links) en zijn com­pag­non Ar­win Ram­cha­ran (rechts) bouw­den een la­bo­ra­to­ri­um om zelf me­di­cij­nen te kun­nen be­rei­den.

Vijf­tig jaar ge­le­den wer­den de mees­te ge­nees­mid­de­len nog ge­maakt door apo­the­kers, de zo­ge­he­ten ‘ma­gi­stra­le be­rei­ding’. Te­gen­woor­dig zijn apo­the­kers voor­al ‘doos­jes­schui­vers’.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.