GIVSSIDEAPMI JA BADJELGEAHČČAN balddii ohppi­id eará skuvllai­de

Gorravári skuv­la ra­hčá heajos beagg­imi­in, ja sá­me­gi­el­klás­sa oa­hp­pit vát­not ja­gis ja­hkái. Váhne­mat, geat le­at sirdán mánáid eret skuvllas, mui­ta­lit heajos vásáhus­aid bir­ra.

Avvir - - OĐĐASAT - Ma­rit Elin Ke­mi ma­rite­[email protected]­vir.no

Gorravári skuvllas lea Ált­tá áid­na sá­me­gi­el­luo­hkká mánáids­kuv­ladá­sis. Muhto maŋe­mus jagi­id le­at ollu mánát mol­son skuvlla, eai get le­at álgán mánát vuost­taš cea­hkkái gu­ovt­ti ja­hkái. Dál le­at ok­ti­ibu­ot 11 máná sá­me­gi­el­luo­hkás, goalm­mát cea­hkis le­at golm­mas, nje­aljá­dis guđas ja viđa­dis gu­ovt­tes.

Dat lea suo­hkana lo­guid miel­de dušše nje­aljá­da­soas­si ve­jo­laš lo­gus. Go opp­alaččat le­at 43 vuost­taš­gie­lat oa­hp­pi sá­me­gie­las.

Si­h­ke váhne­mat ja skuvlla njunnošat le­at mieđi­han sis lea heajos beag­gin leam­aš. Muh­ti­mat lo­hket dieđus­ge maid ieža­set lagass­kuvlla de­hále­ab­bon vuor­uhit nan­nen dih­te so­siá­la máná bea­li.

Ii ok­ta­ge váh­nen há­lit alm­mo­laččat mui­ta­lit sivaid man­ne hil­go Gorravári. Muhto givssideapmi lea meas­ta bu­o­hkai­de leam­aš vál­doág­ga.

Givs­si­duv­vui juo­hke frid­d­ja­go­arti­lis

Ok­ta váh­nen, gean mánná lei álgán sá­mi luo­hkkái guok­te jagi ái­gi, mui­tala ro­av­va givs­sideami bir­ra.

– Stuo­rit mánát, geat eai gullan sá­mi luo­hkkái, givs­si­ded­je su juo­hke frid­d­ja­go­arti­lis. Lei álo juoga mii daga­hii ah­te šat­tai doarr­un, ja son oaččui maid siva jus vuost­taldii. Mis led­je čoa­hk­ki­mat dáh­páhus­aid bir­ra, ja skuv­la áig­gui bid­jat eamb­bo ráve­solbmuid gea­hččat be­ar­rái. Muhto dáh­páhu­sat liikká jot­ke, dávjá či­h­ko­sis. Dat dil­li čuo­zai dasto skuvla­barg­guide, mui­tala váh­nen.

Ro­av­va niht­ti­mat

Son mui­tala ah­te dil­li ve­ará­skii nu ah­te loa­h­pas bohte vel niht­ti­mat.

– Ožžon dieđu ovt­ta eará váhne­mis son lea gullan muh­tin mánát le­at ráhka­dan klub­ba mas niht­tet mu bárt­náža. Su­or­ga­nin ja vál­den dan vuot ov­dan skuvllain, muhto skuvlla bea­lis eai bar­gan maide­ge. Mu mie­las eai váldán duođalaččat dan oba­ge, dad­já váh­nen. Son ii loga maŋŋel ge ea­hpi­dan lei go riek­ta luo­hpat Gorraváris.

Dulbmo le­av­gaga­h­pi­ra

Nub­bi váh­nen, gii moad­de jagi ái­gi juo sirddii mánás eret Gorraváris, mui­tala maid ah­te mánná givs­si­duv­vui. Su mie­las or­ui skuvllas šad­dan dego kul­tuv­ran juo olg­guštit sá­mi ohppi­id.

– Jus mu mánná há­li­idii mannat stoa­hkat, de ii hei­ven goasse­ge. Ja dáčča mánát áđđestal­le su dáro­gie­la. Oktii led­je do­hp­pen mu máná ga­h­pi­ra mas lei Norg­ga le­avga, dulbmo dan ja dad­je vel don it galg­ga diekkár ga­h­piri­in vázzit. Don it le­at nor­ga­laš, mui­tala son.

He­jošit sogaid

Son lo­hká iežas váldán ášši ov­dan rek­tori­in. Muhto ii son gullan šat dan áššis maide­ge, ja nu son sirddii máná eará skuv­lii. Maid­dái sá­mi luo­hká sisk­kobeal­de vuhtii son heajos ok­tavuođa.

– Mu mie­las le­at so­hka­birra­sat sá­mi vál­dob­áik­ki­in, mat váikkuhit dei­ke Ál­tái. Jus ii le­at rievt­tes sogas, de ii gil­le do­al­lat ok­tavuođa. Mánáin goit báitá maid váhne­mat oaiv­vil­dit nuppi­id váhnemi­id bir­ra. Dat čuohcá skuv­lamánái­de, dad­já dát váh­nen.

Son moaitá maid sá­me­gieloa­h­pa­husa le­at moiv­va­sin, ja jurddašal­lá lea go son oa­h­pa­hed­djii­de be­are vát­tis or­ga­nise­ret guok­te cea­hki ovt­ta skuv­ladi­im­mus.

