Ii le­at ruhta ii­ge gelbbo­lašvuohta doa­la­hit Sá­mi heah­te- ja in­se­as­ta­gu­ovd­dáža

Áid­na Sá­mi heah­te- ja in­se­as­ta­gu­ovd­dáš ár­va­luv­vo heaitti­huv­vot, go sá­mi gi­eld­dat eai há­lit ruhta­dit fálal­da­ga.

Avvir - - FORSIDE - In­ga Ma­rie Gutt­orm in­[email protected]­vir.no

Kárášjoga gi­eld­das lea Sá­mi heah­te- ja in­se­as­ta­gu­ovd­dáš, ja lea fálal­dat man gi­el­da lea ovt­tas Porsáŋg­gu gi­eld­dain ja Gu­ov­dage­a­innu suo­hka­ni­in doaim­ma­han máŋ­ga jagi. Porsáŋg­gu gi­el­da lea geas­sá­dan, muhto Gu­ov­dage­a­innu suo­hkan lea ad­dán áig­gi Kárášjo­hkii čor­get vái­le­vašvuođaid maid Finn­márk­ku fyl­kkamán­ni lea cuiggo­dan. Fálal­dat lea dál evtto­huv­von heaitti­huv­vot, ja ášši galgá me­an­nu­duv­vot ju­ov­lamánu Kárášjoga gi­eld­das­tiv­račoa­hk­ki­mis.

Ii le­at ruhta

Kárášjoga sátne­jođi­head­dji Svein At­le Som­by lo­hká duogáš ár­va­lus­sii lea go gi­eld­das ii le­at ruhta njul­get fálal­da­ga vái­le­vašvuođaid, ear­ret eará na­mu­ha ah­te vis­ti ii doa­la dá­si dálá gái­bá­du­said vuođul. Son lo­hká ah­te ok­ti­ibu­ot lea sáh­ka bir­ra­sii viđa mil­jovn­na ruvn­nus njul­get dálá fálal­da­ga vái­le­vašvuođaid ja lea ruhta mii gi­eld­das ii le­at.

– Lea hui šál­lošaht­ti. Oa­innán dieđus­ge de­hálašvuođa bisuhit fálal­da­ga, muhto gi­eld­das ii le­at ruhta doaim­ma­hit fálal­da­ga. Mii eat nák­ce ok­to doa­la­hit gu­ovd­dáža nu go ruhta­dil­li lea gi­eld­das dál, da­jai Svein At­le Som­by se­mináras mas fád­dán lei ve­ahkavál­di nis­son­olbmuid vuostá ja ve­ahkavál­di la­gas ok­tavuođain sá­mi ser­vo­da­gas, mii lági­duv­vui Sáme­dik­kis Kárášjo­gas.

Finn­márk­ku fyl­kkamán­ni lea di­ibmá čađa­han be­ar­ráige­a­hču ja le­at duođaštuv­von golbma láhk­kari­hkku­ma, ear­ret eará cuiggoduv­vo ah­te fy­sa­laš si­hkarvuohta ii le­at fálal­da­gas ja vái­le­vaš gelbbo­lašvuohtaa ču­ovvu­lit eaŋka­lolbmo.

Di­ibmá vál­de 126 olbmo ok­tavuođa

2017:s led­je 109 nis­son­olbmo geat vál­de ok­tavuođa gu­ovd­dáži­in te­lef­ovn­na bok­te, ja 17 albmá, 24 nis­son­olbmo ja máná id­ja­ded­je ja guok­te nis­son­olbmo ja guht­ta máná fit­ne dop­pe guos­sis, čáje­hit lo­gut mat čuv­vot Kárášjoga gi­eld­das­tiv­rra ášše­báh­pári­id.

Ii le­at gelbbo­lašvuohta dus­tet sá­mi álbmoga

Ált­tá heahte­gu­ovd­dáža jođi­head­dji Gunn An­der­sen mui­tala ah­te Gu­ov­dage­a­innu suo­hkan lea ohcan oastit bál­va­lusa­id sis, muhto son de­attu­hii ah­te sis ii le­at sá­me­gie­la da­hje sá­mi kul­tuvrra geal­bu.

– Mis ii le­at sá­mi geal­bu, fálal­dat maid gi­eld­dat le­at ožžon mis das lea sáh­ka or­ru­ma bir­ra. Jus eará fálal­dat galgá, de fer­te huk­set gelbbo­lašvuođa, mii me­ark­kaša las­si go­luid maid gi­eld­dat ieža šad­det mák­sit, dad­já Gunn An­der­sen.

