Muorraom­man čuohcá dálkká­da­hkii ea­net go le­at jáhkkán

Do­las­team­is om­ma­nis le­at si­h­ke buo­rit ja hea­jut bea­lit.

Avvir - - SÁHKALAGA -

Nor­ga­laččat liiko­jit do­lastit, ja buo­lašin­lea ál­ki oaid­nit man olu vie­suin lok­ta­na suov­va suovvabohc­cis. Sta­ti­sti­hkalaš gu­ovd­dáš­doaim­ma­haga lo­guid miel­de lea 1,2 mil­jovn­na vie­sus muorraom­man, ja 2016:s gea­va­hed­je 1,1 mil­jovn­na ton­na boal­den­muo­raid. Das bođii 5,34 Twh liek­kas, mii čuo­zai ea­net dálkká­da­hkii go okat­ge lea jáhkkán. Dan čál­lá forsk­ning.no.

Hea­jut ja buo­ret bea­lit

Do­las­team­is le­at si­h­ke hea­jut ja buo­ret bea­lit.

– Do­las­team­is lea dieđus­ge hui olu lig­gen­ef­fe­ak­ta dálkká­da­hkii, mii ii le­at nu buor­re. nup­pe dá­fus daga­ha do­laste­ap­mi galm­mi­han­ef­fe­avt­ta dálkká­da­hkii, mii lea mo­vttii­daht­ti, dad­já Anders Arve­sen, gii lea NTNU in­du­striá­la eko­logi­i­ja pro­grám­ma dut­ki.

Mur­ren­báik­kit čoa­sku­dit áim­mu

Mur­ren sáht­tá čuohcat ne­ga­ti­iv­valaččat dálkká­da­hkii go mur­ren­maši­innat luitet olu gás­said áibmui. Báik­kit gok­ko lea olu mur­ren sáht­tet daga­hit čoa­sku­danef­e­avt­ta go ra­bas báik­kit sádde­jit ea­net beaiv­vášsuotn­jari­id fas ru­ovtto­luot­ta áibmoge­ardái go vuov­de­báik­kit da­h­ket.

– Čoa­sku­dan­ef­fe­ak­ta rievdda­da das gos riik­kas mur­re­jit, go muh­tun saji­in lea guhkit muohta ja muh­tin saji­in fas olu vuovd­dit, lo­hká Arve­sen forsk­ning.no neaht­ta­si­i­dui. Dut­kit le­at dan váldán miel­de go le­at re­h­kenas­tán dálkká­dat­váikkuhus­aid do­las­teami ok­tavuođas.

Muor­ra buo­ret go fo­si­i­la boaldá­muš

Čáhp­pes kar­bo­na bio­bo­aldá­mušas daga­ha ol­les 1,6 mil­jovn­na ton­na CO2 Norg­gas, čáje­ha dut­kan.

– Čáhp­pes kar­bo­na lea dat mii eane­mus lig­ge dálkká­da­ga, čáje­hit min ana­ly­sat. Mun hirp­mástuv­ven go oid­nen man stuora váikkuhu­sat gie­bas le­at, vaikko dan juo mes­ta led­jen diehtán, lo­hká Arne­sen.

Son lo­hká maid ah­te go unni­da čáhp­pes kar­bo­na luoi­ti­ma áibmui, de daga­ha dat maid buo­ret de­arv­vašvuođa olbmuide ráid­na­sit áim­mu dih­te.

Gov­ven: Scan­pix

VÁIKKUHU­SAT: Do­la­se­ap­mi sáht­tá maid daga­hit buri­id váikkuhus­aid.

Newspapers in Northern Sami

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.