– Or­ui ollu rige­ar­ra luo­hkkálan­jas Eai bu­ot mánát dan háld­daš ja dat dieđus­ge čuohcá sin oa­hppamii.

Gilddii sámás­teames

Goalm­mát váh­nen sirddii máná eret golbma jagi ái­gi. Son vási­hii njuolg­gut badjel­ge­a­hčča­ma skuvlla jođi­heami bea­lis.

– Lei ja­hke­bea­li dop­pe go dol­ken. Mu mie­las led­je aiv­ve vát­tisvuođat in ge dov­dan ah­te lei buore­mus mu mánnái. Oktii go leim­me čoa­hk­ki­mis in­spekte­vrra luht­te, gilddii son mu hup­ma­mis sá­me­gie­la iežan mánnái. Mun gal oaiv­vil­dan ah­te ii le­at mu ovd­dasvástá­dus le­at dul­kan sidjii­de, ja diet lei hui uno­his vásáhus, dad­já dát váh­nen.

Ii gil­len šat ra­hčat

Son maid mui­tala ah­te stuorá­mus mánát ol­les skuvllas givs­si­ded­je su máná gii lei nuora­musaid gask­kas dal­le. Son lo­hká vig­gan hup­mat rek­tori­in, muhto dovd­dai ah­te eai váldán duođas maid son da­jai.

– Go rek­tor jearai man­ne sir­do eret, mun dad­jen dušše ah­te lei gie­la dih­te. In gil­len šat eamb­bo čil­get, go dov­den ah­te mu ala hoi­ge siva ja dad­je mánná galg­gašii heaitit boar­rá­set mánáid čuv­vodea­mes vai ii givs­si­duv­vo, mui­tala son.

Doarr­un ja jeago­hisvuohta

Nje­alját váh­nen gea­in­na Áv­vir lea hup­man, lo­hká maid sirdán máná psy­hkalaš ja fy­sa­laš givs­sideami geažil.

– Oktii lei mu mánná sáh­po­dan ja háv­vin go golbma eará oa­hp­pi led­je su doaru­han, ja se­am­ma dáh­páhu­sas maid hárdán su bik­ta­si­id dih­te. Dan válddi­i­me ov­dan skuvllain ja mun led­jen dop­pe ču­ov­vu­me oa­h­pa­husa. Čo­hkkájin oalát hirp­mástuv­van, go ii lean ve­ahá­ge struk­tuv­ra. Mánát vie­gaded­je klás­sa­lan­jas, ja lei hirbmat rige­ar­ra. Led­je 15 oa­hp­pi dal­le lan­jas, mui­tala son ja lasi­ha ah­te su mánná lea gullan maid mánát buk­tet ro­av­va niht­timi­id maid­dái earáid vuostá sin be­ar­rašis.

Čoa­hk­ki­mat eai áv­kku­han

Dát váh­nen mui­tala ah­te ovt­ta beaiv­vi de čir­rui mánná ii ge gár­ron šat vuol­git skuv­lii. Dal­le me­ar­ri­dii su sirdit eret dop­pe.

– Dál lea sus hui buor­re dil­li eará skuvllas, muhto son lea mas­sán be­an­not skuv­la­jagi Gorravári geažil. Jurddaš, vaikko dál le­at su luo­hkás 38 oa­hp­pi, de lea dop­pe ja­skat ja ortnet miel­de skuv­la- di­im­mut, dad­já son. Muhto il­ga­dis vásáhu­sat Gorraváris le­at čuv­von su fárus, ja dál fer­te oažžut liigeve­ahki gear­gat dai­guin. Váh­nen ii le­at bid­jan nuorat mánáid do­hko dáid heajos vásáhus­aid geažil.

Váhne­ma dieđuid miel­de le­at sii čoa­hk­ki­nas­tán rek­tori­in ja oa­h­pa­hed­djii­guin máŋgii, muhto ii buor­rá­nan dil­li su máná dá­fus.

Gár­tan sierra jo­av­kun

Ea­nas dát váhne­mat mai­guin Áv­vir lea hup­man, váil­la­hed­je maid eamb­bo serv­voštal­la­ma muđui skuvllain, nu go ov­dame­ark­ka dih­te go skuv­la lági­da ol­les skuvlla ovd­das fe­ast­taid, de ii le­at sá­mi luo­hkká bovde­juv­von se­ar­vat. Nu lei sin mie­las sá­mi

luo­hkká gár­tan olg­g­obe­al­lái. Dát váhne­mat geat moi­te, le­at váldán mánáid eret skuvllas badjel be­an­not jagi ái­gi, ea­nas ov­dal dan.

Eai bu­o­hkat dieđus­ge moait­te

Áv­vir lea maid hup­man váhnemii­guin geain dál le­at ain mánát dop­pe. Moat­tes sis dad­jet ah­te skuv­la lea olu buor­rá­nan maŋe­mus jagi­id, muhto eai le­at se­ar­van jeara­hallamii dađi eamb­bo.

– Lea buor­re bi­ras. Mánáin lea hui buor­re dop­pe go skuv­la lea bid­jan eamb­bo re­surs­said. In há­lit he­jošit dan skuvlla, dad­já ok­ta váh­nen Áv­virii.

HEAJOS VÁSÁHU­SAT DÁP­PE: Gorravári skuvllas livččii áid­na sá­me­gi­el­luo­hkká, muhto givssideapmi ja heajos beag­gin lea gur­ren sá­me­gi­eluo­hká.

Gov­va: Ma­rit Elin Ke­mi.

Newspapers in Northern Sami

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.