– Smiehtan olu mo livččii jus ead­ni livččii ain dáp­pe

Los­sa mu­itt­ut, muhto bidjá návc­caid čalm­mustaht­tit dávd­da:

Avvir - - FORSIDE - In­ger Ma­ri­ta Bals in­ger­ma­ri­ta@av­vir.no

Nje­allje­ja­hkásažžan mas­sii son eat­nis čižže­bo­ras­dávdii, dál lea dakkár sa­já­da­gas gos be­as­sá dán fáttá čalm­mustaht­tit.

Lea áib­bas dábálaš beai­vi. Čakčage­as­si. 4-ja­hkásaš Susan­ne Na­ess Gutt­orm lea jođus eat­nis lusa, bu­ohcce­vis­sui, gii bu­ohcá bo­ras­dávd­dain. Nie­id­daš lea aŋk­ke mo­vt­tet.

Dat ii vuor­jja 4-ja­hkásačča. Vuos. Stuora bu­ohcce­vies­su. Uk­sa ra­hpa­sa. Unna nie­id­daš vázzá si­sa. Oaid­ná vil­ges sein­niid. Bu­ot lea áib­bas viel­gat. Vil­ges bivtta­ha­sat liv­kkáhal­let lan­jaid gask­ka. Gu­h­kes fe­askárat.

– Buohcce­divššárat le­at juo dov­da­goahtán min, go mii dávjá fi­na­dit. Vaikko di­en áigge in mu­it­te nu olu, de lea mui­tui báhcán mu riegá­dan­beaiáv­vude­a­p­mi, bu­ohcce­vie­sus, eat­ni luht­te. Mus led­je ske­aŋk­kat ja gáhkku, nu go juo riegá­dan­beaiáv­vudea­m­is galgá ge. Aŋk­ke ii lean gal dieđus dábálaš riegá­dan­beai­vi, mu­it­taša Susan­ne.

Boras­dáv­da ii luoitán

Ja­hki lea 2001. Boras­dáv­da ii luoit­te. Bor­gemánu 25. beaiv­vi sádde­juv­vo am­buláns­sain Kárášjo­gas Hám­már­fes­tii.

Lea be­are maŋŋit, eai olle. 4-ja­hkásaš Susan­ne báhcá eat­nis haga.

4-ja­hkásaš Susan­ne lea ain nu unni ah­te dát ii vuor­jja vuos unn­oračča.

– Munn­je lea hui vát­tis earu­hit mu­ittán go vai le­at go olbmot munn­je mui­tal­an dáh­páhus­aid.

Vuost­taš skuvla­beai­vi eat­ni haga

Ja­hki lea 2002. 5-ja­hkásaš Susan­nes lea vuost­taš skuvla­beai­vi. Son muitá dan beaiv­vi. Bu­o­hkain led­je váhne­mat miel­de, muhto ii Susan­nes.

Susan­ne ču­o­vui áhku, eat­ni eat­ni, skuv­lii.

– Dal­le in smieht­tan mai­de dan bir­ra, muhto lean dál smieht­tan ah­te maid son mun, 5-ja­hkásaš, smiht­ten go mus lei áhkku miel­de ja earáin váhne­mat.

Oh­ca­le­ap­mi lea nuo ja ná. Muhtu­min stuo­ris, eará há­ve unnit. Go earáid ja olbmáid oin­nii fár­ro­laga et­nii­guin, de dov­do­gođii dov­du ah­te dál galg­gašii ead­ni.

– Muhtu­min manná he­jot ja muhtu­min bu­res. Go eat­ni ráđi­id váil­la­hiš­gohten, lei dat vád­dáse­amos ái­gi. Boahtá de jurdda ah­te mus maid livččii gal­gan ain ead­ni.

Šat­tai laga­mus­san ja ead­ne­rol­lan

Ja­git vás­set. Olm­moš oa­hppá ja hár­já­na juo­hke diŋgii. Maid­dái da­sa go ii le­at šat ead­ni.

– Mun dovd­dan ah­te lean fer­ten šad­dan ollesolm­možin ov­dal, fer­ten ieš bir­get ov­dal go earát oba smiht­te ge. In le­at dárbba­han ovt­ta­ge ráve­solbmos oažžut juo­hke diŋg­ga duođaštuv­vot ah­te ná sáht­tá bar­gat, lean ieš šad­dan vási­hit ja oa­hpp­at. Lean dieđus­ge ožžon ráđi­id ráve­solbmuin, muhto dat han ii šat­ta dat se­am­ma, go smieht­ta­goahtá ah­te fer­te ieš maid bir­get.

Nieidamánná dárbba­ha dávjá eat-

ni ráđi­id. Dat ve­jo­lašvuohta ii lean Susan­nes ja su oappás.

– Mu eat­ni oab­bá, gean go­hčo­dan «Tan­te Åse» šat­tai dego munno oappáin laga­mus olm­moš, ja lea ain munno laga­mus, oaččui dego ead­ne­rol­la. Mun šad­den dego oab­bán su mánái­de, ja su golbma bárt­ni fas dego viell­jan munn­je. Šat­tai dego mu laga­mus be­a­raš. Lei maid Tan­te Åse gea­in­na olu há­leš­tin. Son lei dat olm­moš gii áddii mu hui bu­res.

