Do­ku­men­tárain gea­hčča­lit cuv­ket jávo­hisvuođa Sá­mis

Guok­te nuor­ra nie­id­da mui­tale­aba ra­hpa­sit do­ku­men­tára­film­mas veagalvál­di­ma bir­ra maid le­aba vási­han goab­bá ge.

Avvir - - FORSIDE - An­ne Gro Gaup an­ne­gro@av­vir.no

Boaht­te skáp­ma ilbmá do­ku­men­tára­filbma sek­suá­la rohcošemi­id ja psy­hkalaš bu­ohca­ma bir­ra, man Lise­lot­te Waj­stedt ba­ga­dal­lá ja Linn Hen­rik­sen buvttada. Film­mas be­as­sat oaid­nit mo­vt gidde­juv­von sá­mi serv­vo­dat jávo­huht­tá vát­tisvuođaid ja guođđá gil­lájed­dji­id ie­hča­nas­sii.

– Lean ol­lu čir­ron go lean čuo­hp­pan pilohta­film­ma mii bi­stá 20 minuhta. Jáhkán dat filbma čuohcá juo­hke­hažžii gii gea­hččá dan, mui­tala Hen­rik­sen ja lo­hká de­hálažžan gea­hččat dan vaikko lea hui los­sat.

– Ieža gi­eđa­hal­lat ášši­id

Film­mas ái­got gávd­nat duogáža

man­ne ná duođalaš fáttá bir­ra ii hub­mo, ja čalm­mustaht­tit ea­h­pe­do­hkálaš da­guid mat le­at jávo­hisvuođas ja hea­h­patvuođas.

– Maŋŋel #metoo de le­at jurddašan ah­te struk­tuv­ra gil­lájed­dji­in lea earálágán. Sá­mi serv­vo­dat lea nu heajos láht­tema vási­han ja go luoht­tá­muš ii le­at nu bad­jin eise­válddii­de, de ái­gu serv­vo­dat ieš gi­eđa­hal­lat ášši­id. Gil­láje­ad­djit báhcet ok­to­nas­sii vát­tisvuođai­guin, čil­ge Hen­rik­sen film­ma bir­ra.

Gil­láje­ad­dji gu­ovd­dážis

Miht­tu filmmain lea la­hko­nit struk­tuvrraid mat gávd­no­jit duogá­beal­de ja mat le­at siv­van vát­tisvuođai­de.

Da­id nuor­ra duos­ti­lis ji­e­naid baji­dit – geat dus­tet hup­mat da­id vát­tisvuođaid bir­ra, ja vuoje­hit ra­basvuođa ja sá­gas­tal­la­ma guv­lui ášši­id maid bir­ra lea vát­tis hup­mat. Eas­ka dal­le sáht­tá riev­dan ál­git, oaiv­vil­da buvttade­ad­dji.

– Siv­van go ráhka­dit dan film­ma

heark­kes ášši­id bir­ra lea go dat le­at áššit maid bir­ra eai hu­ma. Lea dávjá fo­ku­sa rohcoše­ad­djái muđuid, muhto dán film­mas lea fo­kus gil­lájed­djii­de. Mii ái­g­ut rabi­stit ra­basvuođa ja bok­tit di­gaštal­la­ma, ja sii le­at nan­no­sat go le­at miel­de mui­taleame sin his­tor­jjá, ja go ái­got earáid ve­ah­ke­hit go bidjet da­sa fo­ku­sa, lo­hká Hen­rik­sen.

Doar­ru vál­dit ealli­ma ru­ovtto­luot­ta

Film­ma vuost­taš vál­do­ka­rak­te­ra lea Norg­ga-sá­mi nieida Ma­rion An­ne Kn­ut­sen, gii lei vuost­taš gii alm­mo­laččat hu­mai Divt­tasvuo­na ášši­in ja šat­tai dego ovdavázzin earái­de.

Nub­bi vál­do­ka­rak­te­ra lea Ida Kris­tin Lab­ba gii veagalvál­dui 2014:s go lei Gu­ov­dage­a­inn­us messos­tal­la­me fes­tiválas. Dál ái­gu mui­ta­lit iežas vásáhus­aid bir­ra.

2015 rájes lea filbmeje­ad­dji čuv­von su vuost­taš áig­gi maŋŋel

veagalvál­di­ma, ja be­as­sat oaid­nit su gil­lá­muša ja jur­dagi­id ov­dal dik­ki, mas ášši heaitti­huv­vo. Ida dov­dá iežas dáju­huv­von.

Film­mas oaid­nit su doar­ru­ma vál­dit iežas ealli­ma fas ruok­tot. Son oaiv­vil­da dat lea sá­mi pa­trio­tism­ma mii va­hágaht­tá – ja ah­te Sá­mis lea heajos nis­son­oaidnu.

Ida há­lii­da hup­mat, ii ge bala jávo­hisvuođa cuv­ke­mis.

So­fia ái­gu láhčit boaht­teáig­gi

Maid­dai ar­tis­ta So­fia Jannok lea miel­de film­mas. Son galgá film­mas le­at dat gi­evrras ji­et­na mii bot­ke jávo­hisvuođa.

– Mii fer­tet hup­mat dan bir­ra. Le­at de­há­let áššit go gádjut min olg­gul­das gova, da­hje doar­jut muh­ti­ma gii ii le­at dan ve­ara. Dat han lea ealli­ma bir­ra ja nu, jus oaid­nit struk­tuvrralaš ve­ahkaváld­dálašvuođa man ár­bet. Ii le­at dušše sáh­ka ve­ahkaváld­dálašvuođas mii lea man­nan bu­olv­vas

bul­vii, muhto lea boaht­teáig­gi bir­ra sidjii­de geat min maŋis bohtet. Min oappát ja viel­jat. Mii fer­tet láhčit saji boaht­teáigái, dad­já son.

Ol­lu bar­gu gávd­nat ruhtadeami

Aid­dob­á­li­id alm­mu­huv­vui ah­te Fritt Ord lea dor­jon film­ma barg­gu 200 000 ruvn­nuin. In­ter­našuná­la sá­mi filbma­in­sti­tuht­ta, Dav­vi-norg­ga filbma­gu­ovd­dáš, Ruoŧa filbma­in­sti­tuht­ta le­at dor­jon film­ma ja le­at ain bar­ga­me film­ma ruhta­demi­in.

Lea Para­nord Film ja Va­ja Pro­duc­tions mat buvtta­dit film­ma ovt­tas.

– Lea álo hui los­sat gávd­nat ruhtadeami filbmabuvtta­demii­de, ja fer­te gar­ra­sit bar­gat da­in­na be­li­in, lo­hká Para­nord Film vál­dob­uvttade­ad­dji Hen­rik­sen, gii lea ilus go lea doar­jja dán de­hálaš fád­dái.

Gov­ven: Lise­lot­te Waj­stedt

DUOSTILVUOĐAIN VE­AH­KE­HIT: Ma­rion An­ne Kn­ut­sen gov­vi­duv­vo do­ku­men­tára­film­mas heark­kes fáttás mii guoská ol­les Sáp­mái - rohcoše­ap­mi. Oas­sálas­timi­in film­mas ái­gu earáid ve­ah­ke­hit vai dus­tet mui­ta­lit veagalvál­di­ma bir­ra.

Newspapers in Northern Sami

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.