Do­ku­men­tára sá­mi his­tor­jjá bir­ra

Vuost­taš oas­si do­ku­men­táraráid­dus «Sa­mer­nas tid» lea čáje­huv­von dál ruoŧa TV:S SVT2:S, gos sii čáje­hit oasáži­id sá­mi his­tor­jjás. Do­ku­men­tárabuvttade­ad­dji mui­tala sii le­at leam­aš miehtá sá­mi bádde­min sá­mi his­tor­jjálaš dáh­páhus­aid ja man­nan geasi fit­ne sii

Avvir - - FRONT PAGE - Sil­je Ma­le­ne Var­si

Ruoŧa Tv-buvttadan­fit­no­dat lei geassit fit­nan Un­járg­gas bádde­min oa­si sá­mi his­tor­jjás ođđa do­ku­men­tárarái­dui «Sa­mer­nas tid». Do­ku­men­tára lea sá­mi his­tor­jjá bir­ra ja do­ku­men­tára buvttade­ad­djit le­at leam­aš miehtá Sá­mi bádde­min sá­mi his­tor­jjá, si­h­ke Norg­gas, Suo­mas, Ruoŧas ja Ruoššas. Do­ku­men­tára lea golm­ma oa­sis ja juo­hke oas­si bi­stá 60 minuhta. Do­ku­men­tára čáje­huv­vo dál SVT:S, muhto galgá maid­dái čáje­huv­vot YLE:S ja NRK:S, mui­tala buvttade­ad­dji.

– Lea sámi­id his­tor­jjá do­ku­men­tára ja dát galgá čáje­huv­vot bir­ra­sii ju­ovllaid áig­ge Ruoŧas, muhto galgá čáje­huv­vot maid­dái YLE:S ja NRK:S. Dát lea dat stuorá­mus buvttade­ap­mi sá­mi his­tor­jjá bir­ra mii goas­si­ge lea da­hkkon TV há­mis, da­jai do­ku­men­tára rešisse­vra Magnus Sjöström, go lei Un­járg­gas bádde­min do­ku­men­tára man­nan geasi.

Vár­jjatvuo­nas bádde­min

Do­ku­men­tárabuvttade­ad­djit le­at bád­den oasáži­id do­ku­men­tárii bir­ra Vár­jjatvuo­na.

– Dáp­pe Ce­avc­cage­ađg­gis gávd­no­jit dat boar­ráse­amos sá­mi báza­hu­sat, čuohte­jagi jagi ov­dal go Je­sus Kris­tus riegádii. Mii le­at bád­den biv­do­sce­naid do­ku­men­tárii ja ái­g­ut bád­det háv­dádeami mo do­lin bar­ge, lo­gai rešisse­vra Sjöström.

Gov­vi­dan his­tor­jjálaš dáh­páhus­aid

Do­ku­men­tára buvttade­ad­djit le­at jeara­hal­lan ar­keo­lo­gaid ja his­tori­hkkári­id do­ku­men­tára ráhka­detti­in. Sii le­at maid­dái gov­vi­dan his­tor­jjálaš dáh­páhus­aid, gos sii le­at gea­va­han ne­avttári­id. Un­jár­ga­laš El­le Smuk lei man­nan geasi miel­de do­ku­men­tára bádde­mis ja son ii le­at vel ieš šad­dan gea­hččat do­ku­men­tára.

– Mun in le­at vel ieš gea­hččan do­ku­men­tára, muhto mun lean ikte ea­hke­dis boahtán meahcis ja oid­nen ah­te lea alm­mu­huv­von. Mu ruoŧa­bea­le ski­h­párat le­at snáp­pen munn­je ah­te oid­no ok­ta oa­h­pes olm­moš TV:S, lo­hká El­le Smuk.

Šad­dá geld­do­laš

El­le ii lean gear­gan gea­hččat do­ku­men­tára ov­dal go Áv­vir riŋgii sutn­je, muhto son lo­hká ái­g­ut čo­hk­ket iežas be­ar­raša Un­járg­gas boahtit gea­hččat do­ku­men­tára.

