Toon mij uw groe­pen en ik zeg u wie u bent

De whats­ap­p­groe­pen die we heb­ben to­nen on­ze so­ci­a­le net­wer­ken. Over de scha­du­w­app en de ge­zinsapp die een werkapp blijkt te zijn.

NRC Handelsblad - - Voorzijde Pagina - Door on­ze re­dac­teur Me­rel Thie

Denk Pomp­eii. Nu. Met te­le­foon en al wor­den we be­gra­ven on­der een dik­ke laag as. En over dui­zend jaar weer ont­dekt. On­ze What­sApp-ge­schie­de­nis is nog zicht­baar. Dan is exact te zien van wel­ke so­ci­a­le net­wer­ken wij deel uit­maak­ten.

What­sApp is al­om­te­gen­woor­dig (11,5 mil­joen ge­brui­kers in Ne­der­land vol­gens Ne­w­com re­search). En met de groei van het aan­tal ge­brui­kers neemt ook het aan­tal aan­ge­maak­te groe­pen toe. Maar in hoe­veel groe­pen bij­voor­beeld een ge­mid­del­de twin­tig­ja­ri­ge deel­neemt, is niet on­der­zocht. What­sApp zelf doet er ook geen me­de­de­lin­gen over.

Uit be­staand on­der­zoek weet Be­a­te Vol­ker (so­ci­o­loog aan de UvA die zich op vriend­schap richt) wel dat What­sApp wordt ge­bruikt in al­le leef­tij­den en door al­le be­vol­kings­groe­pen heen. Om­dat het zo in­for­meel is (geen aan­hef, ul­tra­kor­te be­rich­ten) va­ker voor pri­vé-com­mu­ni­ca­tie dan voor werk.

De ap­p­groep is een mid­del om een so­ci­aal net­werk mee te de­fi­ni­ë­ren, zegt zij. Het be­staan van de groep leidt niet per se tot meer of min­der co­he­sie. „De groep be­stond al, maar wordt zicht­baar ge­maakt.”

Dat be­aamt Mark van Ostaij­en (be­stuurs­so­ci­o­loog Til­burg Uni­ver­si­ty). „Via What­sApp on­staan mee­stal geen nieu­we ver­bin­din­gen. De com­mu­ni­ca­tie is er re­de­lijk op­per­vlak­kig. Wel ur­gent (‘waar spre­ken we mor­gen af ?’), maar niet zo be­lang­rijk.” Deel­na­me aan groe­pen be­ant­woordt even­wel aan een men­se­lijk ver­lan­gen, zegt Van Ostaij­en: „de wens om er­gens on­der­deel van uit te ma­ken.”

Maar waar groe­pen wor­den ge­vormd, wor­den au­to­ma­tisch ook men­sen bui­ten­ge­slo­ten. En What­sApp heeft „een enigs­zins dis­cri­mi­na­toir ka­rak­ter”, zegt Van Ostaij­en. Je kunt bij­voor­beeld niet zien wel­ke groe­pen be­staan, waar je geen on­der­deel van uit­maakt. „In die zin is het een ex­clu­sief me­di­um.”

Het zegt wel iets over een per­soon als hij of zij over veel ac­tie­ve groe­pen be­schikt, vindt Be­a­te Vol­ker. „Het laat zien in hoe­ver­re je ge­ïn­te­greerd bent in de sa­men­le­ving.”

Er zijn groe­pen die vrij­wel al­le What­sApp-ge­brui­kers heb­ben. Ge­zin­nen heb­ben een ge­zinsapp, team­spor­ters heb­ben een team-app. Dan is er na­tuur­lijk nog de klas­se-app voor ou­ders met school­gaan­de kin­de­ren. Er is de buur­tapp voor wak­ke­re bur­gers. Er zijn de ap­p­groe­pen die aan een eve­ne­ment vast­zit­ten (een ver­jaar­dag, werk­ju­bi­le­um, eten­tje) en de groe­pen met ou­de vrien­den van stu­die of mid­del­ba­re school.

Er zijn dus ap­p­groe­pen die ie­der­een heeft, maar als je pre­cie­zer gaat kij­ken naar ie­mands ap­p­groe­pen, kun je op z’n minst de con­tou­ren van ie­mands le­ven schet­sen. De groe­pen ont­hul­len meer dan ie­mands boe­ken­kast. Zo heeft de Ita­li­aan­se au pair Sal­va­to­re twéé ge­zinsapps. Eén voor zijn ei­gen fa­mi­lie en één voor het ge­zin waar­in hij werkt. Dat is dus ei­gen­lijk een werkapp – met een fa­mi­li­air ka­rak­ter. Yo­lan­de Potjer heeft een app met nich­ten en ne­ven die over de he­le we­reld zijn uit­ge­waai­erd. Het kan er­op dui­den dat zij, hoe­wel zelf honk­vast in Zut­phen, hoort bij de any­whe­res – de groep men­sen die over­al ter we­reld kun­nen wo­nen (Ge­for­mu­leerd door de Brit­se den­ker Da­vid Good­hart: te­gen­over de any­whe­res staan de so­me­whe­res, men­sen die niet de mo­ge­lijk­he­den, zo­als geld en car­ri­è­re­per­spec­tief, heb­ben om over­al een thuis te kun­nen cre­ë­ren).

Frank Smits (56) is dui­de­lijk een man die vrou­wen graag als vriend heb­ben. In meer­de­re ap­p­groe­pen is hij de eni­ge man, zo­als in de yo­gagroep (waar­in al ja­ren niet meer ge­yo­gaad wordt).

De 54-ja­ri­ge Ivan Laag­land maakt mak­ke­lijk con­tact met men­sen – hoe kom je an­ders in ze­ven ap­p­groe­pen van men­sen waar­mee je fietst? Hij lijkt so­wie­so ie­mand die zich in veel ver­schil­len­de sub­cul­tu­ren thuis voelt. Met zijn zoon en diens opa be­zoekt hij plek­ken waar de Eer­ste We­reld­oor­log zich af­speel­de. Maar hij heeft ook een vrien­den­groep die elk jaar uit­ge­dost en al het ex­tra­va­gan­te feest Ma­ni­fes­to be­zoekt. What­sApp maakt het mo­ge­lijk com­mu­ni­ca­tie te ver­fij­nen, zegt Be­a­te Vol­ker: „Een groep op­rich­ten is mak­ke­lijk, je kunt daar­door heel pre­cies be­pa­len aan wie je wel en niet een be­richt wil stu­ren.” Soms heeft éé­n­zelf­de groep men­sen zelfs meer­de­re ap­p­groe­pen voor ver­schil­len­de soor­ten com­mu­ni­ca­tie. Eén voor lo­gis­tiek, en één voor rand­za­ken.

Be­rucht is ver­der de do­de scha­du­w­app. Een re­la­tie van een van de le­den van de groep wordt ver­bro­ken, de ex ver­laat de groep niet en nie­mand durft het haar te vragen. Dan maar een nieu­we app ge­start, met de­zelf­de sa­men­stel­ling, zon­der haar. Als het in­eens heel stil wordt in een voor­heen druk­ke ap­p­groep, kun je je af­vra­gen of je in de scha­du­w­app bent ach­ter­ge­ble­ven.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.