Sá­mi čižže­bo­ras­dáv­da­buhc­cii­de ve­ahk­kin

Čižže­bo­ras­dáv­dase­arv­vis lea dál sierra fierp­má­dat vuollel 45-ja­hkásaš miel­lahtuide.

Gie­skat deaiv­va­ded­je sii ear­ret eará Sáme­dik­ki­in, da­in­na ái­gu­mušain ah­te oččo­dit maid­dái sámi­id dán fierp­má­da­hkii.

– Mii sáv­vat ah­te gula­hal­lančoa­hk­kin Sáme­dik­ki­in ja sá­mi do­avt­ter­serv­vi­in ad­dá mid­jii­de ceal­ká­muša dan bir­ra mo dakkár fierp­má­dat sáht­tá doaibmat sá­mi čižže­bo­ras­dáv­da­buhc­cii­de. Mii diehtit ah­te oll­u­gat vási­hit čižže­bo­ras­dávd­da vát­ti­sin, ta­buáššin ja lea vát­tis hup­mat dan bir­ra. Soaitit sáht­tit ása­hit sierra sá­mi fierp­má­da­ga, go mii oaid­nit buri­id are­naid vása­husov­dáne­ap­mái, sá­gas­tallami­id­da ja doar­jjan buhc­cii­de, dad­já Čižže­bo­ras­dáv­dase­arv­vi stiv­ra­jođi­head­dji El­len Har­ris Ut­ne pre­as­sa­dieđáhu­sas. Čižže­bo­ras­dáv­dase­ar­vi deaiv­vadii sá­me­dig­ge­pre­side­ant­tain Ai­li Ke­ski­ta­lo­in ja sá­mi do­avt­terse­arv­vi jođi­hed­dji­in Ma­ret Laj­la Ne­d­re­jor­dain gula­hal­lančoa­hk­ki­mis Gu­ov­dage­a­inn­us, čakčamánu 8. beaiv­vi.

– Mii Čižže­bo­ras­dáv­dase­arv­vis le­at hui mo­vt­te­gat go dán jagáš Miss Nor­way, Susan­ne Na­ess Gutt­orm, ái­gu le­at min áma­d­ad­ju. Las­sin da­sa ah­te son lea gul­le­vaš sá­mi bir­ra­sii, de son ovd­das­ta hui de­hálaš jo­av­kku, nama­las­sii nuor­ra oap­ma­haččaid.

Mo livččii eal­lin jus …

Sát­ni «boras­dáv­da» lea šad­dan los­sa sát­nin Susan­nii, muhto maid­dái sát­ni mii sutn­je me­ark­kaša olu.

Dan­ne lea ulbmil dál veahkehit sin geain lea boras­dáv­da.

Ja­hki lea 2018 go Susan­ne oažžu nammadeami Miss Nor­way 2018. Dat da­hká ál­ki­bun sutn­je ola­hit eamb­bo olbmuid ja nu maid ál­ki­da Boradáv­dase­arv­vi čalm­mustaht­ti­ma.

Juo­hke jagi čalm­mustaht­to maid čižže­bo­ras­dáv­da ol­les golg­got­mánu, nu go­hčo­duv­von «Ro­sa sløy­fe-kam­pánn­jain». Susan­ne lea rá­mis be­as­sat ovt­tas­bar­gat serv­vii­guin de­hálaš fáttás masa lea garra ča­nas­tat.

– Olbmos lea muhtu­min vái­vi, ja munn­je lea dát fád­dá hui los­sat. Muhtu­min lea hui vát­tis maid hál­lat dan bir­ra. Smiehtan olu dan bir­ra mo livččii jus in livčče mas­sán eat­ni, mo livččii eal­lin jus ead­ni livčče dáp­pe.

Gov­ven: Li­ne Lo­holt

DE­HÁLAŠ NAMAHUS: Miss Nor­way 2018 nama­husa gea­va­ha son čalm­mustaht­tit Boras­dáv­dase­arv­vi ja veahkehit olbmuin geat buhcet bo­ras­dávd­dain.

EAD­NI NIEIDDAINIS: Vaikko Susan­ne Na­ess Gutt­orm lei dušše nje­all­je ja­hkásaš go mas­sii eat­nis­tis ii­ge dal­le vuos ip­mir­dan nu olus, de smieht­ta dál mo livčče jus ead­ni livčče ain dáp­pe.

Priváhtag­ov­va

Priváhta gov­va

MO LIVČČII EAL­LIN: Susan­ne jurddaša ain mo eal­lin livččii jus ead­ni livččii ain sin se­arv­vis. Govas fár­ro­laga iežas et­ni­in.

Priváhta gov­va

RIEGÁ­DAN­BEAIÁV­VUDE­A­P­MI ET­NI­IN: Riegá­dan­beaiáv­vude­a­p­mi bu­ohc­ci­vie­sus fár­ro­laga et­ni­in. Ii šad­dan áib­bas dábálaš áv­vude­a­p­mi Susan­nii.

Newspapers in Northern Sami

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.