– Ea­hke­dis de lea pre­miere min ru­ovt­tus, áig­gun bov­det be­ar­raša ja mánát le­at leam­aš hui spean­ta mo dat loa­hp­pa­bo­ađus šat­tai, lo­hká El­le.

Buor­re go le­at ráhka­dan do­ku­men­tára

Vár­jjat Sá­mi Mu­sea muse­a­jođi­head­dji Mia Krogh oasálast­tii do­ku­men­táras gos son mui­ta­lii makkár báza­hus­aid le­at gávd­nan Ce­avc­cage­ađg­gi gu­ovl­lus.

– Mu mie­las lea is­so­ras buor­re go le­at ráhka­dan dákkár do­ku­men­tára, le­at unnán da­hkkon TV do­ku­men­tárat sá­mi his­tor­jjá bir­ra. Dat lea hui buor­re ah­te Ruoŧa TV lea dál ráhka­dan dákkár do­ku­men­táraráid­du. Sii le­at leam­aš miehtá sá­mi, gos sii le­at dut­kan ja jeara­hal­lan olbmuid, mun lean oaid­nán oasážii do­ku­men­táras, nu ah­te or­ru hui buor­re maid le­at ráhka­dan, lo­hká muse­a­jođi­head­dji Mia Krogh.

Da­hkan bu­o­ri vuođđo­barg­gu

Vár­jjat Sá­mi Mu­sea ve­ah­ke­hii do­ku­men­tárabuvttad­ed­dji­id sin gelbbo­lašvuođain ja če­hp­po­da­gain.

– Min mie­las lea hui buor­re, go sii le­at leam­aš miehtá Sá­mi buvt- tadeam­en dán TV ráid­du ja sii le­at da­hkan bu­o­ri vuođđo­barg­gu ja gávd­nan bu­o­ri vuođđo­dieđuid. Sii le­at leam­aš báik­ki­in gos le­at gávd­nan de­hálaš báza­hus­aid, si­h­ke ar­keo­lo­ga­laš gávd­no­si­id ja maŋŋe­laš maid­dái čálalaš gál­duid, dad­já Mia.

Gea­va­han kon­krehtalaš gávd­no­si­id do­ku­men­táras

Do­ku­men­tárabuvttade­ad­djit le­at dra­ma­ti­se­ren muh­tin osi­id do­ku­men­táras, gos čáje­hit his­tor­jjálaš dáh­páhus­aid.

– Sii le­at gea­va­han ovt­ta kon­krehtalaš gávd­no­sa maid sii le­at gea­va­han ráhka­dit sce­naid do­ku­men­táras, gos sii le­at váldán vuođu ovt­ta hávd­dis mii lea Ce­avc­cage­ađg­gis, gos gávd­nui dák­terig­gi ja ávd­na­sat, biv­doávd­na­sat, sa­be­hat ja báza­hus ovt­ta dávg­gis. Dat dák­terig­gi mii gávd­nui das lei ovt­ta nis­son­olbmo­dák­terig­gi ja dan bok­te le­at buvttade­ad­djit dra­ma­ti­se­ren ovt­ta nis­sona gii bivddii dán gu­ovl­lus. Lea buor­re go le­at gea­va­han kon­krehtalaš gávd­no­si­id do­ku­men­táras, lo­hká Mia.

Vi­im­mat do­ku­men­tára sá­mi his­tor­jjás

Son lea ilus go do­ku­men­tárabuvttade­ad­djit le­at dra­ma­ti­se­ren oasáži­id do­ku­men­táras, go son jáhkká dat sáht­tá ad­dit ea­net fu­omášu­mi ja be­roštu­mi sá­mi his­tor­jjá bir­ra.

– Mun lean ilus go dál lea vi­im­mat boahtán do­ku­men­tára sá­mi his­tor­jjá bir­ra TV:I ja dat lea dán rádjái or­ron buor­re mo le­at ráhka­dan dan, loa­h­pa­ha Vár­jjat Sá­mi Mu­sea muse­a­jođi­head­dji Mia Krogh.

sil­[email protected]­vir.no

Newspapers in Northern Sami

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.