Bur­ge­mees­ters ver­za­me­len bur­ger­klach­ten om de on­vre­de van ge­le hes­jes te ka­na­li­se­ren. De­ze week be­gint een Na­ti­o­naal De­bat.

NRC Handelsblad - - In Het Nieuws - Door on­ze cor­res­pon­dent

Pe­ter Ver­maas en­si­oe­nen naar 60 jaar!”, „Geen btw op eer­ste le­vens­be­hoef­ten!”, „Ver­mo­gens­be­las­ting voor al­le rij­ken!” Veel van de voor­stel­len die Fran­se bur­gers aan de voor­avond van het door pre­si­dent Em­ma­nu­el Ma­cron af­ge­kon­dig­de ‘Gro­te Na­ti­o­na­le De­bat’ op klach­ten­brief­jes bij hun bur­ge­mees­ter ach­ter­lie­ten, zijn sinds de pro­tes­ten van ge­le hes­jes be­ken­de ei­sen. Som­mi­ge sug­ges­ties zijn ver­ras­sen­der („taxi­bus­jes op af­roep naar het sta­ti­on of het vlieg­veld”), las­tig te re­a­li­se­ren („ont­slag van de pre­si­dent”) of iet­wat ge­de­tail­leerd („in­trek­ken van de ma­lus­re­ge­ling voor ge­pen­si­o­neer­den die in 1957 ge­bo­ren zijn”).

Feit is, zegt bur­ge­mees­ter Lau­ran­ce Bus­si­è­re van het Nor­man­di­sche dorp Daubeuf-la-Cam­pag­ne, dat men­sen hun best heb­ben ge­daan om hun me­nin­gen, vaak voor­zien van eni­ge uit­roep­te­kens, op pa­pier te zet­ten. Toen eind vo­rig jaar het ge­weld van pro­tes­te­ren­de ge­le hes­jes in Pa­rijs een hoog­te­punt had be­reikt en op het Fran­se plat­te­land bo­ze bur­gers nog hon­der­den ro­ton­des be­zet hiel­den, nam de As­so­ci­a­ti­on des Mai­res Ruraux de Fran­ce, de club van bur­ge­mees­ters van plaat­sen met min­der dan 3.500 in­wo­ners, het ini­ti­a­tief om de ge­meen­te­hui­zen open te zet­ten om de on­vre­de te ka­na­li­se­ren.

„Juist de­ze cri­sis laat zien dat men­sen erg hech­ten aan be­stuur dicht­bij”, zegt Bus­si­è­re. Want dat is de dub­be­le agen­da van de bur­ge­mees­ters: zij voe­len zich niet ge­hoord en ver­zet­ten zich te­gen ge­meen­te­lij­ke her­in­de­lin­gen. In 2014 tel­de Frank­rijk nog 36.681 ge­meen­tes, nu 35.158. Maar bur­ge­mees­ters zijn de eni­ge po­li­tie­ke ver­te­gen­woor­di­gers die nog ver­trou­wen van de Fran­sen heb­ben, bleek vo­ri­ge week uit een jaar­lijk­se me­ting van on­der­zoeks­school Scien­cesPo. Hie­rin gaf 58 pro­cent van de on­der­vraag­den ver­trou­wen aan zijn bur­ge­mees­ter. Ter ver­ge­lij­king: 31 pro­cent ver­trouwt zijn par­le­ments­lid, 25 pro­cent de pre­mier en slechts 23 pro­cent de pre­si­dent.

Drie ge­meen­te­kip­pen

Veel is het niet, Daubeuf-la-Cam­pag­ne. Er is een kerk, een met in­stor­ten be­dreig­de twaalf­de-eeuw­se ‘tien­den­schuur’ (waar in het an­cien ré­gime be­las­tin­gen wer­den op­ge­sla­gen) en een ge­meen­te­huis, de mai­rie, in een uit de klui­ten ge­was­sen he­ren­huis. Bur­ge­mees­ter Bus­si­è­re deelt hier een ka­mer­tje met haar se­cre­ta­res­se, ach­ter­in is een ver­ga­der­zaal voor de ge­meen­te­raad (elf le­den) en op zol­der staan de ar­chie­ven. Maar Daubeuf-laCam­pag­ne is nog al­tijd on­af­han­ke­lijk. Het plaats­je heeft een jaar­lijk­se be­gro­ting van 187.000 eu­ro, 239 in­wo­ners en drie ge­meen­te­kip­pen (Césa­ri­ne, Yvon­ne en Blan­di­ne), waar­van de bur­ge­mees­ter de ei­e­ren dis­tri­bu­eert.