Gi­eld­dat geatnegaht­to­jit ve­ah­ke­hit

Son geard­du­ha ah­te sis ii le­at sá­mi geal­bu, muhto lasi­ha ah­te čáje­huv­vo ah­te sá­mi ser­vo­da­gas maid lea vái­le­vaš geal­bu.

– Mii eat dieđe mo sáht­tit ovt­tas­bar­gat vai ola­hat sá­mi nis­so­ni­id ja albmáid. Mu jur­da­gat le­at, jus mii gal­gat áim­mu­huššat sá­mi álbmoga, de ferte­jit gi­eld­dat ieža le­at miel­de. Gi­el­da fer­te mui­ta­lit ieža­set dárbbu­id ja maid sáht­tet fál­lat, muhto ii dat ge le­at doar­vái, dad­já An­der­sen.

Mo ola­hit sá­mi ser­vo­da­ga, eamb­bo dut­kan

Son oaid­ná dárbbašlažžan eamb­bo dut­kama mas mui­tal­uv­vo man láhkai sáht­tá ola­hit sá­mi nis­so­ni­id.

– Váldovát­tisvuohta lea mo ola­hit sá­mi nis­so­ni­id ja albmáid. Jus gal­gat áim­mu­huššat sá­mi álbmoga, de le­at mii sor­ja­vaččat das ah­te gi­eld­dat le­at ve­ahk­kin ja ah­te oažžut gelbbo­lašvuođa moo­l­a­hit sá­mi nis­so­ni­id ja albmáid, ja maid de bar­gat go le­at ola­han sin, dad­já An­der­sen.

Vur­det ah­te Kárášjo­hka čor­ge di­li

Gu­ov­dage­a­innu sátne­jođi­head­dji Jo­han Va­sa­ra mui­tala sii le­at ožžon sig­nálaid Kárášjo­gas ah­te fálal­dat heaitti­huv­vo ja dan sivas lea suo- hkan šad­dan gea­hččat eará ve­jo­lašvuođaid. Suo­hka­nat le­at geatnegaht­ton ad­dit fálal­da­ga álbmogii.

– Fyl­kkamán­ni lea cuiggo­dan gar­ra­sit mo ear­ret eará fálal­dat jođi­huv­vo. Kárášjo­hka lea verd­de­gi­eld­da ja mii vuord­it ah­te sii báikkálaččat čor­ge­jit. Mii le­at váldán duođaš ášši ja gu­la­skud­dan ve­jo­lašvuođa oažžut fálal­da­ga eará sajis, lo­hká Va­sa­ra.

Ii há­lit mák­sit eamb­bo

Son lo­hká va­há­gin gullat ah­te Kárášjoga gi­eld­das ii le­at ruhta doaim­ma­hit fálal­da­ga.

– Mii vuord­it ah­te Kárášjo­hka loa­h­pa­ha šiehtadu­sa min­guin ja dasto me­ar­ri­dit maid bar­gat. Buo­ri li­h­kus ii gea­va­huv­vo bál­va­lus nu dávjá, muhto go gea­va­huv­vo, de lea de­hálaš fálal­dat ja mii le­at maid geatnegaht­ton suo­hka­nis ad­dit bál­va­lusa, lo­hká Jo­han Va­sa­ra. Son ii loga dál sá­gas leam­ašan ve­ah­ke­hit ruđalaččat bisuhit fálal­da­ga. Gu­ov­dage­a­innu suo­hkan doa­la­ha iežas oa­si šiehtadu­sas mas lea geanegaht­ton mák­sit bir­ra­sii 200 000 ruvnno ja­hkásaččat fálal­da­ga ovd­das.

Gov­ven: In­ga Ma­rie Gutt­orm

ÁRVALAN HEAITTIHIT FÁLAL­DA­GA: Kárášjoga sátne­jođi­head­dji Svein At­le Som­by mui­ta­lii ah­te áid­na sá­mi heah­te- ja in­se­as­ta­gu­ovd­dáš ár­va­luv­vo heaitti­huv­vot go gi­eld­das ii le­at ruhta doa­la­hit fálal­da­ga. Govas lea maid Heahte­gu­ovd­dáščál­lingot­ti beaiv­válaš jođi­head­dji To­ve Smaa­dahl.

Gov­ven: In­ga Ma­rie Gutt­orm

II GEAL­BU FUOLAHIT SÁ­MI ÁLBMOGA: Ált­tá heahte­gu­ovd­dáža jođi­head­dji Gunn An­der­sen.

Newspapers in Northern Sami

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.