„Ik schonk kof­fie, gaf men­sen een cho­co­laatje en on­der­tus­sen ont­ston­den de in­te­res­sant­ste dis­cus­sies”, zegt Bus­si­è­re over de da­gen dat ze het ge­meen­te­huis voor ge­le hes­jes open­stel­de. Op­nieuw gin­gen af­ge­lo­pen za­ter­dag 84.000 men­sen in heel Frank­rijk de straat op. Maar de ani­mo ver­min­dert. „Men­sen zijn blij als ze ge­hoord wor­den. We wil­den de

Ma­cron wil de­bat

dis­cus­sie weer te­rug­bren­gen bij de of­fi­ci­ë­le in­sti­tu­ties.”

De klach­ten en sug­ges­ties zijn ge­bun­deld in Ca­hiers de Dolé­an­ces, ‘klaag­brie­ven’, die de­ze week naar Ma­cron gaan. Die term, door de bur­ge­mees­ters zo ge­ko­zen, is niet zon­der his­to­ri­sche la­ding: een paar maan­den voor de re­vo­lu­tie van 1789 de­po­neer­den bo­ze bur­gers on­der die naam bij de Sta­ten-Ge­ne­raal in Ver­sail­les hun grie­ven aan Lo­de­wijk XVI. De ve­le dui­zen­den klach­ten en voor­stel­len die de laat­ste we­ken bin­nen­kwa­men, moe­ten een rol spe­len in Ma­crons in de­cem­ber be­loof­de na­ti­o­na­le de­bat.

Slecht be­gin

Maar de or­ga­ni­sa­tie van het de­bat is slecht be­gon­nen. Ter­wijl de pre­si­dent al in de­cem­ber op re­gi­o­ni­veau en on­li­ne de eer­ste dis­cus­sies had wil­len heb­ben, zei de or­ga­ni­se­ren­de Com­mis­si­on Na­ti­o­na­le du Dé­bat Pu­blic dat dat on­haal­baar was. Toen de ge­le hes­jes er­ach­ter kwa­men dat de voor­zit­ter van de­ze vrij on­zicht­ba­re na­ti­o­na­le in­spraak­club, ex-mi­nis­ter Chan­tal Jou­an­no, maan­de­lijks 15.000 eu­ro sa­la­ris op­strijkt, werd haar po­si­tie on­houd­baar en trok ze zich af­ge­lo­pen week op het laat­ste mo­ment te­rug.

Hier in Nor­man­dië, op steen­worp af­stand van Daubeuf-la-Cam­pag­ne, geeft Ma­cron dins­dag de af­trap. In een brief heeft hij Fran­sen maan­dag op­ge­roe­pen mee te doen om tot „een nieuw con­tract voor de na­tie” te ko­men. Maar wie de lei­ding krijgt en hoe een en an­der ge­or­ga­ni­seerd wordt, is nog on­be­kend. Wel staan de vier the­ma’s vast: „eco­lo­gi­sche tran­si­tie”, „be­las­tin­gen en pu­blie­ke uit­ga­ven”, „de­mo­cra­tie en bur­ger­schap”, en „or­ga­ni­sa­tie van de staat en pu­blie­ke dien­sten”. Een re­ge­rings­woord­voer­der heeft ge­zegd dat „so­ci­a­le ver­wor­ven­he­den” als de af­schaf­fing van de dood­straf, het recht op abor­tus en de open­stel­ling van het hu­we­lijk niet ter dis­cus­sie staan.

De vraag is of de laat­ste on­ver­zet­te­lij­ke hes­jes zich naar Ma­crons de­bat wil­len plooi­en. Zij spre­ken van een „mas­ke­ra­de”. Lau­rent Ri­cor­deau, die in het na­bij­ge­le­gen Bri­on­ne al sinds no­vem­ber op de plaat­se­lij­ke ro­ton­de staat, heeft „om­dat de bur­ge­mees­ter dat wil­de” een brief­je op het stad­huis ach­ter­ge­la­ten met het voor­stel om bur­gers het ini­ti­a­tief te kun­nen la­ten ne­men voor re­fe­ren­da, zegt hij. Maar te­ge­lijk be­reidt hij ac­ties voor om de komst van Ma­cron dins­dag on­mo­ge­lijk te ma­ken.

Ook bur­ge­mees­ter Bus­si­è­re heeft er wei­nig fi­du­cie in. Ach­ter haar bu­reau, on­der het of­fi­ci­ë­le por­tret van de pre­si­dent, bla­dert ze in­stem­mend mur­me­lend door de sta­pels met tek­sten die ze de laat­ste we­ken ont­ving. „Ik steun de ge­le hes­jes, maar ik ben te­gen het ge­weld”, laat kap­ster Vé­ro­ni­que in een hand­ge­schre­ven epis­tel we­ten. Net als veel an­de­ren pleit ze voor be­houd van voor­zie­nin­gen op het plat­te­land. „Daar kan ik het na­tuur­lijk al­leen maar mee eens zijn”, zegt Bus­si­è­re. „Diep van bin­nen ben ik ook wel een beet­je een geel hes­je.”

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.